FRAGMENT D’UNE LETTRE ÉCRITE AU DOS DE LA PRÉCÉDENTE
Sans adresse, sans signature, incomplet et d’un latin très-corrompu, ce fragment semble avoir appartenu k une lettre écrite par un chevalier de Saint-Jean de Jérusalem à un commandeur de son ordre. Cela résulte des qualifications de pater et de præceptor placées dans le préambule. 11 est certain d’ailleurs que des chevaliers de Saint-Jean guerroyaient sous la bannière de Charles Vil, puisque parmi les héros du siège d’Orléans figure Nicole de Giresme, grand prieur de l’ordre en France.
Le texte qui suit a été fait avec les deux transcriptions indiquées en tête de l’article précédent.
(1) Le texte du procès est ici préférable : sncors pourrez venir en $a eompaignie F où que les François, etc. C’est une invitation indirecie au duc de Bedfort de coopérer à un triomphe universel de la foi que la Pucelle avait alors en pensée.
(2) Cette souscription n’est nulle part ailleurs.
Reverendissime pater et prœceptor noster metuendissime , post humilem recognitionem , dignemini scire quod omnipotens Dominus, qui plagam salis crudelem in regno christianissimo fecerat, quod et muiti lamentabiliter occubuerunt, et alii, variis tormeutis oppressi , nimis solvi a medio desideraverunt: nunc minime suæ antiquitatis memor, sua altissima gratia prospiciens super filios, pro veritate maxime inexulabili (1 ) ab arvis propriis exules , excelsam vaide et inter caetera sua opéra mirabilia pro digno micatam (2) medelam adhibere dignatus est, per Ftiellam ætatis decem octo annorum, acceptamque (3) ad curam totalem et reformationem regni christianissimi electione pri\ilegiata, et insuper ad regem nostrum Francorum , qui tune gravi persecutione adeo insequebatur ut pluries de totali occasu quisque sanæ mentis præsumeret , ut oculis intuentium aliquis petebat (4) validus successor. Âudiat, quæso, vestra reverendissima potestas, et exultet animus in dono pnellari tam cœlesti , quod temporibus nostris cunctipotens præstare dignatus est. Àdaccessit coelestis Puella (5) et quod ipse pater cunctipotens virgini Mariæ prœ cœteris præstitit, scilicet ut èam tam pulchram aspicientes, quisque ille esset, qualiscnmqne et ex vita inmoralî, dies duxit suos ab omni concupiscentia sæculi. Qui tàmen diceretur eadem asseri et de virgine nobis missa, cujus nomen Joanna? Joanna,
(1) L’une des transcriptions donne inescusaHli , l’autre inexusabili,
(2) Corrigez pro digno micatam , par prodigio micantem.
(3) 11 J a acceptam quam dans les deux textes.
(4) Patebat?
(5) ' Corrigez cœlesti Pitellœ.
inquam , Puella , habitii pastorali indojta , et quasi TÎrili, de mandato Dei omnipotentis accessit ad regem per diversa formidabilia itinera , sine violentia , illœsa, iilibata, associata cum personis; accessit ad regem , et quum res tam informidata (?) fuit , ex dispositione regalis consilii ordinatum fuit ut non illico regem alloqueretur, sed pluribus a viris et exquisitissimis clericis, doctoribus in sacra pagina, et aliis diligenter noscere[tur]. Sed evenit ut, non obstante ilia proposila dispositione , sine mora ad reginam access[er]it Puella, etpeleret regem quem Dalphinum appellabat. Non continuit rex, sed statim ad eam accessit