Verùm Innocentii XII propositam conslitutionem ex
(1) Salnianticens.,t. i,X.T.Çjde Inn. XII, facult. 3u, § 26, el fa- Jia^■.,c. 14, punct. 3, n° 9 et seqq. cuit. 33. § 9.7.
(2) Corradus, ibid., 1. 6, c. 5, (3) Card. Pallavicinus, I. 23 n° 36 et seqq. Syrus, /« constit. Hist. Conc. Trid.,c, 8, n" 11.
74 APPE^El(:E I.
jilicare probcquamur, quae procul diibio scrvandaest in eâ parte, quam niodô commemoravimus, sive de gradibus consanguiuitatis siveaffinitatis sermo habeatur, cùmPontifex nulios distincte acpcculiariter gradusenumcret.Adjungimus pariterquinquaginta ducatos non esse pcrsolvendos, nisi cùm dispensalio circa primum aut secundum gradum, non vero ciroa tertiunt vel quartum comparatnr; imô neque liane pecuniam enuraerandam esse, licèt primus, vel secundus, aut secundus tantùm gradus dispensetur, si informa pauperiim Vuieras expediantur : Nisi prier gratin ( inquit Pontifex) expedilaj'uisset in formel pauperiim, quo casa tliaiii hœc gralia absque ullâ compositione similitcr expediatur.
17. Disputatum olim fuit, ulrùm, si quis dispensationem à vetito gradu consecutus fuerit, explicans quidem copulam, quae priùs intervenit, non autem nefarium consiliura obtiuendi faciliùs hâc ratione eamdeni dispensationem; quaesitum, inquam, fuit, ulrùm major Pœnitentiarius facultatem satis haberet ut crimen ejusmodi reraitteret, si copula esset publica, intenlio verô occulta. Equidem P. Thésaurus (i) docuit ad Datariam pertinere dispensationem ejusmodi occultae intentionis, quemadmodùm ad illam solummodô spectat à publicâ co* pulâ dispensare. Sed Innocentius XII, ciijus verba inferiùs subjiciemus, majori Pœnitentiurio concessit, ut dispensationes ejusmodi impertiri posset ; hinc nemini dubiiun esse débet, quin haec facultas majori Pœnitentiario tribuatur, licèt publica fuerit copula, intentio verô occulta. Porrô ea copula publica dicitur, quœ iuDatariâ fuit exposila, et litteris Aposiolicis inserta, quîe per delegatum executioni mandantur.
18. Itaque facultatem dispensandi ab occulta inlentione, licèt copula sit publica, majori Pœnitentiario denegari uequit, sive mairimonium contractum jam fuerit, seu contrahi debeat : sed jam verba Pontificis afferamus : Si verô oratores, qui ohtentd dispensadone a Datarid super impedimcnto prinii et secundi , sive sèeundi duntaxat gradûs consc/iguinitalis, sive oj'finitalis cum expressione quidem carnalis copulœ, sed tacitâ occulta et maliliosd intentione in ipsd copula habita ad faciliiis hahendani dispensationem, pro revalidationc hujusmodi dispensationis recurrant ad dictant Pœnitcntiariani, possit idem major Pœnitentiarius desuper dispensare cum miserabilibus personis explicité afjirmanti-
(1) In suà Prax. ms. Pœnitentiar.. tit. f^, lî" 6, et in Praxi Eeçles., part. 3, ad voc. Incestus, c. 2, § Fenun est
Instilulion de Benoît XI V. '^5
bus , se uti taies, et sub illd expressâ qualitale et forma miserahilium , dispensationes à Datarid obtinuisse. Cuni lis verù qui non lanquam paiiperes, sed uti ex honeslis familiis, iii'e uti nobiles, sive ulï illustres fuerint similiter ab eddcni Datarid dispensati , idem major Pœnitentiarius non dispenset j nisi solutd prias in Datarid, ad effectum pariler erogandi in eleemosynas , taxd cum Datario pro tempore existente concordandd. Quàd si supplicantes sint pauperes, ita ut verè et realiter inlegram summani taxatam, ■vel aliquam ejus parlent solvere nequeant , prœfatus major Pœnitentiarius insiniul cum eodem Datario opportune provideant.
