‹ Richard de Middleton, sa vie, ses œuvres, sa doctrineChapitre 45 sur 228 · ENSEIGNEMENT BIBLIQUE · texte numérisé non relu

ENSEIGNEMENT BIBLIQUE

mentaire. Dans l’introduction de son premier livre nous lisons :

« Abscondita produxit in lucem.» Haec verba scripta sunt, Iob XX VIII, ad htteram de Deo dicta, secundum sensum alleporicum de Magistro possunt exponi sic : abscondita, id est diviria, produxit in lucem, id est manifestavit, supple nobis, secundum quod patitur materiae sublimitas et nostri ingenii debilitas. Et secundum hanc expositionem in verbis propositis dantur intelligi quatuor causae huius operis : materia, in hoc quod dicitur abscondita; forma, in hoc quod dicitur produxit in lucem; efficiens, in supposito huius verbi produxit; finis, in effectu huius productionis ## lucem... De absconditione autem divinorum propter suam sublimitatern potest exponi illud quod scribitur Eccle., XLIII. Multa sunt abscondita maïora his; multa vera de Deo maiora his, supple : quae cognoscimus in istis inferioribus, sunf abscondita, supple : nobis. In quibus verbis satis datur intelligi, quod multa de divinis abscondita sunt nobis propter suam sublimitatem, et quia non dixit omnia sed multa, datur intelligi etiam nobis quia divina non ideo dicuntur nobis abscondita quia penitus et totaliter nos lateant, sed quia de illis pauca cognoscimus... — Secundo dico quod divina sunt nobis abscondita propter nostri corporis corruptibilitatem.. Unde de sapientia divina dicitur Iob, XX VIII : Abscondita est ocukis omnium viventium, supple : in corpore corruptibili, qu sicut dicit Gregorius… etc. 1.»

La même méthode d’exégèse allégorique se remarque dans le prologue du second livre.3. Au troisième, nous lisons également # :

« Vestitus erat veste aspersa sanguine et vocabatur nomen eius Verbum Dei. Et exercitus qui sunt in coelo sequebantur eum in equis albis. Haec scripta sunt in APoC., XIX ; in quibus tangitur in similitudine huius tertii libri in generali. Per illam enim vestem, qua ille cuius nomen vocabatur Verbum Dei vestitus apparuit in visione B. loannis repraesentabatur natura humana unita Verbo Dei. Per hoc etiam quod illa vestis apparebat aspersa sanguine, repraesentabatur quod natura humana Verbo Dei unita aspersa fuit sanguine proprio in passione. Unde Glossa super illud verbum, veste dspersa sanguine, dicit: in carne passa. Per caelum .repraesentabatur Ecclesia, secundum Glossam ; per exercitus repraesentabantur fideles in diversis statibus militantis . Ecclesiae…. Unde Glossa super illud verbum: et exercitus, dicit,

11 Sent., Prolog., p. 1, c. 1.

3 II Sent., Prolog., p. 1.

* II Sent., Prolog., p° 1.

id est fideles contra diabolum dimicantes. Per hoc quod Deum seguebantur, repraesentabatur quod ipsum imitabantur, ipsius observando mandata : per équos repraesentabantur corpora, quia sicut equus subiectus est sessori et per ipsum regitur et frenatur, sic corpus debet <sse subiectum animae. Unde Glossa super illud: in eguis albis, dicit; id est in corporibus mundis.. étc. »

De la même façon il commente au début de son quatrième livre les mots ! :

« Innova signa et immuta mirabiha, glorifica manum et brachium dextrum: excita furorem et effunde tram. Haec verba scripta sunt Eccles., XXXVI. Quae sic possunt exponi ut in eis per modum orationis, praedicta fuerint novorum sacramentorum institutio, mortuorum resurrectio, electorum glorificatio et reproborum damnatio... etc. »

D'ailleurs notre docteur rappelle clairement et explicitement les principes d’exégèse courants à son époque : le sens littéral d’abord; sur celui-ci se fonde le sens moral, puis le sens allégorique, enfin le sens anagogique ? :

« Sacrae scripturae cuius fundamentum est sensus litteralis, super quem surgit moralis, inde allegoricus et in summo anagogicus. »

Ces principes exégétiques sont fondés sur la nature même de l'inspiration : car notre auteur a soin de rappeler dès le début ces paroles de l’Apôtre *: « L’Écriture sainte est utile pour l’enseignement, l’argumentation, la correction de la vie et l’édification 4. » Tout dans l’Écriture converge vers ce but et l’histoire elle-même, comme les faits particuliers consignés dans la Bible, se rapporte à notre instruction et à notre édification :

«Illa quae traduntur de singularibus personis in sacra scriptura, non traduntur ibi ideo quod scientia sit de illis principaliter, sed introducuntur propter exemplum vitae, sicut aliquando in scientiis

moralibus. Item ad declarandam auctoritatem illorum per quos ad nos divina revelatio processit, per quam habita est sacra scriptura 5. »

LI Sent., Prolog., in litt., p. 14, c. 2.

2 1 Sent., Prolog., p. 14.

SIL Tim., II, 16.

“I Sent., d. 1, q. 1; p. 3. — #1 Sent., Prolog., q. 2, ad 2%"; p. 5 et q. 3, ad 4"; p.r.

Page 1