DE LEGIBUS

1. Legis nomen, ut hic accipi vulgo solct à theologis, nihil aliud signiOcat, quam regulam morum stabilem, quœ conimunitati aiicui légitima superioris authoritale imponalur proptcr communitatis illiusbonum. In quo legislatoris actu consistât controversia est; sed in verbis polius, quam in rébus ipsis posita, si tamen ununi excipiatur, in quo reliqui Iheologi videnturhic à Thomistis reipsa, non verbis solum discrepare.

2. Falentur scilicet omnes tria sallem prius à legislatore prœstanda esse, quam incipiant inferiores lege obligari. Débet cnim 1° perpensis omnibus prudenter judicare quaedam à subdilis esse facienda vel omiltcnda propter communitatis bonum, et hoc intellectus est. 2» Quod est voluntatis, obligare velle subditos, seu authoritate suà cogère, ut ea faciant, vel omittant. 3» Hanc suam voluntatem significare exteriiis, seu legem promulgare.

3. Quicumque haec tria non solum requiri, sed etiam sufficerc putant, quibus et nos assentimur, videntur inter se pugnare tantum de nolione subjeclâ legis nomini. Quia porro nihil aliud arbitramur hoc nomine significari, quam regulam subditos verè obligantem, ac immedialè et cum authoritate dirigentem, constituimus legis essentiam in unico voluntatis aclu, hoc enim solo verè obligantur et immedialè diriguntur inferiores.

4. Quod voluntatis actum anleceditjudicium mentis, idse habet ad legem, ut aliud prius, sine quo lex esse nequeat ; legislatorem

ioimedialè dirigit, inferiores non nisi médiate; qnaî siibsequitur promulgatio, ea non est régula dirigens et obligans, sed apphcatio eiu«niodi regulae. Vera autem obligatio censenda non est quœ ibe signiOcatio volunlatis soperioris, sed ea solîim quâ posila veht, ut inferiores obligariincipiant. .... j

5 l egis esscnliam sitani esse doccnt plerique Thomistœ in quodam mentis actu, qui médius sit inter actum voluntatis, et promulgationem. Hune appellant imperium inleriùs, et contendunt eo sublato nihil exteriiis prœcipi : sed fallunlur. Nullus actus interior, nisi soliùs voluntatis, imperium dici potesl; et actui volunlatis extenus significando sufficil interior sensus, qiio sibi conscius est se velle,

quisquis voluntatis actum exercet. i • u i ,».

6 Prœter vim obligandi et dirigendi, prœcipua legis attnbuta sunt, quod slabilis seu perpétua sit, utilis communilatis bono honesta, justa, et sic accommodata subditorum vinbus. ut nihil prœcipiàt, quod facere nequeant ; nihil prohibeat, a quononpossinl abstinere. Quod postremum attiibuUim ita pert.nel ad ipsas leges Dei, quod nemo, in hoc etiam statu naturae lapsa> fiat peccati pei-sonalis reus, nisi verc possit servare legem quam infiingit.

^7 D^idi vulgo Icx solet in naluralem et positivam : potest hœc non! vel non poni, prout legislatoii visum fuerit : illa cum natura ireaturarum intelligentium necessariô connexa est ita ut non possi non poni, si creaturaî illœ existant. Lex tamen naturalis propne et stricte dicta non consistit, neque in ipsâ natuià creaturarum intelligentium, quâvis ratione speclatâ; neque in ecs quo pollent, lumine naturali; neque in ullo cognoscendi actu, quem exerceant.

8 Superest ut posita dicatur esse in solo di vinœ voluntatis actu, quo necessp est ut velit Deas creaturas intelligentes et libéras congiuen- 1er naturœ suœ viVere, si creaturas ejusmodicondere libei-ed^^^^^^^ nat; undè consequens est legem naturalem nullo plane modo diffe.e ab ipsâ legc œternâ, si lex illa œterna spectaïur qualenus vera e propriè dicta lex est, talis enim non est nisi prout ad solas creaturas intelligentes peitinet. . .

9. Lex naturœ, quatenùs ad homines pertinet, qui jam so o modo à nobis consideranda est, promulgatur remotè, et habitualiter, ut aiunt, per ipsum naturœ lumen; proximèet plane per judicia vera, practica et tiniversalia, quibus cognoscimus quid naturœ nostr^ congruat, vel cum eà pugnet, et quid idcirco velit Deus a nob fieri vel non fieri ; non promulgatur, sed circumslantus singulanbus applicatur per dictamina conscientiœ practice P'actica.

10. Fundamentum legis illius, priaiaque ade6 radix et mensu a bonitatis et malitiœ raoralis est ipsa natura nostra; non spectata prîecisè ut in se est, sed habita ratione finis, quo refertur quœ naluram nostram sic consideratam décent, ea bona sunt ex natura rei ,

quse dedecent, mala; quae neque décent, neque dedecent, média; quae sic mala sunt, omnia prohibet lex naturae; quae sic bona, non omnia praecipit, sed ea soliim quae sunt ad finem necessaria.

i i. Ne qua tamen de vocibus ipsis controversia frustra moveatur, facile patiemur bonitatem et malitiam formalem collocari, ut ferè fit, in consensione et repugnantia cum lege, sicque fieri lege posteriorem : dummodo concessum fuerit, aliam esse quamdam bonitatem et malitiam, quae fundamentalis merito dici potest, in consensione et repugnantia cum natura nostrâ positam, eamque ipsâ naturali lege priorem, ut pote qua; sit legis illius fundamentum.

12. Si sermo sit de hominibus adultis et rationis usu praeditis, non cadit in legis naturalis prima piincipia, propioresque principiis et magis obvias conclusiones error, aut simplex ignoiantia prorsiis insuperabilis: cadit in varias ejusdem legis conclusiones magis ab ipsis principiis remotas, et difficiliores ad cognoscendum. Quoties autem adest, facientem contra legis naturae praecepta^ in quae cadit, excusât ab omni peccato formali et propriè dicto.

13. Ex legis naturae necessitate coUigitur ejusdem immutabilitas tanta, ut neque abrogari, neque de eâ quicquam derogari possit, quamdiù existunt creaturae inlelligentes ac libérée circa bonura et malum. Quanquam autem nullam patitur mutationem propriè dictam; patitur tamen eam, quae solet hic h. theologis impropriè dicta appellari : sed haec in materiam legis ac circumstantias, in quibus solet obligare, non in legem ipsam cadit.

14. Propter hanc legis naturalis immutabilitatem, nulla, ne ab ipso quidem Deo concedi potest in illâ lege dispensatio directa; concedi potest, imo aliquandô concessa est indirecta, quae legem ipsam non afficit, sed mutât solummodo ejus materiam et circumstantias, in quibus alioquin obligaret. In iis rébus in quibus est obscura naturae lex indiget declaratione et interpretatione ; eam tamen non patitur, quae sit epikeia propriè dicta.

Harnm conclusionum veritas, Deo dace et Deipara aaspice Maria, propugnabitur in Henricaeo FlezieDsi GoUegio S. J. pro ezercitatione pul)licâ eâque menstruâ, die 2 Aprilis 1696, matntinis horis.

Flexiœ, ex typographie viduae Georgii Griveau, typographi regii et Henricaei Collegii Societalis Jesu.

JESU CHRISTO

CONCLUSIONES THEOLOGICiE