JESUS
Ad ce que les conclusions prinses par le procureur du Roy a l’encontre de messire Pierre de Rohan, mareschal de Gyé, defendeur-, lui soient par vous, Monseigneur et Messeigneurs, adjugées, dit et remontre 0 toute bonne correction les raisons, causes et moiens qui ensuyvent.
Premier, ledit procureur employé entre autres pièces les seconds intendits par forme d avertissements autrefoys et au commencement du procez par luv produits, commençant : et Pour monstrer que Pierre de Rohan etc. n et supplye qu’ils soient leuz.
ii°. Dit et supose, en corroborant lesdites premières escritures, qu il est tout notoire en droit, si quanto (*) dignior est persona in quam corn inititur delictum, tanto gravius est crimen et vitium, cap. i De
(1) Et mss. 2717, f” 336 et suiv.
(2) Ci-dessus, page a4i.
( Cette pièce étant, pour la majeure
partie , écrite en latin, nous n’avons pas cru devoir distinguer les textes latins par des caractères italiques.
calumniatoribus textu et glossa, et Panormitanus in capite Cum ilio— rum, De seutentiarum executione et in paragrapho Atrox, institulis , De jurejurando Et ideo dicit textus quod aliter délinquant qui in dominum parentesve ausi sunt quam qui in extraneum, et aliter qui in magistratum quam qui in privatum , 1. Aut facta , SPersona , ff. De pénis®.
Sed ledit maréchal deffendeur a delinqué des personnes du Roy, de la Royne et de madame leur fdhe et de monseigneur d’Angoulesme, presumptif successeur au royaume, deficientibus masculis procréés du Roy; par quoy gravius débet, puniri. Or, tant plus qu’il estoit et est constitué en dignité et receu plusieurs biens et honneurs desdits seigneur et dame et de leurs prédécesseurs, comme est bien au long déclaré esdites écritures et seconds intendits, en délinquant contre eux, il meritte plus grande correction et punition, quia dignitas aggravat delictum; graviora enim peccatorum vitia [efficit] sublimitas peccantium, ita dixit textus, cap. Nulli fas, distinc. xxva W, questione i11, facit textus in 1. Omne, § i°, ff. De re militari, ibid. Augetur enim petulantie crimen authoritate prepositi ad idem, textus in capit. Qui viderit, distinct. xxxiia, quest. v“, et bonus textus in capit. Cum quidam , De jurejurando , et in cap. Homo christianus, distinct. xl“ : etBartholus, in 1. Quedain, ff. De pénis®, dicit quod, ubi delictum committimus in derogationem dignitatis, comme a fait ledit maréchal, gravius punitur in dignitate positus quam alius, 1. Presbiteri, cocl., De episcopis et clericis®, et in S Lex Julia peculatus, instit.. De publicis judiciis ® .
Tertio, suppose ledit procureur quod delinquentes, maxime contra principem, ipso facto perdunt ea que sunt juris civilis et puniuntur capitis diminutione, 1. Amissione, § Qui deficiunt, ff. De capite minu-
{1) Liv. IX, tit. xlvi, au Code: le texte dit simplement : frPosteaquam causa judicatum est , contra consuetudinem calumniam accusatoris puniri desideras. »
(2) De injuriis , liv. IV, tit. v, aux Institutes. !3) ffPersona dupliciter spectatur : ejus qui fecit et ejus qui passus est,» loi XVI, liv. XLVIll, tit. xix, Dig. nov.
(4) Les renvois pour les distinctions s’appliquent au Décret de Gratien.
(B) cc Militi graviorem. . . pœnam», loi XIV, liv. XLVIII, tit. xix, Dig. nov.
(6) L. VIII, liv. I, tit. vi, au Code.
(7) S Item lex Julia peculatus, liv. IV. tit. xvm, aux Institutes.
IMPRIMERIE NATIONALE
Mit
tis(l), et S Minor, instit., De capitis diminutione (2). Et peue sunt indicte a jure contra rlelinquentes in principem, ejus uxorera sciiicet et lie— redes, quia possunt etiam a privato impune occidi , 1. ia, § finali, ff. Ad legem Gorneliam de sicai'iis P), et in L Proditores, ff. De re militari W, et voluit glossa in 1. Transfuga, ff. De acquirendo rerurn dominio <5h Et in hoc est differentia inter privatum et judicem qui est minister legis, quia judex non potest. sine cause cognitione condemnare delinquentem, licet privatus possit eum offendere impune : ita dicit Baldus in 1. Accusationis <6), cocl, Quod metus causa facta etc. Et talis delinquens debet amittere caput, et bona sua applicantur fisco, vulgata 1. Quisquis, cod., Ad legem Julliam majestatis M, cap. canon, distinct. va, quest. ma, § Yerum, versiculo Si quis habetur, in 1. Ex judiciorum , ff. Ex publicis judiciis (8), et in lege P. Antonius, § Rei perduellionis, ff. De acquirenda hereditate (9), et in § Per contrarium, instit., De heredibus que ab intestato defferuntur <10h Imo talis delinquens redditur inhabilis ad succedendum et filii ejus puniuntur, et rogans pro tali criminoso est intamis, ut ibi : et propterea dicit Bartholus, tractatu et Qui sunt rebellesi), quod in isto delicto pena debet esse ita magna quod majorera nemo valeat invenire : et in tali crimine, nuîla habita differentia personarum aut dignitatum, deveniendum est ad torturam, textus cum glossa in 1. IIP, ff. Ad legem Julliam majestatis (n); et voluil glossa, distinctione xv“, questione ir\ capit. Suam.
Et par conséquent, puisque le deffendeur est trouvé tel d’avoir machiné contre lesdits seigneur et dame et madame leur fille et ledit seigneur d’Angoulesme, il est sujet esdites peines.
(11 L. V, liv. IV, tit. vi, Dig. vet.
(,) Liv. I, tit. xvi, aux Institutes.
3) L. I, liv. IX, tit. xviii, au Code.
<4) L. VII, liv. XLIX, tit. xvi, Dig. nov. |5) Transfugam, 1. LI, liv. XL1 , tit. i, Dig nov.
m L. XVII, liv. IX, tit. ui, au Code. m Quisquis cum îuilitibus, 1. Il, liv. IX, tit. vin, au Code.
l8’ Publicoram judiciorum, I. H, liv.
XLVIII, tit. i (De publicis judiciis), Dig. nov.