DU TOME DEUXIÈME

VERS ADRESSÉS AU ROI HILPKBIK PAR VENANTIUS FORTUNATUS, A L'OCCASION DU CONCILE DE RRAINB 1 .

Ad Chilpericum regem, quando synodus Brinnaco habita est.

Ordo sacerdotum, venerandaque culmina Ghristi,

Quos dédit aima fldes religione patres , Parvulus opto loqui régis prœconia celsi;

Sublevet exigui carmina vester amor.

Inclyte rex armis , et regibus édite celsis ,

Primus et antiquis culmina prima regens Rector habesnascendodecus, moderando sed auges,

De radice patris flos generate potcns.

JEquali série vos nobilitando vicissim,

Tu genus ornasti, te genus ornât ayi.

Excepisti etenim fulgorem ab origine gentis,

Sed per te proavis splendor honore redit.

Te nascente patri, lux altéra nascitur orbi,

Nominis et radios spargis ubique novos, Quem prsefert oriens, Libyes, occasus et Arctus :

Quo pede non graderis, notus honore venis.

Quidquid habet mundus, peragrasti, nomine princeps,

Gurris et illud iter, quod rota solis agit.

Gognite jam Ponto et Rubro , Pelagoque sub Indo,

Transit et Oceanum fulgida fama sopho.

Nomen ut hoc resonet, non impedit aura, née unda ,

1 Fortanati opéra omnia, éd. Luchi, pars prima, p. 303.

il «.

Sic Ubi cuncta simul, terra vel astra favent. Rex bonitate placens, decus altumet nobile germen,

In quo tôt procerum culmina culmen habent.

Auxilium patriae, spes et tu tamen in armis,

Fida tuis virtus, indytus dtque vigor.

Ghilperice potens, si interpres barbarus extet ,

Adjutor fortis, hoc quoque nomen habës.

Non fuit in vanum, sic te vocitare parentes,

Praesagium hoc totum , laudis et omen erat.

Jam tune judicium praebebant tempora nato,

Dicta priora tamen dona secuta probant.

In te dulce caput, patris omnis cura pependit,

Inter tôt fratres sic amor unus eras.

Agnoscebat enim, te jam meliora mereri ,

Unde magis coluit, praetulit inde pater, Êraeposuit genitor, cum plus dilexit alumnûm,

Judicium régis îrangere nemo potest.

Auspiciis magnis crevisti, maxime princeps,

fiinc in amore manens plebis et inde patris.

Sed meritis tantis subito sors invida rerum,

Perturbare parans regnâ quieta tibi , Concutiens animos populorum, et fœdeTa fratrum ,

Ludere dum vomit, prosperitate favet.

Denique jam capiti valido pendente periclo,

Quando feriré habuit, reppulit hora necem.

Cum retineris mortis circumdatus armis,

Eripuit gladios sors, opérante Deo.

Ductus ad extremùm, remeas de funere vitœ,

Ultima quœ fuerat, fit tibi prima diës.

Noxia dum cuperent hostes tibi bella parare,

Pro te pugriavit fortis in arma fides.

Prospéra judicium , sine te, tua causa peregit,

Et rediit proprio celsa cathedra loco.

Rex bone, ne doleas, nam te fortuna querèlis,

Unde fatigafvit, hinc meliora dédit.

Aspera tôt tolerando diu, modo laeta sequuntùr,

Et per mœrores gaudia nata métis.

Multimodas per opes seminans, tua régna resumis,

Namque labore gravi cfescere magna soient.

Aspera non nocuit, sed te sors dura probavit

Unde gravabaris, celsior inde redis.

Altior assiduis crescis, non frangeris armis,

Et belli artificem te labor ipse facit.

Fortior efflceris per multa pericula princeps,

Ac per sudores dona quietis habes.

Nil dolet amissum , te rege superstite, mundus,

Qui se servarunt débita régna gradu.

Consuluit domui, patriae populoque Creator,

Quem gentes metuunt te superesse virum.