19. Ex his verbis primo desumitur nihil oraninô solvendum esse pro obtentd dispensalione primi et secundi gradiis, sive secundi duntaxat cum expressione quidem carnalis copulœ, sed tacitd et occulld maliliosd intentione , si dispensatio ejusmodi à Datariâ conceditur in forma pauperum. Paiipertas verô testimonio eoruradem oratorum coraprobatur. Nam revalidatio dispensationis ad foriim conscientiœ îantùm pertinet. Secundo, si illis dispensatio tribuatiir qui ex honestis familiis, atque uti nobiles et illustres habentur, quaedam pecuniae summa necessaria est, quam major Pœnitentiarius unà cum Datario constituit, ob hanc potissimùm causam, ut detrimentum à Datariâ susceplumin prima dispensatione compenselur. Tertio, si oratores in eam paupertatem redacti fuerint, ut pecuniam ab eodem Pœnitentiario ac Datario decretam nec intégré nec partim persolvere queant, tum Pontifex indicit, ut ipse Pœnitentiarius ac Datarius opportune provideant. Porrô oratores nuUas facere expensas tum consueverunt, veluti si prima dispensatio iajbrmd pauperum peracta fuerit. Quarto, si tertius aut quartus gradus dispensetur cum expressione qidde/n copulœ , sed tacitd et occulld intentione , nihil prorsiis expenditur; nam id soKxm exigitur in dispensatione primi et secundi gradûs, vel secundi duntaxat, uti nuper explicavimus.
10. Crebrô evenire solet, ut impedimentum affinitatis ex copuld illicitd aute raatrimonium contrahatur. Major autem Pœnitentiarius inforo conscientiœ tantùm ab hoc impedimento liberare potest, sive matrimonium initum fuerit, vel adhuc ineundum sit, modo tamen idem impedimentum occultum habeatur : Super impediniento occulto aj'jinilatis ex copuld illicilâ, seu aclu fornicario proveniente, quolies— cunque adsit rationabilis causa, licèt periculum revelatiotus seu scandalorum non immincat, vel non adesset, m main-
moniis tant contractis qnàni coiitraliendis in Joro con~ scient'œ tantàm. SiPontilex illis verbis, ex nclii fornicario, nequaquàm iisus essét, in dubiiini revocari posset, utrùm major Pœnilentiarius dispensare qiieat inipedimeiitum affiiiitatis tix copiild illicild, cùm ad eamdem copulani stuprum sive adulterium adjungitur. Cùm tamen Pontifex addiderit, ex copulâ iliicilâ, scu ex aclii fornicario, salis intelligitur ex illâ particiiià seu , qufe alternalionem indicil , in eo consilio fuisse Ponlificem, ut oninem copulae speciem complecteretur, sive fornicaiia tantùm existât, sive stupro etiam atque adulterio contaminetur.
21. Tandem illiid constat in more positum non esse, ut sedes Apostolira in uiatrimoniis jaai contractis seu contrahendis dispensationemiraperiiat.s7//;f'r /w/?rr/,/;?â'n/ocr//»//2/i^ si iliud publicum fuerit, vel conjiigi mors illata sit, altéra aut Lilroi/ite machinante {\); et profectô Clemens VIII viris potentissimis id expetentibus constanter denegavit (2). Attamen, ut saluti aniraarum aliqno modo prospiceretur, summo Pœnitenli.irio faculiatem Pontifex concessit, ut in forn conscietiiicc tanliini inipi-iliinentnni ci-./jii/i/s dissolveret, si ipsum crimen occuitum sit : monet verô Pontifex, id raro peragendum, si conjugis mors patrata fuerit, ittroque vd altéra tnachmant; : nécessitas intercedere débet, aul gravissimum periculum ; nec ullo modo tribui dispensatio haec potest, nisi priùs in congregalione vel signattira sac. Pœnitentiariae tes diligenter examinetur. Id nos prae caeteris leslari possiimiis, qui ad eos cœtus saepissiraè convenimus, nostrumque suffragiuin tulimus aut scriptum , aul ore tenus, cùm in eodem tribunali canonistae munere fungeremur : Super inipedimento occulta criminis adulterii , si fuerit cum Jide data duntaxat , neutro machinante commissum , possit tam in contrahendis quàni in contractis malrinioniis dispensare : si vero crimen hujusmodi fuisset, ulroc/ue vel altcro machinante , patratuni , possit dispensationem concedere , rarù tamen, et quando nécessitas posta laverit ralione alicujus gravis inuninentis periculi, quod prudcntiâ majaris Pœni-
(i) Corradus, Pra.i. dispens.^ matr., n" 65 et seqq. Wigiiorucc.
