CXVI

rapitur lucruin, oportet vocarc denarium illud quod in veritate non est denarius et libram illud quod non est librn, et ita de aliis sicut dictum fuit ante. Constat autem quod hoc non est aliud nisi naturæ et rationis ordinem perturbare ; unde Cassiodorus ait : Da cerle solidum et au fer inde si prœvules ; trade (1) libram et aliquid si potes mi nue, cuncta (2) ista nominibus ipsis constat esse provisum aut interjrum tributs aut non ipsa (pue dicunlur (3) exsolvis non potestis omnino nomina inteyritatum dare et scelestas imminutiones efpccre. Talia ergo naturæ sécréta violacé , sic certissima (4) vellc confundcrc nonne veritatis ipsius videtur crudelis ac fœda laceratio? Constat prius pondus ac (5) mensura probabilis quia cuncta turbantur si integritas curn fraudibus misceatur. Uursuin in libro Sapientiæ dicitur quod onmiuDeus disposait mensura, pondère et numéro , sed in mutationc monetæ lucrum non capitur nisi fraus in istis rebus (fi) certissimis committatur, sicut prius declaravi. Ergo Dco et naturæ derogat qui sibi ex hujusmodi mutationibus lucrum cnplat.

Capitu/um XVII.

Quod lucrari in mutationc monetæ pejus est quant usura.

Très sunt lundi, prout milii videtur, quihus aliquis polest in moneta lucrari, absque hoc quod exponat eoni in usa suo naturali : unus per artem cnmpsoriam, custodiam vcl mcrcantiain monctarum; alius est usura; tertius monetæ mutatio. Primas modus vilis est, secundus malus, et ter-

(1) C tarde. — (i) H contra. — (3) (' dclicntur. — ;i) t reri taummi. — (») T rel. — (lî) A nmd rebus.

— cwiii

tius pejor. De primis duobus fecit Aristutelcs mcntionein et non do tertio, quia temporc sun talis inalitia nondurn fucrat(1)adinventa. Quodautcm primus sit vilis ot vituperabilis hoc probat Arislotelcs per rationem jam tactam in præccdcnti capitule ; hoc cnini est quodam modo facero pccuniam parère. Artem ctiam campsorioin vocat abolosta- l

fiorot.quod vulgaritcr soletdici pictavinagiwn; propterquod sanctus Mutlieus apostolus qui fuorat campsor, non est re- i

versus ad priorcm opérant post rcsurrectionem dominicain, sicut fccit Pctrus qui fuorat piscator ; et in assignando causant liujusmodi, dicil Bcalus Gregorius quod aliud est viciant per piscalionem quterere aliud thclonei lacris pétunias awjere. Sunt etiim, inquit, pleraque neyutia quæ sine peccatis aut via: aut nullatenus cxerceri passant , etc. Nam sunt quædurn ai les hanausæ quæ maculant corpus, sicut est cloacaria, et ali a; maculant animant sicut est istn. Dcusuravero ccrtum est quod est inala, dclcstabilis et iniqua, et ista habentur ex sacra Seriptnra ; sed nunc restât ostenderc quocl lucrum sumere in mutationo monctæest adlittc pejusquant usina. Usurarius vero tradidit pccuniam suant (2) ei qui rccipit cam volunlarie et qui postea potest ex easejuvarc uc inde suæ nécessitât! succutrere, et illitd quod dat alteri ultra sortem est ex contractu voluntario inter partes, sed princcps(3) in indehita mutationo mnncta> accipit (4) simpliciter involuntarie pecuniant subditorum, quia (5) probihet cursum prioris monetæ, melioris (6), et quatn quilibet plus vellet bahere quant malam (7) ; deinde præter ucccssitatcm ubsque ulilitate, quæ ex co posset provenire subditis, ipse

(I) A fuit. — (2) A omet suant. — (3) A omet in. — (4) .4 re mol reprend F. — (S) l' quod.. — (0) F n joule forte ; A omet melioris et. —

(7) F aliain, A malam vel aliam ; ces deux derniers mois paraissent un addition, car ta rcrsivn fiançaise ne tes contient pas