XX
Jaoobi Greiscri , Predegomena in scriptoret contra tectam Vaid»n»ium.
Cap. I.. *
De pemicioia tectm huju* foecunditate,
» Conseiitiunl fermé auctores sectam Valdensium e\-. tilisse in Gallia, Lugdum^ progeuilore Pelr» Valdo
(unde scciæ uoinenclutura), cive Lugdunensi prædivik* circa annuni Duinini MCLX. Non enim asscnlior Guidons qui in 8ua Kumnra Valdcnscs deccnnio posteriopos facil : nam quod sccundi traclalus nogtri auclor ortuni Valden- * sium rcfert ad Innocentiuni [( |x>nliliceni , id nimis citum est. Si dicag in looum Innocentiill, sul)stilucndum Innocenliuni III ; prodive onim fuisse librario unain nuineri notulani omilUTÎ ; id nimis sérum erit ; quia constat, cum aliunde , tum ex anj'Hcana historia Frogcri , ]am anno Redemptoris MCLXXVII et MCLXXIII diu ante Innocentii III pontiücalum Yaldenses non modo natos, scd et damnatüs esse , sub nomine bæreticorum Tholosonarum et All^igensiiim : nam hos non fuisse altos qui)m Valdcnscs in comperio est , et fatetur quoque Plessæus in libro (|uem inscripsit , Myilerinm iniquitatis( Calvinisticæ seu Plessæanæ addere debucrat , nam altcrutrum liorum vocabulorum inscriptionis oomple.mcnta deest), qui ne novitatisargucrcntur, haud crubcscebant quidam illoruiu mentiri professionem suam ab apostolis origincm ducere. •
Aiii quamvis impudentes, lolerabilius tamen incunal)ula seclæ a Sylvestre pontificc et a Consiantino Magno repetebant ; insigni quid(‘m vanitatc ; scd pro more et genio omnium bæreticorum , qui vetustatem afbæiant , ne si nudius tertius demum exorli videanlur omnibus ludibrium debeant. Nostros novatores intuerc , nec quidquam causæ erit cur alios videre velis , qui^cum ne unieum qui<lem liomiineionem nionstrare queantqui proxime ante Lutlierum omnia ea crediderit , quæ Lutheriis suis credenda proposuif, jactant tamen se ab îpsis apostolicis genus ducere , et sua placita ab eorumdem tempore, usquc ad Lutheri æiatem, continuata et propagaia esse, non quidem incommuni, omnium luce, sed in t"avernlsi'
.d iiescio quibug lutibutig. Quainquam ne cuiquam inferuuiug iiijuriain , gi a prima gtirpe gtemma gectariorum exqiiirerc velimus, galig anliquuin inveniemug. Quig euim abmial Sinioncm Magum eggc vctugliggimum , quippe ævo apogtolig purem? Ât omnegqui qiroquo modo adullerani verilalcm , et præconium ccclcgiæ lædunt , Simonig gamaritani magi , digcipuli et gucceggoreg gunt , iiiquit B. martyr Iræneug, lib. 1, c. 30. Quanivig nou coiiliicantur nomen magigiri gui ad geduciionem reliquorum , attauien illiug genlcntiam doceiit , Cliristi quidem Jegu nomeii tanquam irritamcnlum proferenleg, Simonig autem inipietatem vario introdueenteg niortificaiU multog, per iiomen bonum geiitenliam suam male digperdenteg , et per dulcedinem et decorem nomiiiig , aniarum et malignum principig apostngiœ serpenlig venenum porri-* geiiteg eig. Quant vclugtalem nemo nec Valdengibug nec Lullierauig neque ullig aliig novatoribug invidet. »
Evcrvini Steintcldensig præpogiti Epigtola ad S. Bcrnardum, abbalem; de hctredeis $ui temporU.