1. 8 , c. 9, n" 4 €t seqq. Ue Justis Jur. Van., 1. -2, pag. 242.
de Dispens. Matriin., I. 2, c. 16. ^2) P. Syrus. ibid., facult. 35,
n°G4etseqq.Schmalzgrueber,ad § 29; n° ao. lit. décret, de eo qui duxit in
Institution de Benoît XÎK. 'j'j
tsnliarii , rc prœserliin discussd in Congn-^adotte lul Signafura, arbitrandum r.rit.
22. Hoec polissimùm ab InnoccnSio XII praescribuntnr de niatrimonialibus dispensationibiis qiife à sacrâ Pœnitentiarià tribui consneveriint, ac de illis etiain quae summi Poîriitenliarii faciiltati unicè concedantur. Porrô necessarium haud duciimis enumeiare hic etiam reliqua omnia quae ad eamdeiii Pœiiiteiitiariam siraul et ad episcopuin communi jure perfitieut. Nam Poenitentiarius facultatem impertiri potest ineu/idi uintrimonii in quâcnmque orbis parte absque proiniilgaliouibus quae iicri ante matriiuonium soient : idem in siiâ diœcesi })r3estare potest episcopus. Ilcm, si conjux post initiim malrimonium affinitatem cum altero conjugum per illicitam copulam coniraxerit, Pœnitentiariiis dispensare polest innoceiitem ex conjiigibus nt debitiim exposcat, quo jure reus conjux post patratiira scelixs destituitur: Qiiolics ve/ù (sic habet Innocenlius XII in eàdem Constitutione) frjjînitas hLijusinodi post contractum niatriinoiiiinn siipen'enerit, iitdcbiijim ppli possit, in eodem conscienliœ foro dispensare, (H dispensnri mnndare possit et valeat. Eâdem SRnè auctoritate episcopus in sua diœcesi praeditus est (i). Praetermittimus eriam celcberrimam controversiam , utrùm episcopi dirimentia impedimenta dissolvere possint in foro conscientiae, antequàm matrimoniuin conlrabatur, et postquàm contractum jam faerit : non ignoramus magnis difficultalibus banc quaestionem implicari, et neminem prorsvis episcopis eam facultatem tribuere, nisi gravissima aiiqua causa id postulaverit (2).
23. Satis verba (ecinuis de ordinariâ facultate cardinalis majoris Pœnitentiarii; quôd si extraordinaria opus fuerit , illam à Pontiiice per se oblinere polest, vel ipsam per praesulem sacras Pœnifenliarise rnoderatorem exposcerej nunc de lis sermoneni instituamus qui ad eamdem Pœnitenliariam debent confugere. Id polissitnùm parocbis et coiil'essariis contingit. Nam perrarô evenire solet ut , qui dispensationes implorant, amicos et familiares P.oniae hiihcnnt, qui negoiium ejusmodi perficiatit : scd (]uicamque ille sit nui boc
(r) Sanchez, ^e tUatrim., I. 8, disp. 12, 11' j5.
