‹ Sebastien Castellion, sa vie et son œuvre (1515-1563). Étude sur les origines du protestantisme libéral français (volume 2)Chapitre 177 sur 253 · Sur celle lettre, voir ci-dessus, chap. xv, p · texte numérisé non relu

Sur celle lettre, voir ci-dessus, chap. xv, p

2. Nous reproduisons liltéralement, à la suite de chaque lettre, la suscription de l'adresse, telle qu'elle se trouve au dos de la lettre si c'est un original, et quelquefois en tète de la copie.

3. Les deux amis ne se connaissaient encore que par lettres, ainsi que Zerehintes le disait à Calvin en juin 1558 [0pp. Cale, xvii, p. 204. Voir ci-dessus p. 98).

4. Il s'agit, comme on va le voir, de la Theologia germanica, dont il envoie l'original allemand à Zerehintes, qui avait entendu parler de son projet de le traduire en latin.

CORRESPONDANCE AVEC N. ZERCHINTES. 383

nam et niea Iranslalio Lugduni est, nondum impressa, sed brevi, ut spero, imprimenda *, et tu Germanus germanice scriptum ab aulhore librum fortasse fructuosius leges, melius quidem aut certe non deterius intelliges. Liber est obscurus quidem, sed magno spirilu scriptus et sa?pe iegendus. Hic invenies quo pacto possit homo mori vivens, qua? vera ad morteni prœparatio est. Libellum tibi dono, multo majora et cupio mittere et debeo. Tu haic boni consules. Longum mihi tempus est dum te videam. Faxit Deus ut id brevi fiât ad laudem ejus noniinis. Meditaliones - tuas exspectabo. Vale in Domino, quem precor ut te expleat spiritu sancto. — Octobris 21. loo6.

4 novembre 1556 (f. 272 et 273, autographe). Zerchintes Castalionî.

Libellus theologicus quem misisti pergratus fuit, mî Castalio, quod al) bomine pio scriptus et ab amicissimo dono datus. Non vulgares quasdam sententias et vere, ut scribis, magno spirilu emissas praî se ferebat, quas equidem demiror et araplector, sed cuni delectu tamen. Itaque, quand» salutis nostrœ studia communicare inter nos semel instituimus, quœsi', œquo animo accipias quœ ego œquo animo in authorem libelli de quibusdam locis ejus sentio neque sine conlroversia recipio.

Capite 7 ridicule fingit animam Christi oculo dextro et sinistro factamque et creatam dicil, non satis indicans divinitatemne Christi per animas an animam ejus organicam intelligat, si illam non satis religio?'* « factam » ait quam universi fidèles « genitam » confitentur. Illud se ait. legisse sed non ubi;seepe citât parum idoneos testes gravioribus neglectis.

Capite 8 ex Dyonysio ad Timolheum et nescio quo magistro conimentatore ejus probat gustum aeternje vila? aliquando contingere mortalibu?, quod poterat ex Evangelio. Per errorem adjungit « quoties veiit homo » cui alibi velle et cupere adirait, ut in fine capitis 26, alibi eum liberrimi arbitrii facit.

Capite 11 hyperbolice et 7:apaoo;oTXTw; ab hornine pio exigit majorem hominis ipsius detestationem et execrationem quam sitseterna damnatio et sub cacodœmonum pedibus volutatio; item ne velit aut cupiat liberari tormento conscientiœ infernalium pœnarum sensu conllictantis quum nihil a'que desiderent pii omnes. Hiec cruda mitigat capite 24.

Capite 14 de hominis in Christo Jesu ronovatione sic disputât quasi Christi perfecta obedientia et innocentia nihil nobis conférant nisi nos quoque prorsus simus Christo pares fere. Est etiam valde perplexus in distinctione « peccati » et « contumaciae », quasi dicat peccata per se non displicere sine contumacia, quod verum quidem est, sed quum ipse doceat idem esse peccatum et contumaciam, cur altère tantum metum incutit, altère nos absolvit?

[Eedera] capite, pra;paratos nos esse vult ad sustinendum Deum in

Page 1