DE L EGLISE REFORMEE DE PARIS. XXXI
n'eiilraîii(> pas aussi la cliiKe. Ayiv. soin, si cela ne vous est point à cliaryo, de nous l'aire revenir les lettres du sieur James.
Vous attendez peul-C'lre des nouvelles de la guerre ; tout ce que je puis vous annoncer à ce sujet, c'est qu'on rassemble de toute part de l'ai-L^ent; les présidents mêmes et les conseillers ne sont point épargnés. Vous scavez sans doute qu'une grande partie du domaine royal a déjà été aliénée. J'exprimerai mieux en Tranchais ce que j'ai appris : assavoir que le roy relire tout le revenu d'une année de son domaine aliéné par tout son royaume et loules les re;;tes constituées, assignées sur les lioslels des villes, excepté Paris, ensemble tous les gages des ofliciers de son royaume. Va ont été pour ce faict décernées lettres patentes du roy, présentées aux généraux des aides, pour enregistrer lesquels ont mis au bas des dictes lettres : Nihil (Uien) ! Toutes fois on dit que le l{oy veut que nonobslanl opposition ou appellation (luelconque, les dictes lettres soient vérifiées et qu(î Ions ceux qui ont aclieplé 1<; dicl domaine luy avancent l'année, ou qu'il soit baillé an plus olFrant et dernier enchérisseur, à la charge d'avancer l'année Néanmoins on célèbre les bacchanah^s de la fête de Saint- Germain, et comme à l'ordinaire bien des scènes im|)udiques et relâchées oi\t lieu. En un mot, nous célébrons, pour la dernière victoire, un iriomithe tel que si on n'avait plus à craindre aucun ennemi, et comme si on était a r:d)ri de la colère divine. Les esprits des fidèles, an contraire, sont très- inquiets, surtout ceux qui croient pos- -séder un peu de prudence humaine; ils ne sont point aveugles et ils voient la calamité qui nous menace, car il n'y a plus ni pudeur ni crainte; des lois ; les vices les plus ellVénés restent impunis et les désordres de tout genre sont incroyables. En dernier lieu je vous dirai que le roi rie Navarre ayant tardé plus longtemps que nous ne le pensions, nous lui avons envoyé votre lettre par celui dont je vous ai parlé plus haut. De La Roche n'est point encore venu; une lièvre empêche La Rivière de lemplir ses fonctions. Pour moi , je làchi! de raffermir par la joie que me procure l'accomplissement de ma vocation les esprits de to'it le troupeau. iNlais je vous prie, mes trèsrespectueux frères en Christ, de prier pour nous, alin que la parole du Seigneur soit gloriliée. J'envoie a mon frère Galaise deux confessions; je n'ai pu trouver les autres. Adieu, Irès-cliers frères.
22 février. Voire Irès-obéissanl
J. Hacuamcs.
 mon Seigneur., Monsieur d'Espeuille.
S. Quod meain In scnbeiido sodiilitaloni. adoo exlollis Domine pator obseivandissime, faeis pi'ofecto abiindaiilia (|uadain anioris, ni etiam giatiiin tibi sit quod vix sine scelere praetermitti potest. Nam cum in negotiis litijtis Ecdesiae, parsoneris in me i-ectiinbat, ncc milii potestas sit tiiipra'sentisquein novustyro in consiliuin adhibeam, qiia pœna dignus videar, nisi tibi stattiin iii'bis nostr*, quoad fleri potest, per litteras sigiiilicai-em'/ Ut si ((iiid loiiilor atit temci-e stisceptum sit, vel imprudente!' aiit negligenter omissuui qtiod lieri debiiit, stalim abs le admonittis corrigam, vel saltem in posterum caueam ne quid peccetur in re simili. Cnpio igittir quod magnopere nosti-a omnium intoi-est statum noslrum leque tibi notum esse atque niibi , quoad litteris eonscqtii poloro, ut ubi opus esse videris consilio luo me iuues ac confirmes. Nunc milii jam dii'i siatutum est, omnia mea studia ad nutum et voluntatem tuam accomodare, nec quicquam aggredi ant certe persequi , nisi aullioritas tua dux prieierit quandiu te eonsiliario omnium fîdelissimo et peritissimo uti licebit. Nec vei'O abs te importunus tlagilo ntuneriim lilterarum tpii meis respondenf. tantum ubi necesse videris
XXXII PRECIS DK r HISTOIRE
dicta breviter amaniiensi quod iiideris expedire. Si enim plus apiid nie laboris resideat, uniiis profeclo epistolii lui pondus facile oniniuni litleraruni niearum prolixitatem superabit. At si interduni incommoda valetiido quietem ab omni labore postulat ut te nuper ob lateris dolorem medici jubebant feriari, velini te a dictando supersedere donec morbus aliqiia ex parte mitigetur. Spero tamen Dominum meis et piorum omnibus precibus hoc concessurum, non ut valeas pugilicè atque athleticè, quod jam non fert œtas, nec corpusculi lui natura, sed ut usque ad postremum suspirium, munus tuum obire possis. Primum carte est votorum meorum ut diu tibi producat vitam Dominus ad salulem Ecclesiae suae. cui te tolum dcuouisti et consecrauisti.