(ai Sanchez, de Matrim., 1. 2 , cap. 4»' à n" i ad n° la, et n° 8; Pontius, de Matrim., 1. 8. c. i3, ii" 5s ; Perez, de Matrim.^ disp. 44» sec!, fi, n° 5o; Natal. Alexand., iii Theol. Doginat. Moral. ^ lih. 2 de Sacr. Matrim., reg. 10, t. 2, edit. Venei.; Salinautic, in Cursii Theol. Moral., t. a, tr. 9, c. 14, pimct. i, t." 7 et seqq.
r8 APPENDICE I.
peragendiim suscipiat, necessariô requiritur ut res plane exponatiir, et nihil à veritate sit alienum; nain lieri potest lit contractum impedimentum falsô existiraetiir. Omissis pl>iribiis exemplis, quae afferri possent, illiid satis sit, nullum affinilatis impedimentum obvenire, licèt ante raatrimonium cum aliquâ consanguineâ futura; uxoris copula habita fuerit, siipsa porfecta non extiferit (i). Item, si inter duos affines copula intercesserit, ac deindè facullas à Datariâ matrimonii inenudi, et gradûs dispensatio ab ipsis obtineatur, licèt copulam in suppliai libello non declaraverint , tamen lieri potest ut nuUam aliam dispensationem à sacra Pœnitentiarià pelcre debeanr, nempè, si mutuam inter se affinitatem anteà cognitam perspectamque non habuerint, ciim scelus admiserunt, sed inito solùm matrimonio in hanc cognitionem venerin : lune enim incestus, uti fatentur Garzias (2) ac Thésaurus {d>),inaterialis, non fortnalis habetur.
24- Arcanum pariter, ac prudentia servanda est; id satis ostenditur exemplo parochi, quodP. Tiburtius îVavarrus commemorrit (4) : nam cùm ipse ex scrraone forte deprehtndisset occultum impedimentum dirimens matrimonium, quod jam paUim celebratum fuerat, adeô incautus fuit, ut pluribus aliis rem patefecerit, (juse silentio occultanda erat; eosque conjuges publiée disjunxerit, quos impedimenti ignaros et inscios pati debuerat, donec major Pœnitentiarius de loto negotio certior per ipsum fieret , opportunumque remedium afferretur. Aliam quoque viam inire poterat, nempè, eosdem conjuges clam separare, si impedimentum haud ignorarent, deindè ad sacram Pœnitcntiariam rem totam déferre, remediumque exposcere. Quà de causa in libello] qui olim Romœ typis evulgatus est pro instruendis parochis et confessariis qui ad sacram Pœnitenliariam confugere debeant, haec monentur : Cai'eani ne, quod occullum est, palàm faciant, prœserlini inipedimenta occulta matrimoniorum ; nom puhllca vel adpuhlicum redacta non pertinent ad sacram Pœnitentiariam.
îi5. Insuper universae rei circumstantise, et causée, ob
(i) Sanchez, 1. 8. de Matrim., disp. aS, n" 10.
(2) De Benef, part. 8, c. 3, n° ro6.
(3) In Praxi Sac. Pœnitentiar., tit. fi, n" 8.
(4) In Yài. qui inscribitur : Manuductio ad Praxim «xecut. lit. Sac. Pœnitentinr., part. 2, p. 87, edit. Rom., ami. I7i4'
Institution de Benoît XI T^. yi)
quas dispensalio postulatur, plané exprimantur necesse est . Accidit etiani nonnimonàm ( sic in eodem libello quem modo nominavimus, traàilin) per inadvci'tentiani exponentium, iiL gratiœ juxta exposita ohtentœ, irritœ évadant eo quia causas et circumstantias necessanas reticeant : iindè fit, quod lilierarum execulores , casa posleh pœnitentium examinalo, rem aliter se hahere quàm expressitm fuerat, comperiant, et gratias suhreptilias aut ohreptitias esse ingéniant : quarè pœnitentes confusi rémanent, et spe novœ dispensationis se carere putantes, in prœdictis vinculis et ohligationibus miserahililer rémanent.
