‹ Toxicologie Africaine v.2, 1898-99 (volume 2)Chapitre 24 sur 40 · I. K.— Trfi ampullm eam tuii rtceptaculii · texte numérisé non relu

I. K.— Trfi ampullm eam tuii rtceptaculii

(Alambics et tours rëcipienls).

P. 0. R. — Supports du fourneau.

insidentibus veluti capilla-

inencis. j> Dès lors, ces

Roses seront placées dans

l'alambic : « Ilie vili-eo

urinait reponuntur ac injecta pileo obturantur, et muniuntur vascu-

lorum juiicturœ, i-oslro additur receptaculum in balneo mergitur,

mox xit'ijeto iijnem, donec aqua eliciatur. Maxima opus est mgilantia

ne flores cotnburantur, et aqua fumidum virus, et nidorem redoleat,

nam si tantillum ustx, rei fumum recipiet, rejicienda potius, quant

inter odoratas connumeranda. «

Le second procédé de J.-B. Porta est destiné à la fabrication de la « Rosacea aqua venalis», fabrication lucrative, mais à Taide de laquelle l'odeur est des plus atténuées.

« Aigumunt, dit il. ceMum libras fontans aqux et in œneum vas illam conjieiunt, Rosarum decem, non rejectis alabaslris, vel in medio ttanlibus luteis apicibus, nec projeciiê viridibus foliis» illis barbuln vasculum ambienlibus : sed intégras ut decerpuntur, et subjecto igné trigenta aquœ libras excipiunt, mox ignem subducunt, deinde aperlo alveo distUlata jam Rosarum folia exprimunt in vas xneum, ac denas Rosarum, et ignem augent, ewidem modum réitérantes, ut ex tngenta Rosarum libris, centum odorats aquœ eliciant venalis. Alii, recrementa illa, ex quibus pharmacopolx ex decocto Rosarum cremor elicitur, projecta, in aqua maceranda per diei quadrantem imponunt, detnum distillant, et ex eis etiam odoratam eliciunt aquam venalem, Fertur supra aqiuxm pinguedo quaedam innatans, quœ penna exdpitur, Rosas fragrans oleum ut dicemus, 9

On voit apparaître ici Tessence de Rose.

Le troisième mode de préparation a pour but d'obtenir la a Rosarum aqua, cujus pars una multas fontanœ aquœ odoratas reddat ».

Pour atteindre ce but : « Distillentur Ross, ut prius diximus, mox distillatain aquam super alias récentes Rosas irrorato in viirei vasis alveo ejusdem quantitatis, et denuo distillabis, ac ita tertio effîcies, et sic tam largum odoris effiuvium emittit, ut sœpius odorata caput offendat, cujus pars una supra decem fontanae aqux odoratissimas reddit, et ita parata, fricato diligenter vase ad odoramenta paranda reponitur. »

D'autres modes de préparation de Teau et de Thuile de Rose étaient connus et employés à peu près à la même époque : André Libavius, notamment, dans son traité d'Alchimie (l), en fait connaître quelques-uns.

(1) Àlchymia recognita, etc., Libri secundi -4/c/it/mia?, Tractatus secundui^ de exlraclix, Cap. XII, de oleis aromatorutriy oïeum ex floribus Rosarum, p. 136, in-fo 1610.

Selon lui, Guertœus employait les Roses sèches; il les faisait macérer plusieurs jours, puis il distillait sur un bain de cendres ou de sable : « Rosas in vmbra siccatas, dit-il, pone in cucurhita vitraea, affunde aquœ stillatitiae earundem vl madeant : digère in balneo per dies duodecim, Apposito alembico per cineres vel arenam, temperato calore, elice aquam oleumqice vna. Exponi soli donec separentur. Sépara per balnei lentissimum calorem, fn fundo resCabit oleum, »

Le procédé de Camerarius, donné également par Libavius (1), diffère peu du précédent ; voici en quoi il consiste : « Rosx odoratx in ligneo vase contundantur, serventurque vêcun^ qvœ compactas teciaeque, ad hyemem in vase fictili, sicque bene maceratae stent per semestre, distillentur igni lento donec exierint duœ mensurœ in balneo. Has distilla iterum in eodem ad unam, et tune porro ad dimidiam, quam in cucurbita longi col H destilla, et exibit primum oleum, »

Sous le titre de Stufa sicca, condensation sèche (2), Libavius décrit un mode opératoire qu'avait préconisé Abulcassis, dit-il, et qui consistait à distiller des Roses à feu nu et sans eau pour obtenir de l'eau de Rose : « Operatio aquse Rosaceœ, sine aqua et cum igné carbonum est, écrit-il, vt fadas fumum quadratum, aut rotundum : qui habeat super hypocausto folium seu tectum, cui incumbant ventres vel cucurbitae ex terra vitreata, ut possint sustinere ignem, cutnque accensi fuerint carbones, et inceperit aqua distillare, tune claudatur ostidum, spiraculis saltem relictis, per quae fumus egrediatur, et ita procedatusque ad finem distillatio, sub inde mutatis Rosis. »

Libavius a quelque peu modifié l'appareil Stufse siccœ; nous reproduisons en fac-similé la figure qu'il en a donnée.

Ce Stufa sicca, dit Libavius, doit être apte à distiller non

(1) Loc. cit., p. 136.

(2) Loc. rit, Commentariorum chymicorumf partis primœ* Lib. lY, De exiractionibus. Cap. XII, p. 314.

590 TOXir.(JLÛlîlK AFRICAINE

seulement à fou nu, mais aussi au bain de ccntires ou au bain de sable.

Cette singulière façon d'obtenir de l'eau de Rose, soit à nu, soit au bain de cendres ou de sable, et absolument lanM

Lfeu J

eau, M

Fig. 8Î7 Appareil distillaloire iSlufa licca) d'après Libavius A. B. C, D. Le» quatre cûlûs du Fouraeau. — E. Cendrier. — F. Porte du Fourneau. — 6. Supports pour tea SacoDS collecteurs. — H. Alambic» <le plomb, de terre ou de verre S\éi aux rëcipieDls, ceui-cl de terre k fond plat ou spliériquo, peu pmfonils pouvant résilier à l'action du feu nu. — I. Alambics vus par la facf poaliiicun — K Alambics médians placés de proQl pour correspondre aux tlatons collecteurs. — L, Télés des tringles en fer sur lesquelles reposent le fund des récipients. — M. Petite cbeuinëe pour la sortie de la fumée.

parait un tour de force assez difficile à expliquer ; il noua semble que le seul produit, résultat de semblables manipulations, ne saurait être qu'une sorte d'iiuilc empyreumatique, d'une suavité douteuse et d'une utilité contestable.

Pour la distillation des eaux simples d'Herbes, de Fleurs etnotamment de Roses, Jean Liébaut {I) recommandait surtout le bain-Marie ; il donne la figure u Du bain de Marie inventé par

(1) Quatrt livret dtt nertU de Médecine et de la Phytosophie CAjrniçiu, Lib. I, Cap. XII, S 18. Dernière £dit. 1698.

Page 1