DÉPOSITION DE JEAN COTEREAU, SECRETAIRE DU ROI

Eadem die, honorabilis vir, magister Johannes Coteieau, domini nostri Regis secretarius, etatis triginta quinque annorum vel circiter

Deinde dicit et deponit quod, ipso existente clerico camere dena-

PROCÈS DE DIVORCE DE LOUIS XII

riorum domine Aurelianensis, ejus ma i ris , habentis baiiiium ipsius domini nostri Regis, ipse dominus noster Rex per dominum de Vaten, ad preceptum Regis Ludovici undecimi, quandoque conducebatur ad iocum de Lignieres, in Rituria, ubi moram trahebat ipsa domina Johanna, ad eam visitandam; sed hoc faciebat invitus ipse dominus noster Rex, prout vox publica erat in ejus domo, vita ipsius Regis Ludovici undecimi durante. Ymo plus, quod, a tempore obitus ipsius Regis Ludovici undecimi, audivit dici ab ipso domino nostro Rege moderno, et vita defïuncti Regis Karoli durante, quod distuiit sepissime se transferre ad curiam vel ad iocum quemcunque aiium, u l)i esset ipsa domina Johanna, propter ejus presentiam, ut sibi videtur quia eam videre non voiebat; dicitque sibi, certa vice, interloquendo de certo matrimonio per loquentem contrahendo, sub hiis verbis : te Placeret Dco quod vos eamdem dominam Jobannam desponsassetis et ego iiiam de qua sermouem babetis ! n Et ultra, certis aliis vicibus, audivit etiam ab ipso domino nostro Rege quod veilet desponsasse magis pauperem regni, puichram et aptam ad proiem.

Dicit preterea quod, ipso existente ejusdem domini nostri Regis, tune ducis Aurelianensis, secretario, prout est de prèsenti, expedivit aliquas litteras credentie, et etiam per alios ab eo expedite fuerunt apud ducem Britanie, etiam vivente deffuncto Petro de Landays, thesaurario Britanie, qui ipsum opus conducebat: que tradite et expedite fuerunt Guilberto Bertrand, capitaneo gardie seu custodie ipsius domini nostri Regis, pro matrimonio contrahendo inter ipsum dominum nostrum Regem et predictam dominam Annam, filiam Britanie. Et deinde, lapsu temporis, se transtulit ipse dominus noster Rex, tune dux Aurelianensis, ad Britaniam cum certa comitiva, et etiam ipse loquens cum eo, et ad fines predicti matrimonii : in cujus signum, ipso domino nostro Rege sic existente in Britania, expedite fuerunt per loquentem, de precepto ipsius domini nostri Regis, certe littere directe summo nostro pontifici Innocentio, tune viventi, et domino Hieronimo de Harlegrin, tune cubiculario ipsius domini Innocentii pape et ipsius domini nostri Regis , ad causam sui comitatus d’Ast, subdito. Que quidem

littere tradite fuerunt certo nuntio armorum , Johanni Charlocy, alias \aloys, ad eas portandas et presentandas ipsis domino pape Innocentio et cubiculario; a quo quidem Valoys extitit exactum et receptum juramentum de premissa non revelando. Qui quidem Valoys easdem iitteras ipsi domino Innocentio presentavit, quoniam, de facto et W in dieta seu jouineta Sancti Albmi non extitisset Rex modernus captus seu retentus, erat casus ipsius domini nostri Regis sic dispositus, concessus et accordatus quod dominam Annam, fdiam Britanie, desponsasset, prout audivit tam in consilio practica quam conductu, gallice tant en conseil practique que en menés qui s’en faisaient; et bene scit aliquid vidisse scripto. Audivit etiam, hora expeditionis ipsius de Valloys, impetrationem super bujusmodi matrimonio cum ipsa domina Anna contrahendo posse impediri, maxime pro parte domine de Bourbon, tune gubernantis regnum, ob cujus causam extitit exactum juramentum ipsius de Valoys de premissa non revelando, impeditam W. Et per premissa et alia, que longissima narratione indigerent, cognovit ipse loquens hujusmodi nupcias cum ipsa domina Johanna de Francia sibi non placere , ymo displicere .

Le roi a été 'prisonnier et obligé de dissimuler.

Postmodum , interrogatus super interrogatoriis ipsius domine Johanne de Francia ipsos articulos concernentibus , dicit quod scit partes pernoctasse insimul et eas in eodem lecto vidisse, una tamen in una parte seu buto lecti, et alia in aiio, sic quod nunquam vidit eas appropinquasse. Respectu incarcerationis seu detentionis ipsius domini nostri Regis, crédit ipsam processisse per factum et advolionem domine de Bourbonio, tune gubernantis.

Nec aliud scit .

Sic signatum : J. Cotereau.

(1) Le mot et a été ajouté après coup. II faudrait : si. — (?) Mot à exponctuer.

• MP1UMEME NATIONALE.

PROCÈS DE DIVORCE DE LOUIS XII