26. Pauio post agitur de causis qnaî ad obtinendam dispensationem explicandas siint. Etenim commun! omnium consensii, et juxtà Tiidenlinam synodiim (i), nulla unqnàin dispensalio concedi solet , nisi légitima causa intervenerit. Idem inslitiitum et disriplinam sequilur Pœnitentiaria, cùm pi^aesertim matrimoniales dispensationes petuntur, quas sine causa impertiri non consuevit. Idem observari à Datariâ non videtur, ciim aliquis religione adductus, licèt pro dispensatione impetranda veram ac legitimam causam in médium proferre queat, famen, anxius et soliicitus an validum sit initum matrimonium, dispensationem expetit, et ne causam adducere cogatur, pecuniam largiùs persolvit, ul omni sollicitudine metuque amittendse beatitudinis eripiatur. Hâc enim ratione , loco causai, quae exponi debuerat, gravismuita sufticitur, quam ille libenter inipendit, ut egenis piisque operibus erogetur. Haec sapienter docet cardinalis Pallavicinus (2).
27. Sed perpauca de caufeis ejusmodi percurramus. Si de impedimentis, ac prsesertim de veto res agitur, satis superque jam ostendimus quae peragenda sint. Pro dispensandis sponsaiiis aliqua ex iis causis proferri débet, quae si probetur in foro externo, satis est ut cadem sponsalia dissolvantur.
28. Si verô de impedimentis dirimentibus sermo habeatur, Innocentius XII in sua Constitutione plures causas enumerat, nempè, cùm praetermissa silentio fuit copula, cùm dispensatio gradùs à Datariâ peteretur, pro causa afferri solet raetus ne communi honestati conjugusn macula iuureretur; item cùm agitur de impedimento afliuitatis contracto ex copuld iUicild, aliqua causa rationi consentanea proponitur, licèt copula, qnse
(i) Cap. 18. ses3. 25, de Reforni. (t) In loro allatr
8o APPENDICE I.
priùs iutcrcessit , paUun ficri posse non vidcatur, nec ulla mali species , aut offensio populo prœbeatiir ; causa verô desumi solet ex metn ne aliquod detrimentum, dissidium aut scandalum excitetur, qu« t'ortassè eveniret, nisi dispensatio tribueretur: porrô causa cjusmodi semper probatur, cùm res est de contraclis matrimoniis et palàni celebratis; etenira matrimonia vix ulla dissolvi possuut, quin gravissima niala subsequantur, quae ^auè dispensatione impedienda sunt, uti rectè per|)(.'ndit auctor Institutiouis quae pro novis confessariis Romse promultjata est (i).
29. Postremô res tota cum suis causis et necessariis circiinistautiis tardinali jnajori Pœnitentiario declaranda est pey litteia-i latinas, .seu bàc nosirà italicâ lingud confectas : reticetur illius uotneu qui dispensalionom expostulat, ejusque loco littera N. sufficilur; locus tanien desigualur ubi danlur iitterîe, ut quô responsa mitti dtbeant, innotescal : in fine litterarum nomen etiaui et cognonien describuntur illius ad quem responsam dari necesse est : necjue sanè parochus aut confessarius, cuifidelis impedimento aliquo illigatus animum suum detexit, hanc provinciam recusare débet ; ne forte ille lotam urbem circuuiire cogalur, ut inveniat qui litteras datas à Pœnitenliariâ executioni demandet. Accedit, quod sacra Pœnitentiaria jam consuevit ejusmodi executiones non tantùm parochis, sed quibuscumque sacerdotibus committere (2).
30. Hoc pacte sibi quisquc consulere potest absque ullâ expensâ; nain sacras Pœniientiariae tribunal suis adminisiris stipendia persolvit, qui, dùm munus ineunt, his verbis jusjuranduui pronuntiant : Officium ineum jidelitcr exercebo, et gratis, ejusque ratione nihii ab aliqiiibus eliam sponlc oblatum vel donatum accipiani , prœterquain salarium inihi conslilutum (3). De hoc nionendi erunt, qui dispensationem aliquaiia petere debent : nam iti pcriculoso statu manere coguntur, et sibi persuadent , sacrce Pœnitentiariœ tribunal aliquid lucri pro lilleris prcedictis recipere , cùni
■ rêvera sacrœ Pœnitentiariœ miidstri nec aliquid, quamvis \ minimum, nec etiani sponle oblatum unquàm recipiant , et
gratis omnia ejchibentes, singulos ad se récurrentes serenn
fronte cornplectantur.
