LES TERMES TECHNIQUES
inusitata est et incognita (1, praef., 8 ; p. 14, 15 ; cf. 1, praef., 8 ;p.15,55;1, pratf., 0; p.15, 20; Il, 3,6: p. 124,225 NW, 4 0 P- 347, 12). |
Sivaus : hanc ergo beatam et 3pywxrv, id est principatum omnium gerentem [veu] dicimus trinitatem. Hic est bonus Deus et benignus omnium pater, simul et edepyetixh . düvauue et Gmutovpym, 1d est bene faciendi virtus et creandi ac providendi (1, 4, 3 ; p. 65, 0). Fe
évépyeuu : sed et speculum immaculatum ëvepyeiue, id est inoperationis Dei esse sapientia nominatur (1, 2, 12 ; p. 45, 10 s.).
évspyobuevos : hi, quos vulgo energumenos vocant, quos amentes et insanos videmus 1 (III, 3, 4 ; p. 260, 20). |
“atabohn : dicentes xarafoïkiy mundi; quod latine satis improprie translatum constitutionem mundi dixerunt ; xaraéo)# vero in graeco magis deicere significat, id est deorsum iacere, quod latine improprie, ut diximus, constitutionem mundi interpretati sunt (Il, 5, 4 ; p. 274, 1-4) 2.
«ouos : quod enim latine mundum dicimus graece xdauoc appellatur ; xoouos autem non solum mundum sed et ornamentum significat. Denique in Isaia, ubi ad principes filias Sion increpationis sermo dirigitur, et dicit : Pro ornamento capitis aurei calvitium habebis propter opera tua, ornamentum ibi eo nomine quo mundum appellavit, id est xdouoy (IT, 3, 6 : D. 127; 4 SS.).
poväs : … sed ut sit (Deus) ex omni parte nov, et ut ita dicam ëivéc, et mens ac fons ex quo initium totius intellectualis naturae vel mentis est (1, I, 6 ; p. 21, 12 ss.).
rapdxhnois : paracletus vero quod dicitur Spiritus Sanctus a consolatione dicitur (rapéxinos enim latine consolatio appellatur):(11,27, 45 D; 187; 12 s.). Un peu plus bas, Rufin complète son explication : videtur enim de salvatore paracletus dici deprecator : utrumque enim significat in graeco paracletus et consolator et deprecator (id. 1bid., p. 151, 27 sh)
soaisa : Mansiones quas Graeci quidem ovaioac id est globos appellaverunt (11, zx, 6 ; p. 190, 12). |
1. On peut noter que, pour le traducteur, energumenus est déjà un mot passé dans la langue courante du peuple chrétien.
2.Ce terme de xarabokn devait être spécialement difficile à traduire. L’auteur inconnu de l’ancienne version latine des Commentaires d’Origène sur saint Matthieu écrit : « Quod in latino habet : a constitutione mundi, in graeco sic habet : a depositione mundi et secundum graecum sermonem exponit quae secundum latinum non conveniebat exponere (In Matth. commentar. ser. T1 ; PG., xni1, 1718 C. » Dans l’Apologie, Rufin s’explique lui-même sur sa traduction : «Non idipsum autem xartabo)r quod constitutio sonat. Unde et nos propter paupertatem linguae et rerum novitatem et sicut quidam ait quod graecorum et sermo latior et lingua felicior sit, conabimur non tam verbo ex verbo transferre, quod impossibile est, quam
vim verbi quodam explicare circuitu (Apol. adv. Hieron.,1, 25: PL XXE, 563 C).»