CONSEIL DONNÉ A PHILIPPE, ROI DE FRANCE, PAR RENAUD, COMTE DE BOULOGNE

Évreux, juin 1203 Ego Renaldas, comes Bolonie, notnm facio universis ad quos iitere présentes pervenerint, quod ego domino meo Philippo, illus-

tri régi Francorum, consului Qt neque pacem neque treagam faciat régi Ânglie per violentiam vel per coactionexn domîni Pape aut alicujus cardinalis; et e^i dominus Papa eidem domino régi Francorum super hoc aliquam faceret violentiam aut coarctionem concessi domino régi, tanquam domino meo ligio, et creantavi super omnia que ab eo teneo quod ego super hoc essem ei in auxilium toto posse meo, et quod cum domino Papa nullomodo pacem faoerem nisi per dominum regem. Quod ne passit aliquatenus irritari, sigillo meo literas présentes conûrmo. Actum apud Ebroium, anno domini MCC tertio, mense Junio. Teulel, Très, des Cit., I, 242 b.

CHARTE DE PHILIPPE, ROI DE FRANCE, EN FAVEUR DE RENAUD, COMTE DE BOULOGNE

Devant Château-Gaillard, octobre 1203 Notum..., quod nos villam que dicitur Bellencombre, et Meuleirs, et forestam de Eaveis, cum pertinentiis villarum pi'edictarum citra mare, dilecto et fideli nostro Renaido, comiti Bolonie, et heredi ejus dedimus in feodum et hominagium iigium tenenda a nobis et heredibus nostris, quamcito Deus ea nobis dederit aut eidem comiti. Actum anteGaillardum, anno Domini M* CC° III', mense Octobris. — Cancellè i 1. A. N., JJ. 9, A, 58v«b.

UN ARTICLE DE L ACCORD CONCLU ENTRE GUILLAUME, COMTE DE PONTHIEU, ET l'aBBÉ DE SAINT-JOSSE-SUR-MER

Sub silentio quoque non est pretereundum quod si guerra f uerit intercomitem MonsterolietPontivi et comitem Bolonie, et cornes Monsteroli et Pontivi voluerit habere servicium vavassorum ecclesie beati Judoci, abbas beat! Judoci débet eos ducere in servicium comitis inter Quantiam et Alteiam ad custum suum, et non alibi. Etcomes potest eos retinere ibi ad custum suum per XL dies infra aliquod castrorum suorum, ita tamen quod si pre-

fatas cornes vavassoribus custum suum reddere nolaerit, va vassores ab eo et ab exercitu ejus sine forisfacto pbssunt recedere. B. N., ms. coll. D. Grenier, CCXLIV, 75, et Moreau, n" 105, f 199.

CHARTE DE RENAUD, COMTE DE BOULOGNE, ET DE IDE, SON ÉPOUSE, EXEMPTANT LES BOURGEOIS DE ROUEN DU DROIT DE LAGAN

Rouen [septembre-décembie] 1204 Noverint universi présentes pariter et futur! quod ego Reginaldus, cornes Bolonie, et Ida comitissa^ uxor mea^ et heiedes nostri, quitavimus cives Rothomagenses eteornm heredesdeomni lagan per totani terram nostram. Et si forte contigerit quod aliquid averium alicujus hominis vel mulieiis stacionarii infra Rothomagum vel infra balleucam Rothoniagt, qui sit de communia et qui faciat apud l^othomagum sicut homo de communia venerit ad lagan in terram nostram, et aliquis cum averio veniàt, qui dicat averium illud esse de Rothomago, averium illud per très ebdomadas salvo custodietur. Et si, infra très ebdomadas illas, major litteras suas patentes ad nos miserit vel ad ballivum nostrum in cujus ballia lagan venerit, et per eas mandaverit quod averium est de Rothomago vel de balleucata Rothomagi, nt predictum est, averium illud custodietur quamdiu major mandaverit, usque ad très menses, sed ultra très menses non custodietur. Si autem major litteras suas ad nos non miserit vel ad ballivum nostrum, sicut predictum est, averium nostrum erit, et de eo nostram faciemus voluntatem. Et si major et pares Rothomagenses nobis vel ballivis uostris litteris suis patentibus infra predictos termines, mandaverint quod Ipsi probationes légitimas receperint taies quales recepissent si averium suum proprium esset, quod averium, die qua venit ad lagan, erat hominis vel mulieris stacionarii infra Rothomagum vel infra banleucam Rothomagi, qui faciebat apud Rothomagum sicut homo de communia, averium reddetur, salvis nostris rectis consuetudinlbus, sicuti sine lagan venissent. Preterea si navis ad lagan venerit in qua non sit marcheandisa nisi hominis vel mulieris de Rothomago, corpora nautarum quieta erunt de quacumque terra ipsi sint. Ut autem hoc ratum et stabile permaneat illud presenti

soripto et sigillorum nostrorum munimlnecoDfirmavimas. Actnm est hoc apud Rothomagum, anno Verbi incarnati M** CC* quarto. Testibus hiis : Willelmo Poncin, tune castellano de turre Rothomagi; Johannes de Pratellis; Willelmo de Fennes; Gnidone Leschans ; Radulfo pâtre suc ; Waltero de Foucardi monte ; Daniele de Betencourt ; Silvestro de Alisi et multis aliis.

De Fréville, Mém, sur le commerce maritime de Rouen, t. II, pièces jastif., p. 79.

CHARTE DE PHILIPPE, ROI DE FRANCE, DONNANT MORTAIN A RENAUD, COMTE DE BOULOGNE

Paris [décembre, d*ap. L. Delisle] 1204 In nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Phiiippus, Dei gratia Francorum rex. Noverint univers! présentes pariter et futuri quod nos dilecto et fldeli nostro Renaido, comitl Bolonie, et heredi suo de uxore sua desponsata videlicet Yda, comitissa Bolonie, reddidimus et dedimus Moritolium et jus illud quod habere deberet in comitatu Moritolii citra mare Anglie, ut hec teneant in feodum et hominagium ligium de nobis, sicut feodum débet domino Nprmannie, et volumus ut ipse et hères ejus ex predicta uxore ejus desponsata habeanteas saisinas de predicto comitatu quas per jus habere debent. Quod ut perpetuum robur obtineatsigilli nostri auctoritate et regii nominis karactere inferius annotato presentem paginam confirmamus. Actum Parisius, anno Domini M" CC"* quarto, regni nostri anno vicesimo sexto. Astantibus in palatio nostro quorum nomina sunt et signa. Dapifero nullo, signum Guidonis buticularii, signum Mathsei camerarii, signum Droconis constabularii ; data vacante (locus monogrammatis) cancellaria. Per manum fratris Garini. A. N., Trée, de8Ch.,3,2^, n'3.