3i. Sed jam sermone ex|)licemus quae peragenda sint
illis, qui litteras à niajori Pœnifentiario datas exequj debent
(i; Part- a, cap. i5, 11° 3a4.
■[■2} Idem aucti r Inst. p?o récent. Coitfess ioco cit., u" 3 22.
(3) Gard. Pelra, de Sac. Pocnit. paît, i, c. 7, n" î3.
Institution de Benoît XIV. 8 i
Responsum sacras Pœnitentiariae , quo conlinetur facultas dissolvendi propositum impedimentum, vel hoc pacto traditur : Discrelo vira Confessori, magislro in theologiâ, vel decre— toruni Doclori ex approbatis ah Ordinario ^ vel, discrelo vira Confassario ex approbatis ab Ordinario. Quociimc[ue tandem modo id eveniat, nonnisi confessarius ab episcopo loci probatus litteras Pœnitentiariae exequi potest; nec satis habelur si olim hanc approbationem conseculus fiierit, sed uecessario requiritur ut leinpiis ad confessiones audiendas prsescriptum nondùm absokitiini sit. Adverti quoque débet dispensationes mulieribus permissas executioni mandari non posse à confessai iis qui viros tanlùm confitentes audire et expiare queunt ; è contrario sacerdos qui solis n)ulieribus pœniten^ tia; sacraraentum administrare potest , idoneus non est ad exequendas dispensationes viris concessas.
32. Quôd si lifterse sacras Pœniteutiarise ita scribiuitur : Discrète viro Confessori, magistro in theologiâ, vel decre— toruni Doctori, ex approbatis ab Ordinario, tum reqjuiritur ut doctoris lauream à piiblicà aliquâ academiâ consecutus ille sit in theologiâ vel jure canonico. Si regularis ipse fuerit, haud satis habetur, quôd theologise facultalem aut jus pontiûcium profiteatur, cseterosque regulares in suis claiistris edoceat: neque satis est, si magisiri litulo atque honore pênes suos fruatur. Patres solummodo societatis Jesu à Gregorio XIII (i) privilegiura acceperunt, quo sacras Pœnitentiariae litteras aperire possint, easque exequi, licèt doctores in publicâ academiâ declarati non fuerint, modo tamen inter confessarios ab episcopo probatos rccenseantur, et sint exillorum numéro quos praepositus generalis Societatis designare solet ut litteras Pœnitentiarias acciplant et exequantur. Eodem fermé privilégie prsediti fuerunt ab Innocentio XI lectores regulares Sancti-Francisci,qui Minores-Observantes appellantur (2). Putant nonniiUi ipsos hoc frui beneficio, quia participes sunt privilegiorum quae in societatem Jesu collata fuerunt, quod tamen Pelizarius falsum onininô testatur (3 : omissis tamen his conlrovcrsiis ordinum regularium, quas dijudicandas minime suscipimus, id certum statuimus, probandos ab episcopo esse regulares confessarios, si veris privilegiis haud muniantur (4).