Nupcr apud nog juxta Colonlam quidam
iiæretici detecti gunt , quorum quidam cum gatiglactione ad Ecclegiam redicrunt. Duo ex eig, gcilicet qui dicebatur cpigcopug eorum cum gocio guo , nobig rcgtiu<runt in convcntu clericorum et laicorum præscnlc ipgo domino arehiepigcopo cum magnig virig nobilibus, hæresim guam derendcnteg ex vcrbig Chrigli et Apogtoli : geë cum vidiggeiit ge non poggc proccdere, petierunt ut eis gtatncrciur dieg in quo adducerenl de guig viros fidci suæ peritog , promiucnlcg ge velle Ecclegiæ gociari , gL magigtros guos vidèrent in regponsione deficere ;
.aÜMquÜA SC voile J)oUus HKH-i qiiaia ab iiae scifr ,Lc|Uia «leikcti. Quo awUlo, çum per tnduiun essent adrooniti et resrpûcere Doluissent , rapti sunt a populis nimio zelo perniotis , nobis tameu invitis cl in ^nem positi atqoe .creuati et ( qutxi magis mirabile est) ifisi tormcnlum ignis non soliuu cibb palientia, sedet cuAi læliüa introierunt et suslmuerunt. Hic, sancte pater , veilem , si præseus essem ,:hab«re respooMonom tuam , uode islis diaboU lucnibris tanta fortitudo in sua hseresi quanta via cliaiû invenitur in valde religiosis in fide Cbristi. . . ^unl etiain alü bæretici quidam in terra nôstra, unuiioo ab istis discordantes , per quorum muiuam dis» cordiam et conleutioiiei» utique nobis sont deiecti....
ANNOTÂTIONES. ' .
» Uæc episiola Evervinî Steinteldensis prope Coloniam pra^siti , magftam afiert Incem üs qoæ S. Bèrnardns de ejusmodi bæreticis scribit in serni. 65 et 66 super Cantica , snmpta ex bac epistola occasione et argumente. Quonam in loco maxime viguerit ilia hæresis bine discimus , nempe circa Coloniam , nbi igni tradili sunt a fnrenti turba nonnulii ex illis qui illam profitcbantur... Ist^^iuos retexit Evervinus, Bernardus exagitavit, nullo nomine censebanlur, nullosectae auctore insignes. Quo nomine istos titulove censebis? inquit Bernardus in serra, 66. Nulb) ; quonlani non est ab homine illorum, hæresis, ncque per horainera illam acceperunt. In hoc sermoue BeVnardus accurate ad singula capita respondit ««b annum 11 &6 quasi u'nius ejusdemque sectæ fuerinl omneS ': cura Ever-ninus duo eorum généra distinguai. Primi asscrebant quemlibet (sienti inter eos baptizatura dicunt), elcctuni habere poleSlatem alios bapti- Mndi , et in mensâ suâ coi’pus Cbristi et sanguinem con-
MTraiuli l)e ejusiuodi hærcticiB icH|ui videlitr Hugo
McteiliiB ejusdoiii sæcali scriptor in Epist. Ms. Henrica Lecuorum episeopo directa in quà hæc verba : latent in episcopatu luo iniô j:un apparent pestiicntes homincs, qui veriori nonnne bestiæ appellari possunt, quia bestialitcr vivunt. Conju{jium enini detestantur, Itaptismatum alx>luinantiir, sacranicnta Ecclesiæ dérident, nomen christianum abhorrent. • • ■ ^
xxri.
11 paraît, par la ré|X>nse de son Altesse, qu’il ne prit point plaisir à telle intercession; mais beaucoup plus par les effets qui s’ensuivirent. Car il' répondit que quoiqu’il ne s’enquit point comment le prince palatin du Rhin et . les autres prixices d’Allema{pie conduisaient leurs sujets, et qu’étant souverain il n’avait à rendre compte à aucun de ses mouvemens et volontés ; que ce .néanmoins il remerciait ledit prince et tous autres qui avaient eu cette charité' envers lui, son Étal et ses sujets, de leur souhaiter du repos ; mais que les malheurs arrivés chez eux |xir la diversité des croyances lui avaient fait désirer de n’avoir en son étatqu’nne religion, et celle qu’il avait trouvée, et en laquelle il avait été nourri; de peur que sous ce manteau de religion ct.de liberté de croyance, il n’eùt.à disputer avec ses sujeta comme compagnon co que possédait à juste titre comme maître, ainsi qu’il était arrivé à phisieors princes en l’Europe , qui en ce fait n’avaient pu régler leurs sujets comme souverains.
Et que pour leur montrer qU’il aimait ta pat^ , U avait maintenu ses sqjets Vaudois habiter en son état et vallées des Alpes , sous un édit qu’il faisait observer inViolubieipcut. Que si hors desdites vallées il avait parmi ses
ntats (fuelqucs esprits frétillans , affectant choses noavelies, il les faisait cliàtier comme rebelles. Qu’il estimait que comme lesdits princes avaient compassion de ses sujets , pour leur faire jouir de l’e\ercice de leur religion , que aussi s’assurait-il qu’ils ne pourraient trouver mauvais (tant ils étaient judicieux et équitables) qu’il poun'ùt à la sûreté et conservation de son état , en punissant les séditieux.
Perrin, tlitt. det p^audoit, Uv.IÏ, chap. VI.