‹ Urbain VIII et la rivalite de la France et de la maison d'Autriche de 1631 a 1635 (volume 2)Chapitre 572 sur 667 · S. theoL, I p., q. Xll, a. 4 (I · texte numérisé non relu

S. theoL, I p., q. Xll, a. 4 (I

3. S. theoL, I p., q. LXXXVIII, a. 1 ad 1 : Ilud quod mens nostra de cognitione incorporalium rerum accipit, per seipsam cognoscere potest. Et hoc adeo verum est, ut etiani apud Pbiiosophum dicatur quod scientia de anima est principium quoddam ad cognoscendum substantias spirituales (1, 351).

4. 8. IheoL, I p., q LXXXIV, a. 7 ad 3 : Incorporea, quorum non sunt phantasmata, cognoFcuntur a nobis per comparationcm ad corpora sensibilia, quorum sunt phantasmata (I» 335).

120 CONNAISSANCE DE l'iMMATÉRIËL

autres : notre entendement peut bien avoir une opération propre dans laquelle le corps n'est pour rien el, par suite, subsister en lui-même à part de ce corps *, il n'en est pas moins redevable aux sens et, par eux, au corps^ leur condition immédiate^ de la matière de ses idées*. L'indépendance intrinsèque et subjective dont il jouit au premier point de vue n'exclut pas la dépendance objective et extrinsèque à laquelle, au second point de vue, il reste assujetti. Les sens accompagnent l'entendement jusque dans ses productions les plus raffinées et^ à des doses diverses, sous des formes plus ou moins subtiles, mêlent leurs représentations à ses concepts les plus immatériels ^. Pensant sans

1. s. tlieoL, Ip.,q. LXXV,a.2: Ipsum igitur intellectuale principium, quod dicitur mens vel intellectus, habet operationem per se, cui non communicat corpus. Nihil autem potest per se operari, nisi quod per se subsistit, non enim est operari nisi entis in actu. Unde eo modo aliquid operaiur quo est. Propter quod non dicimus quod calor calefacit, sed calidum. Relinquitur igitur animam humanam, quae dicitur intellectus vel mens, esse aliquid incorporeum et subsistens (I, 283).

S. Ibid., ad 3: Corpus requiritur ad actionem intellectus.... ratione objecti (I, 283). — Ibid., q. LXXXIV, a. 7: Impossibile est intellectum secundum praesentis vilae statura, quo passibili corpori conjungitur, aliquid intelligere in actu nisi convertendo se ad phantasmata (1, 334). — Ibid.f inf, : Ad hoc quod intellectus actu intelligat, non solum accipiendo scientiam de novo, sed etiam utendo scientia jam acquisita, requiritur actus imaginationis et ceterarum virtutum pertinentium ad partem sensi- , tivam. Utuntur autem organo corporali sensus et imaginatio.. .. Inde est qaod impedito actu imaginativae per laesionem organi,.... impeditur homo ab intelligendo in actu etiam ea quorum scientiam praeaccepit, etc. (1, 331).

3. Ibid. : Hoc quilibet in seipso experiri potest, quod quando aliquis conatur aliquid intelligere, format sibi aliqua phantasmata per modum exemplorum, in quibus quasi inspiciit quod intelligere studet. Et inde est etiam quod quando aliquem volumus facere aliquid intelligere, proponimus ei exempla, ex quibus sibi phantasmata formare possit ad intelligendum (I, 334). — De Vert/., q. XIII, a. 4: Intellectus quodammodo sensibilibus operationibus admiscetur, cum a phantasmatibus accipiat; et ita ex sensibilibus operationibj» quodammodo intellectus puritas inquinatur (IX, 221). — Cf. Ibid., a. 3: Intellectus humanus, quia a phantasmatibus intelligibiies species abstiahit, est miooris efûcaciae (quam intellectus angelicus, qui semper ad formas pure immateriales iutuetur). Nihilominus taraen. inquantum in intellectu humano puritas intellectualis oognitionis non penitus obscuratur,... ioesl ei fjicultas ad ea quae sunt pare immaterialii contuenda (IX, 222\.

Page 1