(i) La Croix, lil). 6, pari. 3, de (3) In Manual. regular., t. 2,
Matrim., n° 978. trac. 8, c. 3, no 180 et igS,
(3) Sporer, in Supplem. Théo- (4) Marc. Paul. Lco, in Praxi
log. Moral., ]pag. 3 19. ad lit. Majoris Pcenitent. ^^àit. 1,
33. si littercC sacraePtjeiiiteiiliaria; hoc modo inscriptae fuerint: Discrelo viro Coiifessori, cl iitagislro in tlieologiâ, vel decretcniin Doctori, ex approhrdis ah Ordinario, et alicui reddantnr qui lis titulis caieat, ei lainen e.is aperiat, non ideô novae lillerae peteiidre sunL à Pœnilentiarià , sed primae tradi possunt viio (jui propositis lilulis exornelur. Temerè quidera se gessit qui cas litleras siln nequaquàm inscriptas aperuit; ipsius tanien cidpa nuUum alïcne débet detrimentum illi qui litleras tradidit, neqiie ipsai uni execiilioneni impedire, si tameii haec per doctoreni in sacra iheologià aut jure canonico perliciatur ^i). lilud eliain in disputafionem vocari consiievit , utrùm qui litteras accepit à Pœnilentiarià inscriptas aut doclori, aut confessario pei- episcopum approbato, ita tamen ut quemlibet inter ipsos eligere queal, utrùm, inquaiîi , semel Iradilis litteris, ipsas repetere à confessario possit, aliique doctori seu confessario illascommi itère. Id sanè affirmant plures, inter quos Rosignolius (2) , Giribaldus (3), Diana (4) et Naldus (5) recênsenlur. Contrarium a!ii tuentur, nisi nova dispeusatio à sacra Pœnilentiarià exposraïur ; ac praeserlim Marcus Paulus Léo (6), rerum ad sacrani Pœniten— tiariam spectanlium ])erilissimus, ejusmodi licentiam semper improbal , nisi foiiè deiectus confessarius, quod solet contingere, ignarus et imperitus deprehendatur.
34- Post haec agendum superest de clausulis quibus uti consuevit Pœnitentiaria. Porro ilia nunquam deest : 5/' ita csl. Quare, qui lilteras exequitur omnem curam ae diligentiam im|)endere débet , ut cognoscat an verum sit quod majori Pcenitentiario fuit expositun), an res ipsa, circumstanticX', et causae ac rationesad oblinendam dispensationem prolatse veritati prorsîis consentane» sint. Nain ejusmodi executio committilur haud pro more soliîra, sed proinixlo etiam foro conscien-
à pag. 1 1 ad pag. i5, edil. Me- tom. 7;deMatr.terlio,praBnot.2 5
diol., i655. Vanespen, /«r. Ecd. claus. i, 11° 5,
universi, part, i, tit. a3, ii" 24 (2) In eodem loco, n° 1 1.
et 25. Cleric. , de Sacrum. ]\la- (3) In suo tract. 10 dt-Sacrain.
trim., decis. 40, à n° 20 ad n° aS. Matrim.^ c, 18, § i, u" 92.
La Croix, fom. 2, lib. fi, part. 3, {4) lu edit. coord., tom. 3 ,
u" 954 et n° 978. Giribaldus. de resol. io5.
Sacr. 3Iatr., tr. 10, c. 18, § r, (5) lu voc. Liaerœ,n° 8.
u° 90 et seqq. Auctor Iris truc. (6) In Praxi ad lit. Major. Pee-
pro Cecent ronf. loco allato, n° riitentiar.^ -part, i, de form. Vo-
3a a. tor. Ç Hemanet tamen.
(i)Rosignol., cfd/flfr., part, a,
Institution de Benoît XI K. 83
tia?. Qiiamobrem monere débet eum qui dispensationeni petiit, iitiiihil à vorilale alienuni proférât. Deindoî opus est ut diligenter investiget, utrùm rcverà probentur omnia quae ille teslatiis fuerit (i;. Non tanien iilli lestes inquirendi sunt, sed illiun examinari soliim fas est qui dispensationem impe- Iravit. Pontiiis censuit jusjuraiidum elici posse, ut rei veritas rnagis comprobetur (2 ). Haiic tamen sententiam reliqui ornnes impiobaut. Quarc paucis jam superiiis dicta complectamur, adliibeiuJam ab executore accuratain diligenliam, quam modo ostendimus; aliter irritaiii lieri dispensationem, nisi forte ipse aliundè rei veritatein justamque causam cognoverit (3). Quôd si confessarius pro certo babeat falsum esse quod summo Pœnitenliario propositum fuit, ab execjuendo dispensationem abstineat, licèt qui ipsam postulavit rei falsitatem tueri contendat; niodô tamen sacerdos id non perceperit cùm pœnitentise sacramentum dispensando adtninislravit, non enim uti licet iis quae tune deprelienduntur (4).
