‹ Richelieu et les ministres de Louis XIII de 1621 à 1624: étude critique sur le règne de Louis (volume 2)Chapitre 190 sur 201 · DE SA PROMOTION AU CARDINALAT · texte numérisé non relu

DE SA PROMOTION AU CARDINALAT

« Gregorius P. P. XV.

« Dilectc fili noster salutem,

a Non modo virtuti prcemium tribuere, sed catholicam religionera novo praesidio communire et apôstolici senatus décora augere voluimus, dum chrisiianissimarum majestatum suffragationi annuentes, te nuper cardinalitia purpura décora vimus. Etenim si iriumphos iis mili libus prudenter castrensis disciplinée leges decemebant, quorum fortiludo Reipublicie propugnaculum atquc hosiium excidium fuerat, merito amplissimam dignitatem tu nuper in romana Ecclesia consecutus es. In eà enim coUuctationc qux nobis est adversus Principem tenebrarum , sapientia ac pietas tua gladius salutis in istis regionibus habiius est ad haereticorum ferociam refringendam et faciendam vindictam in populis non credenlibus. QjJare fruere, dilecte fili noster.

non solum regalis patrocinii et pontifidas benefîcentix testimonio, sed etiam fama meritorum tuonim. Adeo enim laudum tuarum splendqr in christiana republica nitebat, ut totius Galliae interfuisse videatur virtutes tuas sacris glorix oraamentis insigniri. £a enim plerumque ad hominum mentes alliciendas majus momentum faciunt quam ipsa, detractis phaleris, nuda virtutis pulchritudo. Tibi vero adeo gratum accidisse hoc tuorum meritorum prsemium et nostrae voluntatis documentum vehementer Icetamur. Scito autem gratias a te cumulate nobis tune relatum iri, cum tui te similem prsbens, religionis dignitatem in Gallia ampliôcaveris atque hasreseos vires contuderis, nullis difBcultatibus exterritus, sed super aspides et basilicos ambulans confidenter. Tanta a te bénéficia romana ecclesia exigit atque espectat. Nos autem ea certissime sperantes patema te charitate amantissime complectimur atque apostolica benedictionc communimus.

a Dat. Rom. ap. sanct. Mar. Major, die 3 nov. 1622. Pontifie, secundo. >

No $ bis. — Bref du pape au roi a l'occasion de la promotion

DE Richelieu.

€ Gregorius P. P. XV.

« Charissime in Christo fili noster salutem,

« Provihciarum saluti ac principatus glorias reges ilii sapienter consulunt, quorum patrocinium est virtutis aut praemium aut incitamentum. Ejusmodi fama haud difficulter populis felicitatem parare potest. Cum enim regiam voluntatem omnes fere demereri cupiant, facile conjicere possumus quas corum studia futura sint, si ad eam consequendam non nisi per bonas art es aditus patefiat. Ejus laudis quam cupida sit majestas tua, nuper Lucionensis episcopi cardinalatus dedaravit. Ei enim prassuli regix preccs sufTragatas sunt, eu jus sapientia catholicae religionis propugnaculum et ha^reticx temeritatis fla^llum in Gallia habetur, qui prrestabiiius semper existinuvit amplissimas dignitates mereri quam adipisci. Quare cum illum in apostolicum senatum nuper legimus, majestati tuoe gratificantes et romanae Ecdesiae décora augere et gallicanos antistites ad tantas virtutis imitationem inflammare voluimus. Gaudemus autem id gratum obtigisse Majestati tux in quam de catholica religione merentem et majorum tuorum labores et triumphos fortiter xmulantem, illustriora semper exstare curabimus pontificiae charitatis monumenta. Ap. M. T. benedictionem aman-

tissime impartimur, Deum crantes ut juventutem tuam uberrimo chris-

tianarum virtutum proventu et regnorum istorum felicitate Isetificet.

« Dat. Rom. ap. S. Mar. Major, die 4 nov. 1622. Pont, secundo *. »

No 6. — Dépêche du nonce exposant la géographie des passages d'Itaue en Allemagne par les Alpes.

G juillet 1623.

Les Français veulent que y suivant leur ancienne ligue , le passage à travers la Vaitéline soit libre pour eux seuls et leurs alliés. Les Espagnols veulent qu'il devienne libre pour tous les princes.

« Nel vero se si guarda il tutto attentamente non pare che do si dovesse disporre meglio che con lasciare in liberta délie quattro Leghe il darlo e negarlo a chi si sia, purche il principe cattolico fosse, perche cio sarebbe piu a favore délia loro liberta, délia giustitia e meno ofTenderebbe i Francesi che tengono gia la confederatîone con Grisoni, et in virtu di essa possono haverlo per loro et ajutarsi poi con le loro diligenze, accîoche a niuno lo concedano, si corne alFincontro possono gli Spagnuoli et Venetiani guadagnarsi granimi di quelli genti et impetrarlo ad ogni bisogno.

<K Ma poiche V. S. nel suo discorso ha presupposto che un passo solo in queir Alpe e che questo sia in potesta de Valtellini, mi convien dirle che sono due se non tre e Tuno cosi distante dalFaltro che si possono condurre eserciti dair Alsaiia e dalla Germania in Italia, senza che gl'uni impediscono graltri.

« L*uno camino e quelle délia Valtellina, il quale pariendosi del lago di Como a Colico et al forte di Fuentes se ne va a lungo il corso délia corda nel contado di Bormio e quivi piegandosi alla destra, sali il monte Brolio e per le valli di Santa Maria e di Monasterio sene va ne i Grisoni e nel Tirolo et in Germania e se li piega alla sinistra, se ne va nel Treniino et anco per Valfurba puo arrivare nel Tirolo senza toccarc ne il paese de Grisoni, ne quello de Venetiani, benche le stradc sieno malagcvoli.

« Per la quai ragione, mentre la Valtellina fosse in potesta d'altri o délie gcnti delli pacsi non possono li Grisoni impedire che dal Trentino et anco dal Tirolo non si condurrano genti in Italia, ma il padrone délia Valtellina puo bene vietare che a Venetiani non passino genti loro amiche e privarli d'ogni soccorso.

Page 1