DE CAUSIS

Cum in superioribus determinatum sit de proprietatibus ejus quod est necesse esse, et de bis quæ sunt ab ipso, restât nunc de causis priinariis determinare. Accipicmus igitur ab antiquis quxcumque bene dicta sunt ab ipsis, quæ ante nos David Judxus quidam ex dictis Aristotelis, Avicennii , Âlgazelis et Alpharabii congregavil, per modum theorematum ordinans ea, quorum commentum ipsemet adhibuit, sicut et Euclides in gcoinetricis fecisse videtur; sicut enim Euclidis commento probatur theorema quodcumque ponitur, ita et David comraentum adhibuit ; quod nibil aliud est nisi probatio tbeorematis propositi. Pervenit autem ad nos per eumdem modum et physica ad codem philosopho perfecta : vcrum istum librum Metaphysicam vocavit, subjungens ejusdem tituli quatuor rationcs. Quarum prima est , quia agit bic de talibus, quorum ratio difiinitiva nec cum materia, ncc cum continuo, nec cum motu concepta est : hoc «autem est ultra pbysicam et mathesim , sicut in sexto philosophix prima: probatum est. Secunda est , quia agitur hic de principiis entis simpliciter, quod non secundum partem aliquam in genere vel specie determinatum est : et hocmetaphysici est, ut in quarto philosophiæ prima: probatum est. Tertio est, quia non determinatur hic nisi de divinis , scilicet causa prima, intelligentia, et nobilibus animabus, quod ad theologiam pertinet, quam in ultima parte sui et pcrfectissima considérât metaphysica. Quarta est, quia cum de separatis substantiis quamvis diversimode Aristoteles et Plato determinaveruut agerc in metaphysica, determinatur hic de eis secundum plenam veritatem , de quibus in undccimo et decimo tertio philosophix prima: non nisi secundum opinionem deter-

(i) Ane. Fonds , 63»5 ; Saint- Victor , 3o, aotj , etc.

Sl’KCIMINA.

miiiavit Aristotelcs : proptcr quod iste liber primæ philosophie conjungendus est, ut liualem ex isto recipiat pcrfectiouem.

Talent aillent tractatum Alpharabius , inscripsit de Ëonitate pura, quinque rationibus, prima est, quia cum bonites dicatur, quod ad naturam pertinet fluens a primo bono, hæc bonitas pura non est prout in maleria recepta est. Secundum mitent quod in lumine iutellectus agentis recepta est, pura est. Sic autem agitur de bonitatibus hic j proptcr quod de pura Booitate vocatur. Secunda est , quia cum sit bonum hoc et bonum illud secundum Plalouent ; et cum sit quoddatn quod est omnis boni bonum, quod solunt purunt est, et non mixtum, ut dicit Plato ; et cum de talibono agatur hic juste de pura Bonitate intitulatur. Tertia est, quia cum sit universale bonum omnis boni particularis principium , particulare bonum in illo est sicut colores omnes in luce; bona autem particularia pura non sunt in se, sed in sui principio accepta , non sunt nisi bonitas pura , sicut colores in luce non sunt nisi lux clara ; cum ergo de tali bonitate agatur hic , intitulatur de Bonitate pura. Quarta ratio est , quia nialitia quæ contraria est bonitati, imaginalur ex privatione ut dicitur in fine primi physicorum ; bonitates autem de quibus hic agitur, considerantur prout sunt in fonte, vel in printis rivis bonitatis ubi nullam habent privationem : et ideo nulli malitix permixtæ, sed purissimæ sunt ; et ideo vocatur de pura Bonitate. Quiuta ratio est, quia licet agatur hic de fluxu bonitatum a causa prima in intclligentias , et de intelligenliis in nobiles animas, ista tanien contractio non pervenit usque ad materiam et ideo non defecit usque ad ntalitiara, et impuritatem , propter quod bonitates pura: rémanent ibi ; et ideo liber de talibus tractans, vocatur de pura Bonitate. Simile ponit Alpharabius in artc, quæ est universaliter agens artificiata, in qua bonitates artes acceptx in intellectu primo vel in spiritu quod deducuntur ad imaginent formæ , vel accepta: prout deducuntur in manum artificis quæ principium est operis, nihil habent materix et privation! permixtum , sed sunt formæ artificiales puræ : et similiter formæ rerum omnium

SPECIM1NA.

in fonte causa: pi imx , et in lumine intclligentiarum et in fluxu super animas nobiles accepta: , nihil habent materialc , conlrariunt , vel privativum admixtum, sed sunt splendidæ et puræ : et de talibus per totum librum persequemur.

