DE NOTRE CONNAISSANCE DU SUPRASENSIBLE
Sans doute, et par la même raison^ parce qu'elle dépasse le corps qu'elle informe, notre âme s'élève ensuite au monde supérieur des êtres immatériels ^ : mais aussi bien ne les conçoit^elle que par leur rapport au sensible luimême, ou plutôt par le rapport du sensible à eux^. Et comme ce rapport est forcément très imparfait, autant dire que très imparfaite aussi est la notion que nous arrivons à nous faire de ce nouvel objet ^. Au vrai, elle s'épuise presque tout entière en images et en métaphores qui restent par nécessité de nature fort au-dessous de la réalité qu'elles nous font entrevoir*.
Ainsi en va-t-il en particulier de notre idée de Dieu, ce suprême sommet de la spéculation rationnelle. La seule voie qui nous soit ouverte pour y monter, ce sont les créatures et, en premier lieu^ les créatures sensibles^. Or qui dit créatures dit effets infiniment disproportionnés à la
unde secundum intellectum possumus cognoacere hujusmodi res in uni versali, quod est supra facultatem sensus (I, 41). — Cf. Ibid., q. LXXXVI, a. 1 ad 4: (I, 344), q. LXXXV, a. 1 : (I, 336).
1. Ibid., q. LXXXVIII, a. 1 ad 1 : Per hoc enim quod anima nostra cognoscat seipsam (scilicet quod sit quaedam res independens a materia, etc. De Verit., q. X, a. 8 [IX» 169]), pertingit ad cognitionem aliquam habendam de substantiis incorporeis (I, 351).
2. 6\ theoL, I p., q. LXXXV, a. 1 : Per materialia sic considerata (scil. immaterialiter et abstracte, Ibid., q. LXXXVI, a. 1 ad 4 [I, 344]), in immaterialium aliqualem cognitionem devenimus (1, 337).— /ôid., q. LXXXI V, a. 7: Impossibile est intellectum nostruxn secundum praesentis vitae statum, quo paasibili corpori conjungitur, aliquid intelligere in actu nisi convertendo se ad phantasmata (I, 335). — Contra Gent. I, 12 : Nostrae cognitionis origo in sensu est, etiam de bis quae sensum excedunt (V, 8).
3. S. theoL, I p., q. LXXXVIII, a. 2 ad 1 : Ex rébus materialibus ascendere possumus in aliqualem cognitionem immaterialium rerum, non tamen in perfectam, quia non est suffîciens comparatio rerum materialium ad immateiiales (I, 352). — Ibid.^ ad 3: Per ea quae in rébus materialibus ihveniuntur perfecte cognosci non potest immaterialium substantiarum virtus et natura, quia hujusmodi non adaequant earum virtutes (I, 352).
4. Ibid,, ad 2 : Similitudines, si quae a materialibus accipiantur, ^unt multum dissimiles (I, 352).
5. Ibid., a. 3: Per creaturas in Dei cognitionem pervenimus (I, 352).— Ibid.t q. LXXXI V, a. 7 ad 3 : Deum cognoscimus ut causam (I, 335).