ÉLOQUENCE POÉTIQUE
Polyxène est au moment d'être immolée aux mânes d'Achille:
Utque Neoptoleraum stantem , ferrumque tenentem, Inque suo vidit tigentem lumina vultu : Utere jamdudûm generoso sanguine, dixit : Nulla mora est : aut tu jugulo vel pectore telum Conde meo (jugulumque simul pectusque retexit...) Mors tantùm vellem matrem mea fallere posset. Mater obest , minuilque necis mihi gaudia. Quamvis Non mea mors illi , verùm sua vita gemenda est. Vos modo , ne stygios adeam non libéra mânes , Este procul , si justa peto , tactuque viriles Virgineo removete manus. Acceptior iili, Quisquis is est quem caede meâ placare paratis , Liber erit sanguis. Si quos tamen ultima nostri Vota movent oris , Priami vos filia régis , Non captiva rogat; genitrici corpus inemptum Reddite : neve auro redimat jus triste sepulcn, Sed lacrymis : tune quum poterat, redimebat et auro.
Tel est le langage de la douleur noble et tranquille , d'autant plus touchante qu'elle est plus douce ; et c'est le caractère que Cicéron lui donne dans la bouche de Milon.
Hécube , en se précipitant sur le corps sanglant de sa fille, s'écrie:
EXEMPLES. 4ô. 329
Nalatuae (quid eoim superest ? ) dolor ultima matrîs,
Natajaces, videoque tuum , mea vulnera , vulnus!
Et ne perdiderim quemquara, sine caedej meorum?
Tu quoque vulnus habes! at te, quia femma, rebar
A ferro lutam : cecidisli, et femina, ferro !
Totque tuos idem fratres , te perdidit idem ,
ExiUura Troja; nostrique orbaior, Achilles.
At postquàm cecidit Paridis Phœbique sagittis ,
Non cerlè, dixi, non est metuendus Achilles.
Nunc etiara metuendus erat. Cinis ipse sepulti
In genus hoc saevit : lumulo quoque sensimus hostem.
-tacidae fecunda fui... Modo maxima rerum,
Tôt generis, natisque potens, nuribusque, viroque,
Nunc trahor exsul, inops , tumulis avulsa meorum,
Penelopae munus : quae me data pensa trahentem
Matribus ostendens Ithacis : Hœc Hectoris illa est
Clara parens : haec est, dicet, Priaraeia conjux.
Poslque tôt araissos , tu nunc , quae sola levabas
Maternos luctus, hostiliabusta piàsti.
Inferias hosti peperi Duis posse putaret
Felicem Priamum, post diruta Pergama, dici? Félix morte suà est : nec te , mea nata , peremptam Aspicit, et vitam pariler regnuraque reliquit.
11 semble impossible de réunir dans la douleur plus de traits déchirants, et cette image du malheur le plus accablant n'est rien encore en comparaison de ce qui va suivre.
Hécube a reconnu le corps de son fils Polydore percé de coups et flottant sur les eaux :
Troades exclamant. Obmutuit illa dolore;
Et pariter vocem lacrymasque introrsùs obortas
Dévorât ipse dolor; cfuroque simillima saxo,
Torpet; et adversà figit modo lumina terra;
Interdum torvos sustollit ad œthera vultus,
Nunc positi sçectat vultum , nunc vulnera , nati ,
Vulnera praecipuè , seque armât et instruit ira.
Quà simul exarsit , tanquam regina maneret,
Ulcisci statuit, pœnaeque in imagine tota est.
Utque furit catulo lactente orbata lesena,
Signaque nacla pedum , sequitiu* quem non videt hosteiT.
Sic Hecube , postquàm cmn luctu miscuit iram ,
Non oblita animorum , annorum oblita suorum ,
Vadit ad artilicem dirae Polymnestora caedis ,
CoUoquiumque petit : nara se monstrare relictum
VeUe latens illi , quod nato redderet aurum.
Credidit Odrysius , praedœque assuetus amore
In sécréta venit. Cum blando callidus ore :
Toile moras, Hecube, dixil; da munera nato;
Omne fore illius quod das , quod et antè dedisti ,
Per superos juro. Spectat truculenta loquentem '
Faisaque jurantem, tumidàque extestuat ira;
Atque ita correptum captivarum agmine matruni
Involat , et digltos in perfida lumina condit ,
Exspoliatque gênas oculis. Facit ira potentem.
L'antiquité n'a rien, à notre avis, de plus éloquent que ces trois scènes de douleur , et nous avons cru devoir les donner aussi pour modèles de l'éloquence poétique.
33'0* TBAJTÉ DE LITTEBATURE.
CANTICUM MOYSIS^
t I. Cantemus Domino : glbriosè enim magaificatus est. Equiim el ascensorem dejecit in mare.
t 2. Fortitudo mea et laus mea Dominus , et factus est mihi in salutem. Iste Deus meus, et glorilicaLo eum : Deuspatris mei, etexaitabo eum.
t 3. Dominus quasi vir pugnator : omnipotens nomen ejus.
T 4. Currus Pliaraonis et exercitum ejus projecit in mare : elect» principes ejus submersi sunt in mari Piubro.
* 5. Abyssi operuerunt eos : desceuderuut in profundum quasilapis, t 6. Dexteratua, Domine, magnilicata est in fortitudine : dextera tUa ,
Domine , percussit inimicum.
t 7. Et in multitudine glorîae' tbae deposuit adversaïios tuos. Misisti iram tuam , qaae devoravit eos sicut stipulam.
t 8. Et in spiritu furoris tui congregatiB sunt aquae : stetis unda fluens : congregatae sunt abyssi in medio-mari.
t 9. Dixit inimicus : Persequar^ et comprehendam : dividam spolia implebitur anima mea • evaginabo gladium meum , interticiet eos manos mea.
t 10. Flavit spiritus tuus, et operuit eos mare. Submersi sunt quasi plumbum in aquis vebemenlibus.
*' II, Quis similis tui in fortibus, Domine, quis similis tui, magnificus in sanclitate , terribilis atque laudabilis , faciens mirabiJia ?
* 12. Extendisli manum tuam, et devoravit eos terra.
t 13. Dux fuisti misericordià tuà populo quem. redemisli : et portàsti eum in fortitudine tua ad habitaculum sanctum tuum.
* 14. Ascenderunt populi et irati sunt : dolores obtînuerUDt habitatores Pliilistiim.
t 15. Tune conturbati sunt principes Edom ; robustos Moab obtinuil tremor : obrigueruut omnes habitatores Chanaan.
t 16. Irruat super eos formido et pavor : in magnitudine brachii tui, liant immobiles quasi lapis, donec pertranseat populus tuus , Domine , donec pertranseat populus tuus iste quem possedisti.
t 17. Introduces eos, et plantabis in monte hepeditatis tu» , fircaissimo babitaculo tuo , quod operalus es , Domine : sanctuarium tuum , Domine, quod lirmaverunt manus tuîe.
t 18. Dominus regnabit in aaternum et ultra.
^ 19. Ingressus est enim eques Pliarao cumi curribus et equitibus ejus in mare ; et reduxit super eos Dominus aquas maris : filii» autem Israël ambulaverunt per siccuui in medio ejus.
