‹ Recherches sur la minorité et ses effets en droit féodal français, depuis l'origine de la féodalité jusqu'à la rédaction officielle des coutumesChapitre 34 sur 66 · Arrêt de · texte numérisé non relu

Arrêt de

plus lard le papille de jouir comme son auteur, le baillistre était, pendant la durée du bail, un véritable propriétaire.

Ainsi il prenait , du moins pendant les premiers temps de la féodalité, le titre attaché à la terre. Il y en a, dans l'histoire de France, un remarquable exemple : Edmond d'Angleterre s'intitule comte de Champagne , parce que son mariage avec la mère de Jeanne, héritière de cette province^ et qui plus tard épousa Philippe le Bel, lui en avait fait acquérir le bail.

Le baillistre recevait l'hommage des vassaux :

« Galterus, Del gratia Senonensis archiepiscopus , etc et cornes

Flandrise, etc., etc ., cornes Gampaniœ, cornes Ni vernensis , cornes Ble-

sensis, etc Notum facimus, quod nos coram carissimo domino

nostro Ludovico rege Francorum illustri unanimiter Judicavimus » quod Petrus, quondam cornes Britannise, propter ea quse eidem domino régi foris fecerat . quse pro majori parte coram omnibus nobis ibi dicta fuenint, ballum Britanniae per justitiam amisit : et quod barones Britanniœ,et alii qui eidem fecerant homagium vel fidelitatem ratione illitts balli sunt penitus quiti et absoluti ab illa fidelitateetillohomagio, nec tenentur et obedire, vel aliquid pro eo facere quod pertineat ad ra-

tionem illius balli. In cujus rei testimonium, etc Actum in

castris juxta Ancenisium anno M^GG^XX^ mense junio i. »

Les vassaux du fief étaient les vassaux du baillistre :

« £go Adam de Yillers notum faeio , etc. . . . Qaod charissimos do* minus Theobaldus Gampanise et Brise illustris cornes palatinus dédit mihi triginta libratas terrse, et propter hoc deveni homo ligius dicti co-

mitis excepta ligeitate domini Mathœi de Montmorenciaco et

excepta ligeitate vicecomitissae Gastroduni, cujus homo sum pro baila et tutela puerorum bonae mémorise Guidonis comitis Sanctî Pauli. Actum anno gratiœ M^GC^'XXVII*' in vigilia sancti Nicolai 2. »

Le baillistre pouvait donc exiger d*enx l'accomplissement de toutes les obligations féodales.

Seigneur, il exerçait, en particulier, tous les droits utiles attachés au fief. A cet égard , la transaction déjà citée , qui , en

Page 1