‹ Travaux sur l'histoire du droit français, par feu Henri Klimrath, docteur en droit. Recueillis, mis en ordre et précédés d'une préfaceChapitre 173 sur 197 · Marculf form. K, 33. Form. Goldast · texte numérisé non relu

Marculf form. K, 33. Form. Goldast

3. L. Rothar., 225 in fine : Similiter et qui per impans, id est in votum regis dimitlitur, ipsa lege vivat sicul qui amund factus est. — Capit. Bajuv. ann. 188, c. 5. De denarialibus, ut si quis eos occiderit, regi componantur. — L. Rip., 57, 4: Si homo denariatus absque liberis decesserit, non alium nisi fiscum nostrum habeal heredem.— Capit. 4, ann. 803, ch. 8 : Homo denarialis non antea hereditare in suam agnationem poterit, usque quo ad tertiam generationem perveniat; ch. 9 : Homo chartularius similiter.

lite : leur composition était celle d’un Franc. Celui-là, au contraire, qui avait été affranchi dans l’église en observant les formes romaines ({abularius) , vivait désormais suivant la loi romaine?. S’il épousait une personne libre et barbare, elle n’en recevait, ik est vrai, aucun préjudice, mais les enfants naissaient Romains. 5

Sarmss

1. Capit. 3, ann. 813, c. 12. Qui per chartam ingenuus est , sic debet in omnia pertinere sicut alii Franci.— L. Rip. , tit. 57, chap. 1. Si quis libertum suum per manum propriam seu per alienam in præsentia regi secundum legem Ripuariam ingenuum dimiserit per denarium, et ejusdem rei chartam acceperit , nullatenus eum permillimus in servilium inclinare, sed sicut reliqui Ripuarii liber permaneat. — Ibid., tit. 62, ch. 2. Quod si denarialem eum facere voluerit , licentiam habeat. Et tunc ducentis solidos valeat. — Capit. 3, ann. 805, ch. 24. De liberis hominibus qui uxores fiscalinas regias, el feminis liberis quæ homines similiter fiscalinos regios accipiunt, ut non de heredilate parentum , vel de causa quærenda, nec de testimonio pro hac re abjiciantur.

2. L. Rip., tit. 58, c. 1 : Hoc etiam jubemus, ut qualiscunque Francus ripuarius seu tabularius, servum suum pro animæ suæ remedio seu pro pretio secundum legem romanan libertare voluerit, ut in ecclesia, coram presbyteris, diaconibus seu cuncto clero et plebe , in manu episcopi servum cum tabulis tradat , et episcopus archidiaconum jubeat ut ei tabulas secundum legem romanam, qua ecclesia vivit, scribere faciat ; et tam ipse quam et omis procrealio ejus liberi permaneant , et sub tuilione Ecclesiæ consistant, vel omnem reditum slalus aut servilium tabularit eorum Ecclesiæ reddant; ch. 4 : Tabularius autem qui absque liberis discesserit , nullum alium nisi Ecclesiam relinquat heredem.

3. L. Rip., 58, 11. Si autem ecclesiasticus, romanus, vel regius homo ingenuam ripuariam acceperit, aut si romana , vel regia, seu tabularia ingenuum ripuarium in matrimonium accepertil , generatio eorum semper ad inferiora declinetur.

L'affranchi romain restait sous le patronage de l’Église, lorsqu'il avait passé par les mains de l’évêque comme personne interposée ; sinon, il était sous la garde du roi, et ses biens, s’il mourait sans enfants, étaient dévolus, non à l'Église, mais au fisc’. Il ne pouvait jamais lancer le denier devant le roi, parce que d’un Romain on ne pouvait jamais, en aucune façon, faire uu Franc. ?

Il pouvait arriver qu’un lite achetât son affranchissement de son maître; l’affranchi pouvait toujours se racheter du patronage auquel il était assujetti$; mais il retombait sous la garde du roi, parce que laffranchissement , qui le rendait libre (/ber, ingenuus, ful-

1. Lex Rip., tit. 58, ch. 12. Quod si quis hominem regium tabularium, tam baronem quam feminam , de mundeburde regis abstulerit, LX sol. culp. jud. — Tit. 61, ch. 1. Si quis servum suum libertum fecerit et civem romanum , porlasque apertas conscripserit , si sine liberis discesserit, non alium nisi fiscum nostrum habeat heredem.

2. L. Rip., 58, 1, in fine : Et nullus tabularius denarium ante regem præsumat jactare. Quod si fecerit CC sol. culp. jud., et nihilominus ipse tabularius et procreatio ejus tabularii persistant.

3. Lex Fris., 11, 2. Si litus semetipsum propria pecunia a domino suo redemerit.... — Lex Burg., tit. 57. Burgundionis libertus qui domino suo solidos X11 non dederil, ut habeat licentiam, sicut est consuetudinis , quo voluerit discedendi, nec tertiam Romanis consecutus esl , necesse est ut in domini familia censeatur. — En cas d’affranchissement, le maître pouvait, s'il le voulait, retenir les biens du serf, et même du lite à qui il accordait la liberté. L. Sal. (Heroun), tit. 30, $. 2; $. 3, in fine. — Capit. X, 82.

freal) , ne pouvait pas à lui seul le rendre membre d'un corps de cité ou de peuple, en dehors desquels Je plein exercice des droits n’était pas possible. Par la même raison, l'étranger (adrena, wargangus ) ne pouvait par lui-même prétendre à la jouissance d'aucun droit : 1l était hors la loi comme un proscrit (wargus?), à moins qu'il ne se choisit un patron qui acquérait sur lui des droits analogues au patronage des affranchis; mais, en revanche, le représentait en justice et obtenait protection pour lui. Dans l'empire franc, non-seulement la pleine jouissance des droits fut admise par réciprocilé pour tous les membres des divers peuples sur lesquels il s’étendait, dans quelque partie de l'empire qu'ils se trouvassent, ce qui constituait le système des lois personnellesi ; mais il fut même établi en principe que tout étranger dans le sens rigoureux du mot, c’est-à-dire, tout membre d’un peuple non incorporé à l'empire, était de plein droit sous la garde du roi4, à moins qu'il ne se fût choisi un autre pa-

1. Lex Roth., 390. Omnes gargangi (al. guargangi, warengangi) qui de exteris finibus in regni nostri finibus advenerint , seque sub scuto potestatis nostræ subdiderint.…

2. L. Sal. em., 57, 5. Si quis corpus jam sepultum effodierit aut expoliaverit, wargus sil, hoc est, expulsus de eodem pago ..., €t quicunque .…. panem aut hospitalitatem ei dederit, etiamsi uxor ejus hoc fecerit, DC denariüs qui faciunt solidos XF culp. jud. — L. Rip., 85, 2.

Page 1