‹ Précis d'un cours sur l'ensemble du droit privé des romainsChapitre 226 sur 262 · LIVRE V. SUCCESS. SECT. I. HÉRÉDITÉ · texte numérisé non relu

LIVRE V. SUCCESS. SECT. I. HÉRÉDITÉ

droit prétorien , parle développement de la bonorum possessio iateslati.

En effet, dans les trois premières classes qu'il établit, ex edicto unde liber l t, ex edicto unde legitimi et exedicto unde cognati, le préteur appela à la bonorum possessio, non-seulement les agnats déjà appelés par le droit civil, mais encore tous les cognais jusqu'au sixième et en partie jusqu'au septième degré, quelques-uns avant, quelques autres avecy d'autres enfin après les agnats.

Dans une quatrième classe , ex edicto unde vir et uxor, la bonorum possessio intestati fut même accordée à l'époux survivant , a défaut de tous parents aptes à succéder.

Quanta la succession du libertinus , le préteur y apporta, parla bonorum possessio, des modifications semblables , mais en ayant égard aux droits du pair onus et de sa famille.

Il tempéra aussi le principe du droit civil : m legitimis hereditatibus non est successio, en introduisant, au moins dans quelques cas , une successio ordinum et graduum.

Mais le nouveau droit civil lui-même adoucit, sur plus d'un point, la rigueur originaire de la successio légitima. Car, tout en restant, au fond, fidèle à son ancien principe , que Yagnation seule , à proprement parler, donne des droits à la succession, il accorda cependant, par le senatusconsultum Tertullianum, du temps d'Adrien, puis par le senatusconsultum Orplu'tianum, du temps de Marc-Aurèle, enfin par diverses constitutions impériales postérieures, à certains cognats, en cette seule qualité, quelques droits de succession limités.

Intestatorum ingenuortffti hereditates pertinent primum ad suos heredes , id est, liberos, qui in potestate sunt, cneterosque,

540 DEUXIÈME PARTIE. EXPOSIT. SYSTÉM. § 205.

qui liberorum loco sunt. Si sui heredes non sunt, ad consanguineos, id est, fratres et sorores ex eodem pâtre. Si nec hi sunt, ad reliquos agnatos proximos, id est, cognatos virilis sexus, per mares descendentes , ejusdem familiae. Id enim eau tum est lege duodecim tabularum hac : si intestatus moritur, cui saus hères nec exstabit , agnatus proximus familiam habeto....

Ad feminas ultra consanguineorum gradum légitima hereditas non pertinet. Itaque soror fratri sororive légitima hères fit, Ulpian., Fragm., tit. xxvi, § 1 et 6.

Si plures eodem gradu sunt agnati et. . . nemo eorum adierit , ad insequentem gradum ex lege hereditas non transmittitur, quoniam in legitimis hereditatibus successio non est. Ulpian., ibid., §5.

Si nullus agnatus sit, eadem lex duodecim tabularum gentiles ad hereditatem vocat. Gai., Comm., in, § 17.

Libertorum intestatorum hereditas primum ad suos heredes pertinet, deinde ad eos, quorum liberti sunt, velut patronum , patronam, liberosve patroni...-

Legitimae lyeditatis jus , quod ex lege duodecim tabularum descendit, capitis minutione amittitur. Ulpian., Fragm., tit. xxvii, § \ et 5.

Lex duodecim tabularum ita stricto jure utebatur, et praeponebat masculorum progeniem, et eos, qui per feminini sexus necessitudinem sibi junguntur, adeo expellebat, ut nequidem inter matrem et filium filiamve ultro citroque hereditatis capiendae jus daret , nisi quod praetores ex proximitale cognatorum eas personas ad successionem , bonorum possessione unde cognati accommodata, vocabant. Sed hae juris angustiae postea emendata* sunt. Et primus quidem divus Claudius matri , ad solatium liberorum amissorum, legitimam eorum detulit hereditatem. Postea autem senatusconsulto Tertulliano , quod divi Hadriani temporibus factum est , plenissime de tristi successione matri , non etiam aviae deferenda cautum est : ut mater ingenua trium liberorum jus habens, libertina quatuor, acl bona filiorum filiarumve admittatur intestatorum mortuorum. Pr., § 1, 2 et 3, I., m, 3, Dr srnatusconsulto Tertulliano .

Per contrarium autem , ut liberi ad bona matrum intestatarum admittantur, senatusconsulto Orphitiano, Orphitio et Rufo consulibus , effectum est , quod latum est divi Marci temporibus , et data est tarn filio , quam filise légitima hereditas , etiamsi alieno juri subjecti sunt, et praeferuntur et consanguineis et agnatis defnneta^ mati'is. Pr., I., ni , 4, Dr srnatusconsulto Orphitiano.

Page 1