DÉPOSITION DE PIERRE DE ROHAN, MARECHAL DE GIE
Nobilis et generosus vir, dominus Petrus de Rohan, miles, dominus temporalis de Gié et marescalus Francie, etatis quadraginta sex aut
septem annorum . die septima novembris . apud villam Ble-
sensem .
lnterrogatus super noticia partium, dixit quod cognoscit dominuin nostrum Regem, actorem, ab infancia, et, ipso existente septem aut octo annorum, visu etiam et conversacione. Cognoscit etiam dominam Johannam ab infancia. Et super consanguinitate interrogatus, dicit quod, ex latere materno, actinet domino nostro Régi actori in certo
(') Voir ci-dessus, p. 914, la délégation donnée le 5 novembre à Tofficial de Paris.
[PRIMERIK NATIONALE.
PROCÈS DE DIVORCE DE LOUIS XII
gradu, quoniam fuerunt due filie de ducatu Mediolanensi, una uupla in domo Aurelianensi et aiia in domo Montisaibani , unde natus seu progenitus ipse loquens W.
Deinde, examiuatus super septimo, octavo, nono, decimo et undecimo articuiis, aîiis de consensu producentis obmissis, dicit et deponit quod, tempore contractus matrimonialis seu paulo post ipsum contractum, audivit relferre a domina de Segré® quod, ipsa présente in loco de Linieres, videre suo, dum domina ducissa Aureiianensis deffuncta, mater predicti domini nostri Regis , vidisset predictam dominam Johannam de Francia sic difformem corpore et membris, quasi sincopasavit, galice a peu quelle s’évanouit, et se projecil super lectum, flendo, dicendo et exciamando : «A Nostre Dame! fault il que mon filz ayt ceste femme ainsi difforme ! d et abcisi sibi tune fuerunt iaquei sue tunice, galice les lasses de sa robe.
Dicit ulterius quod delïunctus Rex Ludovicus erat princeps tocius mundi qui volebat magis quod suis mandatis et preceptis obediretur.
Dicit ulterius quod, certo pauco tempore post matrimonium de cujus nullitate agitur, presens fuit Rituris®, ubi predicta domina Johanna comparuit coram deffuncto Rege Ludovico : et, cum eam conspexisset, magnam fecit admiracionem ipse Rex Ludovicus, dicendo quod non credebat esse talem, videlicet sic defïbrmem, et, si talem vidisset et scivisset, eam non dedisset in uxorem domino nostro Régi; addiciens ipse Rex Ludovicus quod dominus de Linieres, qui ha-
(1) Voici le tableau de cette parenté, plus exactement :
Etienne Visconti.
Barnabo.
Carlo V.
Bonne Visconti, épousa Guillaume de Montauban, arrière-grand’père du maréchal de Gié.
Galéas V.
, 1 Jean Galéas V.
Valentine Visconti, épousa Louis d’Orléans, grand’père de Louis XII.
(2] Jeanne (ou Anne) de Gonserandon , femme de Jacques d’Espinay, seigneur de Segré. Son témoignage aurait eu plus de poids si elle était venue l’apporter elle-même; mais elle se trouvait en disgrâce. Le maréchal de Gié , son parent et son ami, cite peut-être à dessein son témoignage.
|J) Louis XI vint à Bourges au mois de février, après le mariage de Jeanne de France. (Raynal, Histoire du Berry, t. III, p. 197.)
bebat custodiam ipsius domine , erat malus stullus , galice ung mauvais fol, qui dederat sibi intelligere quod ipsa domina Johanna non erat sic defïbrmis prout erat.
Preterea, deponit ipse dominus loquens quod nunquam hujusinodi matrimonium eidem domino nostro Régi moderno placuit; quin ymo, pluries inquisivit ab eo, durante vit a Regis Karoli defïuncti, et a multis aliis, utputa a domino Dunensi et magistro Guillermo Chaumart, domino sancti LaraziiW, quomodo posset eam dimictere, galice commant il s’en pourroit dejfere, nec umquam [melius] coguovit dominus loquens quoniam dominus noster Rex esset voluntatis eamdem dominam relinquendi quum posset; et super hoc inter se habuerunt plures prolocuciones ipse Rex et loquens.
Et premissa deposuit pro pura et mera veritate, omnibus prece, precio remotis.
Sic signatum : Pierre de Rohan.
J. Faciei et P. Mesnart.
Même jour.