Hujus modi autem tractatuni Algazel vocavit Florcm divinorum , tribus rationibus. Quarum primain sumit a materiæ pulebritudine : eo quod omnia hic considerata , lumine primi venustantur, sicut ctiam dicit Boetius in libre de Cousolationc pbilosophix ;

Mundum mente gereni pulchrum pnlcberrimu» ipse.

Propterquod dicit Plalo, quod mundus primo nomen accepit : quia taie formale et efliciens principium mundissimum est. Secunda ratio est , quia hoc videtur omnium divinorum tractatuum fructus, qui in flore præmitlitur in principiis in hoc libro consideratis ; propter hoc enim investigamus principia entis...., et caetera quæ in divina scientia considerautur, ut ad isla quæ bic determinantur et in quibus omnia alia florent , perveniamus. Tertia , quia sicut flos est pulcbritudo quxdarn cœlestis luminis , cujus sol est pater ; ita ea quæ hic determinantur, sicut pulchritudines omnium rerum , quarum pater gctierans est causa prima , ad formam pulcbritudinis suæ producens ea. His ergo de causis placuit Algazeli hune librum de Floribus divinorum intitulare.

Avicennam autem secuti, magis proprie de Lumine Luminmn eum appcllant , quatuor rationcs assignantes. Et prima est , quia cum causa prima agat lumine intellectuali ,etagaturhicde constitutis a causa prima proul sunt in lumine intellectuali et sicut sunt lumina illuminantia naturam omnium , intitulavit hune librum de Lumine Luminum. Secunda ratio est subtilis et bona , quia cum lumen primx causa: tripliciter influât rebus, sciiicet influentia couslitutionis adesse , influenlia irradiationis ad perfectionem virtutis et operis et influentia reductionis ad primum fontem ut ad boni principium , et hujus influentia luminis, com-

munis illuminationis fit principium , et lumen crit lumen lumiîium . unde cum de talibus influentiis agatur hic, juste intituiatur de Lumine Luminum. Tertia ratio est , quia cum omnis rei lumen forma sit, qua intelligitur, et in lumine intellectus accipitur, diffusât autem intellectus agentis et constituentis res, omnium formant constituât , hujus diffusio intellectus agentis erit lumen luminis rei , et hujusmodi tractatus vocabitur de Lumine Luminum. Quarta est, quia hicagiturde his principiis quse rebus commun icabilia non sunt, et ideo rebus non umbrautur, ncc in diffînitionibus reruro accipiuntur ; cum tamen sint principia rerum et efiieienter et formaliter. Sunt ergo lumina sincera, quorum resplendcnliæ sunt forntæ rerum : et ideo iste tractatus vocatur ut supra.

Àristotelent autem seculi , vocaverunt hune librum de Causis Causarum, inducentesquinque rationcs. Et prima est , quia cum duo sint généra causarum, unum quidem in materia determinata continuitate , alterutn autem in principiis primis, quæ secundunt suant substnntiam causa: sunt detemiinalæ in materia, nonagunt itec causant nisi per iniluentiam causarum primarum , quæ si pliciter causæ sunt : et ideo cum agatur hic de talibus causis juste vocatur de Causis Causarum. Secunda ratio est , quia si ali— qua causa causæ naturam accipit , multo magis ilia quæ prima ; et ideo cum de talibus hic agatur, prænotatur liber iste de Causis Causarum. Tertia est , quia taies causæ in toto causant , cum causæ materiales non causantur nisi in parte. Quarta ratio est , quia.V ,,l tlibus causis verissime très in unam concurrunt, cfliciens sc ».cet , formalis , et finalis. In talibus enim idem et eodem et ad idem dat esse formant et finem : et ideo causæ dicuntur causarum. Quinta est , quia taies causæ sine motu causant per simplieem iniluentiam. Cum ergo hic agitur de causis sine motu causanlibus , agitur hic de causis perfectorum ; omne enim quod movetur, imperfectum est ; et ideo talibus librum de Causis placuit nominari.

David autem , sicut ante jam diximus, hune librum collegit ex

quadum Aristotelis epistola , quam de principio universi esse composait , multa adjungcns de dictis Avicennæ et Alpharabii (1).