‹ Saint JérômeChapitre 97 sur 192 · LA DATE DE NAISSANCE · texte numérisé non relu

LA DATE DE NAISSANCE

discutée. Il semble que Jérôme vise ici non celui mentionné par la Chronique à l'année 341 (344) (PL, XXVTI, 681-682; édit. Helm, p. 235) : « Multae Orientis urbes terrae motu horribili consederunt (Helm; les autres ont : conciderunt), mais celui du 21 juillet 365 {Ihid. 693-694 et p. 244) : « Terrae motu per totum orbem facto mare litus egreditur. » Outre ce passage de la Chronique^ il en est question dans les mêmes termes, Vita Hilar. XL (PL, XXIII, 49, B): «Ea tempestate, terrae motu totius orbis, qui post Iuliani mortem accidit, maria egressa sunt terminos suos et quasi rursum Deus diluvium minaretur vel in antiquum chaos redirent omnia, naves ad praerupta delatae montium pependerunt. » — d) Praefatio in lob ex hehraeo (PL, XXVIII, 1082, B) : « In latino paene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. » Ces textes sont à rapprocher de la lettre XXXIX, 5, sur Eustochium (fin 384) : « Cuius parva adhuc aetas et rudis paene infantia. »

2. Puer. — a) Epist. III, 4 : Bonose, qui a l'âge de Jérôme, est qualifié puer au moment où il se retire dans la solitude, vers 374. — b) Epist. XXIX, 7: «Quidquid pueri plausibile habueramus, amisimus »; il s'agit du style. — c) Prologus Cotnm. in... Galatas (PL, XXVI, 308, A) : « Victorinum qui Romae me puero rhetoricam docuit» (il cessa en juin 362). — d) Comm.in... Galatas,lV, 24 (PL, XXVI, 389, B C) : « Allegoria... quo a metaphora... différât, in scholis parvuli discimus. » — e) In Habacuc, II, 14 (PL, XXV, 1329, A) : « Dum adhuc essem puer et in grammaticae ludo exercerer... ac subito in ipso persecutionis ardore Iuliani nuntiatus esset interitus » (après le 26 juin 363). — f) Contra lohan. Hierosol. XLIV (PL, XXIII, 395, A) : « Paulinianum mentitus es puerum » (c'est-à-dire qu'il n'avait pas trente ans). — g) Apol. I, 15 (PL, XXIII, 409, B) : « "AvTiZ,i]\ov meum docebo senex quod puer didici, multa esse.» — h) Apol. 1, 16 (PL, XXIII, 410, B) : « Puto quod puer legeris Aspri in Virgilium et Sallustium commentarios. » — i) Apol. I, 30 (PL, XXIII, 422, A) : « Memini me puerum cursitasse per cellulas servulorum... Crede mihi multa ad purum recorda tur infantia. » — k) Apol. II, 24 {Ibid. 448, A) : « Tarn stultus eram ut quod in pueritia didici

senex oblivisci vellem ? » — 1) Comm. in Ezech. XL, 5 (PL, XXV, 375, A) : « Dum essem Romae puer et liberalibus studiis erudirer, solebam cum ceteris... »

3. Adulescens. — a) Epist. VII, 4 : « Scitis ipsi lubricum adulescentiae iter in quo et ego lapsus snm et vos non sine timoré transistis. Hoc illa cum maxime ingrediens... nostis puellares animos his rébus plerumque solidari...» — b) Vita Malchi, 2 (PL, XXIII, 53, C) : « Dum ego adulescentulus morarer in Syria » (en 374-77). — c) Comm. in... Galatas, I (PL, XXVI, 340, B) : « Aliquoties cum adulescentulus Romae controversias declamarem. »

— d) Adversus lovin. II, 7 (PL, XXIII, 296, A) : « Cum ipse adulescentulus in Gallia viderim Atticotos gentem britannicam » (avant le départ pour l'Orient, 374). — e) Epist. LU, i : « Dum essem adulescens immo paene puer et primos impetus lascivientis aetatis heremi duritia refrenarem » (au désert). — f) Contra lohann. Hierosol. XLI (PL, XXIII, 393, B) : « Adulescentiae peccata deflentes» (avant le désert). — g) Epist. LXXXII,8 : « Occidentalium sacerdotum commovit aures, dicens eum (son frère) adulescentulum et paene puerum in parochia sua Bethléem constitutum. » — h) Comm. in Abdiam, prologue (PL, XXV, 1097, A) : « Mereri debeo veniam quod in adulescentia mea provocatus ardore et studio scripturarum allegorice interpretatus sum Abdiam... »; (1098, A) : « cum subito de Italia affertur exemplar a quodam iuvene tôt annis quot et ego quondam scripseram...»; (1098, B, date : au moment où il délibère avec Héliodore sur le départ au désert, en 375): «Infans eramnecdumscriberenoveram. Quanto magis ego libère profitebor et illud fuisse puerilis ingenii et hoc maturae senectutis)) (le commentaire actuel, vers 396-397).

— i) Epist. LXVI, 9 : « Quod nos quondam adulescentuli cum a praefecto oratore in praefatiuncula diceretur, risimus. » — k) Apol. II, 24 (PL, XXIII, 447, B) : « Me ab hebraeis in adulescentia inductum esse testarem ut hebraea volumina in latinum verterem. » — 1) Ibid., III, 22 (473, B) : « Mense augusto (en 385), cum sancto Vincentio presbytero et adulescente fratre » (Paulinien avait alors environ 20 ans). — m) Ibid., III, 39 (484, D) : «Nonne in epistula mea quam criminaris haec verba sunt : Sed fac me

Page 1