‹ Romania (volume 4)Chapitre 89 sur 283 · Cf. R. Vidal, St · texte numérisé non relu

Cf. R. Vidal, St

iç8 P. MEYER

Seygnor e abat e enfan; Li oblic plural con diray van, Con comSy e enfans, e senyors, 424 Homes, preveres e pastors; E per que may saber n'haiatz Ieu vari seygnor, so sabchatz :

Nominatio, seygner; genetio, seignor; datio, seignor y acusatio, seignor; vocatio, seigner; ablatio, seignor. Et plural, seignor; genetio, seignors; datio, senyors; acusatio; seignors; vocatio, seignor; ablatio, ab seignors.

Dels verbals nons sapchatz aqi 428 Que de très manieras son, si

Con trobayre e chantayre,

Consirayre e amayre,

E contrayre e mentire, 4$ 2 E suffire e jauzire,

E encara devineyre,

E valeyre e condeyre ;

Aysi con hai escrig adretz 4)6 Fan tuit els singulars retz

E en totz los oblics primiers

E en loi retz plurals en vers,

Aysi fan tuit con chantador, 440 Menîidor e devin ador,

Els plurals oblics en ors

Fan aysi con fay amadors;

E per un mostraran si con 444 Tuit li autre se varion :

Nominatio, trobayre; genetio, trobador; datio, trobador , acusatio, ta>bador, vocatio, trobayre ; ablatio, ab trobador. Et plural, trobador; genetio, trobador[s]; datio, trobadors ; acusatio, trobadors ; vocatio, trobador; ablatio, ab trobadors.

De los comuns ajectius> Vuoill dir e de lur cors honrius, Qui fan enls primiers retz, mellers, 448 Menres, jensers e maers Pejersy sordejers e bellayre ; Del[s] primiers oblics retrayre

427-44. Cf. R. Vidal, St., 80, 22-42. — 434 Corr. tondeyre, leçon du ms. Riccardi. — 443 mil, corr. un? — 445-58 Cf. k. Vidal., St., 80, 43-81, 8.

Vos dei, qi fan turt en -or, 452 Si con jensor e bellazor.

Eu plural hom los deu luoygnar Con s'eschar e abreviar, Segon que lur er ayziva 456 Parladura substantiva ; Per que ab la mascolina Parladura ysis déclina :

Nominatio, mellers; genetio, meUor; datio, mellor; acusatio, mellor; vocatio, mellers; ablatio, ab mellor. Et plural, nominatio, mellor; genetio, mellors; datio, mellor s; acusatio, mellor s; vocatio mellor; ablatio, ab mellors, etc.

Pois qu'eu [vos] hai parlât del nom 460 Razonar dezir del pronom,

E derrier del verb diray,

En aysi con mell sabray,

Perque sapchas, emanz grazitz, 464 Que en lo primier rech hom ditz

Aycel, aquel, e el, cel, cest,

Autre, nos, îos e aquest.

En los primiers oblics s'adui 468 Luy, celuy e cestui;

Enl rech plural ditz humil

Aquily autre, aquest e cill;

Enl oblics plurals ditz homs els, 472 Autres, sos, mos, los, e aquells;

E tôt aysi con al déclin

Van tuyt li autre mascolin :

Nominatio, cel; genetiu, celui; datio, celui ; accusatio, celui; ablatio, celui. Et pluraliter, cel; genetio, cels; datio, cels; acusatio, cels.

Auzit havetz del mascolin, 476 Araus diray del fem[i]nin

Qu'el primier rech deu hom dir il,

Ma, ta, sa, autra e cil;

E tuyt li singular oblic 480 Van en aysi com ieu vos die :

454 Corr. s'eschai. — 459-72 Cf. R. Vidal, St., 81, 9-22; Madrid, p. — 463 Corr. amanz. — 469 humil, corr. hom il. — 47 S '9° Cf- R> Vidal, St., 81, 23-41 ; Madrid, 37-8. On pourra constater ici encore que routeur se tient bien plus près de la leçon du ms. Riccardi que de l'autre.

Mây ta, sa, la, cella, cesta, Autra, Ici e aquesta; E en totz los plurals cas 484 Van aysi cora mas, tas, las, sas, Encara autras e cellas, Aquestas, cestas e aquellas.

Enls singulars ditz hom nostra, 488 Sieua, tieua e vostra, E en los plurals fay sieuas Nostras, tieuas e mieuas; E per q'haiatz major membrança 492 les vos déclin il ses duptansa :

Nominatio, //; genetio, il; datio, Ici; acusatio, Ici; ablatio, ab ley. Et pluraliter, ellas; genetio, ellas; datio, ellas; acusatio, ellas; vocatio, ellas, etc.

Las autras d'aytal conven Paraulas vay eizamen.

Oymay dels averbis vuoill 496 Ieu parlar, e jes no m'en tuoill,

Que tais hi a q'hom deu en ver

Dir breus e loncs, segons q'obs er,

Aysi con mays e may, 500 E aillor e allors n'ay

E finamen e finamenz ;

L'autre van eizamenz.

L'autra tota parladura 504 De l'averbi, gay' e pura,

E de la preposion,

E tota la conjuntsion

Ab la interjession hi es.

508 Totz hom qui prims e savis es,

Si ben l'esgar, ha obs que sia

D'un sol semblan tota via.

Oymay els parlars acurs 512 Del verb, per que es fortz e oscurs, Vuoill que ma obra s'espanda

492 les, corr. Ieu?

Page 1