DU CIERGE QUI DESCENDIT SUR UN JONGLEUR
La poésie de Gautier de Coincy, dont il a été question à la page iio, se trouve dans deux manuscrits de la Bibliothèque nationale ; Tun porte le numéro 195 du Fonds de Notre-Dame, folio 166; l'autre, le numéro 85 du Fonds de Lavallière, folio 222, verso.
M. Richard de Boysson a bien voulu nous aider pour la transcription de ce document et nous avons eu recours à la haute compétence et à Tobligeance de M. Gaston Paris pour résoudre les difficultés que présentait la traduction de certains passages.
Comme il est intéressant de rapprocher de leur source les amplifications de Gautier de Coincy, nous commencerons par donner le texte qui a servi de thème au poète :
a Petrus Ivernî, de Sigclar, instrumenta personando musica victum quacritabat. Ilic, ex more venicns ad ecclesias, post orationem quam Domino fundebat, tangens cordas vidulae, laudes Deo rcddebat. Qui, cum esset in basilica beatae Mariae Rupis Amaloris, diuque psallendo fidibus requiem nullam daret, sed modulalis vocibus interdum instrumente concordans, sursum respexit : a Domina, inquiens, si tibi vel filio tuo dominatori meo organica placent cantica, quodlibet ex cereis modulis hic sine numéro et aestimatione pendentibus deponens largire mihi ». Cumque in hune modum psallens oraret, et orans psalleret, videntibus qui aderant, modulus unus super instrumentum descendit. Gerardus autem monachus, eccllesiae custos, illum maleficum testificans et incantatorem, cum indignatione modulum recipiens, ubi fuerat reposuit. Petrus vero, opus perpendcns divinum, pacicnter paciens, a modulatione non destitit, et ecce modulus qui prius super ipsum sucundo depositus est. Monachus autem, impatiens irae, recipiens eundem fortius alligavit et in priorem locum rcslituit. Dominus quippc, cui est semper esse nec alternare vicibus, simile quod bis tercio perfccit opus. Vidcntcs omnes qui aderant apprehendit stupor in eo quod conlingerat illi, et, una laudantes Dominum, voces Icvabant ad sydera. lilc quoquc prae gaudio plorans, modulum sibi divinitus datum datori suo rcddidit, in tympano et choro, in cordîs et organo laudans eum. Ad honorcm eiiam et laudem nominis Domioi, quoque anno
APPENDICE
in monimento miraculi, quandiu vixit, uoa libra superaugens, modulum gloriosae virginis Rupis Amatoris pro trecensu reddere consuevit » (i).