35. Discepiabant olim theologi, utrùm necessariô requiratur ut sacerdos conlitentem prias audiat, et expiet dispensandura, et tune solùm dispensationem, quse à Pœnitentiariâ data fuit, exequatur ; omnis tamen dubitatio sublata est , nam sic in Pœnitentiarise litteris indicitur : auditâ prias sacranientali confessione. Qua de re conditio praescribitur, quâ si careat, dispensatio irrita prorsùs efficitur (5) : Adverte , Jacullatcm confessoribus per brevia seu bullas majoris Pœnitentiarii concessam non esse libérant ^ ut possit confossor ea sinipli— citer, et ad suum libitum, hoc est in confessione sacramentalivtl extra illani uti ; sed est ita liniitata, ut nonnisi in sacranientali confessione illani exercere valeat; et si secùsfacit, nidliter facit , nam excedit fines niandati , qui fines diligenter sunt obscn'andi eliani in mininiis; et paulô post : Ista clausula : auditâ sacramentali confessione, ini~
(i) Syrus,in suo opère edito de Praxi execitt. Ut ter. et resp. Sacr.
Pœnit., quœst. g, prœl.
(a) Pontius, lib. 8 de Matrim..
(3) BonaciDa,toni.a, op. tr. de £e^., disp. I, qufest. i, punct. 2, n" S.Diana, loco cit., resol. 161.
Clericat., de Sacr. Matr., decis.
40, n° 2$. Rosignol., loco cit., claus. 3, n° 19 et seqq. Giri-
l>ald., in loco cit., c. 18 de Sacr, Matrim., § 2.
(4) Sanchez, de Matrim., lib. 8, disp. 34,n° ai.De Justis i/e Disp., lib. 1,0. 8,n° 129. Rosignol , loco allât., claus. 3, n° aa et seqq.
Clericat., in allatâ decis. ^o de Matrim. .^ n" 2 5.
(5) Mardis Paulus Léo, loco cit., pag. 19.
portât conclitionem sine qud non Jidsset concessa huj'us-^
mocli Jaculias confessario.
36. Si dispcnsatio conceditur, auditd prias sacramentali confessione , et dùtn ipsa confessio peragitur, apertè constat irrogandam esse pœnam consentaneam crimini cjuod impedimentuni intulit eàdeni dispensatione solvenduiu. Id cavetur inlitteris sacrae Pœnitentiariae -.Injunctâ ci, pro tain enonnis libidinis excessà , gravi pœnitenlid salutari. Advertendum pariter id est, quod Syrus(i) admonet his verbis : In conimissionibus autrescriptis sacrœ P œnitenliariœ , pro quorum execiitione iuter alia prœscribitur, quàd oratori pœnitenti injungatur confessio menstrua, idest singulis niensibus peragenda, ut sœpiiis infonnulis habelur^ nunquàin prœtermiltl potcst, ciun talis pœnilenlia, quœ inter gravts computatur, sit individuala à majori Pœnitentiario, cui parendum est ut deleganti, et sit de stylo Pœnilentiariœ, qui facit jus.
37. Eodem modo statuendum est de aliis pœnis quae à sacra Pœnitentiariâ prsescribuntur : observari quoque débet, quod Syrus idem tradit (2), si forte- confessarii arbitrio reiinquatur pœnas sceleri consentaneas infligere : Arbitriwn cjuod relinquilurP œnitentiario in ordine ad pœnitentias individuandas et injungendas, non importât meram et libérant volunla— tem, ita ut possit illas libéré injungere proutsibi placuerit, sed importât arbitriuni regulatum, id est arbitrium boni viri et juri conforme.
38. Quaraobrem confessarius, ut suo muneri rectè satisfaciat, neque severitatis neque humanitatis fines excédât (3). Rationem quoque habebit conditionis, aetatis, et sexùs illius cui pœna irrogatur (4),
39. Non ita facile percipiuntur reliquae clausulse quas inferiùs subjicimus, neque facile modus ac ratio dignoscitur quâ executioni mandentur. Prima quidem est ejusmodi^ qua? in cunctis dispensationibus maîrimonialibus indicitur: Dunimodà impedimentum prœj'alum occultum sit , sive hoc modo : D unimodo omninù occultum sit.
