De Anim., a. 6 ad 8 (VIIl
8. Cf. In IV Aîelaph., lect. 5: Propositionea per se notae sunt quae statim DOtis terminis cognoscuntur. (Cf. ibid., lect 6: nec acqùiruntur \ier ratiocinationes, sed solum per hoc quod eorum termini innotes unt [XX, 353]). Et iilae propositiones sunt prima demonstrationum principia (XX, 35iî). — /6id., lect. 6: Hoc principium: impossibile est esse et non esse simal, est naturaliter primum in secunda operatione intellectus,
38 l'habitus innatus prlnopiorum
C'est en ce sens qu'il faut entendre la formule, fréquemment employée par saint Thomas,- de possession innée ou naturelle des premiers principes (habitas innatus aut naturalis principiorum)^ ainsi que toutes les expressions équivalentes *. Elles ne veulent pas dire que l'âme humaine apporte avec elle en naissant ces jugements tout faits comme autant de lois directrices de son activité intellectluelle^ : il ne s'agit que d'une aptitude ou disposition constitutive à découvrir les relations essentielles des concepts et, par là, de la réalité d'où ils sont extraits sous l'influence de l'intellect agent'.
Ainsi se constituent les éléments radicaux de notre savoir, notions originelles et jugements premiers. Toutes nos autres connaissances se développent peu à peu sur ce
Bcilicet componentis et dividentis [le jugement), Nec aliquis 'potest secundum hanc operationem intellectus aliquid intelligere nisi hoc priDcipio intelleclo (XX, 354).
1. S. iheoLt I-II» q. LI» a. 1 : Intellectus principiorum dicitur esse habhus naturalis (II, 178). — Ibid, : Inter alios habitus ponitur intellectus priucipiorum, qui est a natura; unde et principia hujusmodi dicuntur naturaliter co^nita (II, 178). -— Cf. De Verit., q. X, a. 6 : In lumine intellectus agentis nobis est quodammodo omnis scientia originaliter indita mediantibus universalibus conceptionibus per quas sicut per universalia principia judicamus de aliis et ea praecognoscimus in ipsis (IX, 164). — Ibid,» q. XI a. 3: Deus notitiam primorum principiorum animae impressit, quae sunt quasi quaedam semina scientiarum (IX, 188).
S. De Verit,t q. X, a. 8 ad 1 : Intellectus noster nihil acta potest intelligere antequam a phantasmatibus abstrahat. . . Species intelligibilium non sunt ei innatae (IX, 169).
3. ^. IheoL. MI, Ll, a. 1 : (Intellectus principiorum dicitur esse habitus naturalis). £x ipsa enim natura animae intellectîvae coovenit homini quod statim, cognito quid est totum et quid est pars, cognoscat quod omne totum est majus sua parte; et siniile est in caeteris. Sed quid $U notum et qui^i sit pars, cotfnoscere non potest nisi per species inteltujilrlesii phanldstnntJhus acceptas perabstracttonem intellectus agentÎM [U, \7^'. Cf, supra, texte De Verit., q. X, a. 6:,.. mediantibus UDiversahbu^ conceptionibus. qu.to «tatim lumine intellectus agentis cognoscontur.