Ne ruât armatus per Gallica rura rebellis,

Nomine victoris hic es, et ampla régis.

Quem Geta, Wasco tremunt, Danus, Estio, Saxo, Britannus

Gum pâtre quos acie te domitasse patet.

Terror et extremis Frisonibus atque Suevis,

Qui neque bella parant, sed tuà fraena rogant. Omnibus his datus es timor, illo judice campo,

Et terrore npvo factus es altus amor.

In te, rector, babet regio circumdata murum,

Ac levât excelsum ferrea porta caput.

Tu patriae radias adamantina turris ab Austro,

Et scuto stabili publica vota tegis.

Neu gravet haec aliquis, pia propugnacula tendis,

Ac regionis opes limite forte foves.

Quid de justitiae referam moderamine, princeps ?

Quo maie nemo redit, si bene justa petit :

Cujus in ore probo mensûrae libra tenetur,

Rectaque causarum linea currit iter.

Nec mora fit, vero falsus nihil explicat error,

Judiciisque tuis fraus fugit, ordo redit.

Quid ? quoscunque etiam regni ditione gubernas,

Doctor ingenio vincis, et ore loquax.

Discernens varias sub nullo interprète voces,

Et generum linguas unica lingua refert.

Erigit exiguos tua munificentia cunctos,

Et quod das famulo, credis id esse tuum.

Qualiter hinc itidem tua se praeconia tendunt,

Laudis et hoc cumulo conçutit astra fragor.

Cui simul arma favent, et littera constat amore,

Hinc virtute potens, doctus et inde places.

Inter utrumque sagax, armis, et jure probatus,

Belliger hinc radias, legifer inde micas.

De virtute pater, reparatur avunculus ore,

Doctrinae studio vincis et omne genus.

Regibus aequalis, de carminé major haberis,

Dogmats vel quatis non fuit ante parens.

Te arma feront generi similem, sed littera prafert,

Sic veterum regum par simul , atque prior.

Admirande mihi nimium rex, cujus opime

Praelia robur agit, carmina lima polit.

Legibus arma régis, et leges dirigis armis,

Artis diyersae sic simul itur iter.

Discere si possit, rector, tua singula quisquis,

Ornarent plures, quae bona soins agis.

Sed tamen haec maneant et crescant prospéra vobis,

Et liceat solio multiplicante frui, Conjuge cum propria, quae regnum moribus ornât,

Principis et culmen participata régit.

Provida consiliis, sollers, cauta, utilis aulae,

Ingenio pollens, munere larga placens.

Omnibus excellents meritis, Fredegundis opima,

Atque serena suo fulget ab ore dies.

Regia magna nimis, curarum pondéra portans,

Te bonitate colens, utilitate juvans.

Qua pariter tecum modérante palatia crescunt,

Cujus et auxilio floret honore domus.

Quserens unde viro duplicentur vota salutis,

Et tibi mercedem de Radegunde facit.

Quae meritis propriis effulget gloria régis,

Et regina suo facta corona viro.

Tempore sub longo haec te fructu prolis honoret,

Surgat et inde nepos, ut renoveris avus.

Ergo creatori referatur gratia digne,

Et cole rex regem , qui tibi praebet opem.

Ut servet, cumuletque bonum ; nam rector ab alto ,

Omnia solus habet, qui tibi multa dédit.

Da veniam, victor, tua me praeconia vincunt,

Hoc quoque, quod superor, fit tibi major honor. Parvulus opto tamen, sic prospéra vota secundet,

Ut veniant terris haec pia dona polis.

Aéra temperie fayeant tibi, tempora pace,

Frugibus arva micent, fœdera régna ligent.

Edomites omnes, tuearis amore fidèles,

Sis quoque catholicis relligionis apex.

Summus honor régis, per quem donantur honores,

Gui iongaeva dies constet, et aima fides. Regibus aurum alii, aut gemmarum munera solvant,

De Fortunato paupere verba cape*

No 2.