Venio ad reliqua capita epistol* tuse. Quod scribis minime in arbitrio vestro esse alterum ex collegio nostro dimittere, sic sensi initie et fratres admonui. Nec dubito quin, ubi ipsis hancpartem lilterarum tuarum legero vel exposuero, quod fiet die Martis proximo, satisfactum sibi esse dicant. Quod spectat ad sumptus, nunquam ita scripsissent fratres, si expeditionem te authore aut hortatore susceplam fuisse intelexissent. Sed certe omnes affirmant se tune inscios fuisse, quod mihi fuit valde niirum. Cseterumnisijam acceperis centum quinquaginta libras, brevi ut spero accipies, et quod reliquum estconficietur quam primum. Sciunt quidem vos non instare ut persoluant, se hoc promptitudinis suae testimonium cupiunt reddere. De Navarreno recte diuinasti, scilicet voit nos Dominus hominunj opéra destitui ut sui unius praesidium refulgeat, et in ipsum solum recumbamus, bonorumque omnium laudem ei tribuere discamus. Is nuper accersiuit (ut scripsi ad fratrem Galasium) Rochajum et lammaeum et nudius tertius hora circiter octava matutina, cum adhuc esset in lecto conuenit ipsos. lammseo primum congratulatus est de laeto exitu, dixitque se ab aula venisse Lutetiam maxime ut liberationem ejus procuraret, quia cum a Pictonibus, tum a nobis plurimum rogatus fuerat. An Aulico habenda sit fides repula. Deinde magnifiée extulit epistolam tuam; tum suo more <leplorauit prsesentem Ecclesiae statum, sibique propositum esse ut prima quaque occasione, si rogetur sententiam, aperiat Régi quid sentiat de religione. Lbi suus Dauid aduenerit, qui nunc est Turonibus cum Regina, jussurum se ut apud se pure annuntiet verbum Dei, nec quicquam celet, etiamsi Rex ad audiendum introeat. Tandem et una cum ipsis orare voluit: nomina etiam reliquorum captiuorum sibi dari voluit et Domino d'Arancour mandauit ut ipsorumdimissionem procuraret apud praesidem. Nullus tum adhuc apparet fructus. interea nisi quis hominis ingenium probe nosset , quid speraret ex his verbis? In Buxaeo animaduerti notas illas quas adscribis; sed plurimum me confîrmauit admonitio tua. Sequar vero semper, Deo concedente, consilium tuum, et libenler tibi obsequar in omnibus, et cum in hoc negotio tum in caeteris médium me geram. Nihil autem periculi est si litteris committam. Quid Buxaeus conetur, quanquam supprimi inter nosconueniet. Hoc agit igitur ut cum N. authoritate Germ. benevolentiam conjungat ac si res ad arma spectet suas uterque copias instruat ad opprimendos hostes Euangclii. Ego nec author fui consilii, nec particeps, nec vero harum rerum satagere velim, sed ipse cum suo principe pal. et N. hoc machinatur. Nos non proseculi sumiis ultra