RES

nunc resumpto notum, nune amicum Maxentio filio, Constantino genero, ipsi Galerio, nunc ab iis dissidentem ‘. Nullus pardus co+ lore aut pelle magis variata. Pedes ejus pedes ursi : animal informe, rapax, boreale (Galerius), Transdanubianis ab oris : Naturalis barbaries, et feritas à sanguine romano aliena : habebat ursos ferociæ et magnitudini suæ simillimos ?.

Pergit Joannes : Et os ejus sicut os leonis. Ad os pertinent edicta feralia. Hæc Diocletiani primi imperatorum nomen præferebant : leonem referunt cruentæ voces. Tres ergo tenemus bestias propriis characteribus graphicè insignitas. Poscit Verensfelsius * hos omnes characteres ad religionem referri , ad quam tota per se prophetia spectat. Quo jure? quasi non apprimè conveniat, ut suis cuique notis et moribus attributis, quid in religionem communi consilio molirentur, exprimeretur his verbis : Et dedit illis draco virtutem suam et potestatem magnam. Sic uno spiritu draconis animati, suam omnem potestatem ad dæmoniorum cultum conferebant. En belli apparatus : nunc quis eventus fuerit audiamus,.

Anricuzus XV. De plaga lethali bestiæ, eâque curatà per Julianum Augustum ; qui primus ejus est character singularis. Ad cap, xur. 3, 4, 5, etc.

Pugnæ Ecclesiarum adverss bestiam septicipitem is eventus fuit, ut unum de capitibus ejus, quasi occisum sit in mortem, et plaga mortis ejus curata sit ‘. Quale sit caput illud cap. xvur. facilè indicabit. Interim de eventu constat idololatriam illam, scilicet toto romano imperio, ac novissimè sub septem illis regibus, imperantem ac persequentem sanctos, amissis viribus, amisso imperio, velut mortuam, tamen convaluisse; cùm post quinquaginta annos quibus victa et exarmata sub Constantino et ejus liberis jacuisse videbatur; tandem à Juliano rursus regnatricem, rursus persecutricem ac sævientem se vidit.

Quærit Verensfelsius multis * : Anne Julianus tantopere afflixit christianos ut in eo non modà sanitatem recuperasse dicatur bestia , sed uteliam ipsa Diocletiani cæterorumque rabies præ eo commemoranda non sit. Quâ dissertatione nihil est vanius, nibil à proposilo nostro magis alienum. Non enim hic quærimus, an aliæ persecutiones præ illà Juliani commemorandæ non sint; sed an hæc habuerit characteres singulares ac proprios, memoratu dignos. Habuisse autem duos luce meridianà est clarius, quorum alter iste sit qui maximè oculos incurrat, de sanatà plagä mortali,

1 Lact. 26, 28, 29, 30. — 2 Lact. de mort. 9, 21. — 3 Verensi, c. 1v. $ 8.— 4 Apoc, xrri. 3.— 5 Cap. 1v. 6 11, 12, 13.

620 DE EXCIDIO

deque idololatrià post tot annos paribus odiis resurgente; alterum sequente articulo ad reliquam hujus capitis xi11. partem assignabimus.

Notum sanè omnibus illud Augustini in Ps. xxx1Iv. « Julianus » extitit infidelis imperator, extitit apostata, iniquus, idololatra; » milites Christi servierunt imperatori infideli : ubi veniebatur ad » causam Christi, non agnoscebant, nisi illum qui in cœlo erat; si » quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent, præponebant » illi Deum. »

Ergo Julianus bas imperabat ut negaretur Cbristus, ut idola “colerentur, rursusque idololatria regnatrix et persecutrix fuit.

Neque enim Julianus minor aut mitior persecutor, quod leoninæ pelli vulpinam attexerit; imd nocentior ac formidolosior. Præclarè Nazianzenus ! : Cüm potentia illa flexanimis duas habeat partes, suasionem scilicet, tum vim ac tyrannidem; Julianum illam partem ut mitiorem, ac imperio digniorem sibi vindicasse; alteram tetriorem urbibus reliquisse, quæ per populares impetus in nostros grassarentur, tantà quidem immanitate, ut nihil supra, Quibus artibus perficiebat omnino, ut persecutio, omnium quæ fuerunt acerbissima exurgerel; cùm id etiam temporum acerbitati accederet, ut per omnes provincias tanquam occulti persecutores præsides mitterentur, satis imperio commendati, si fidem Christi abnegassent ?.

Hic Verensfelsius * res Juliani emolliens, ægrè inveniri respondet civitates sex quæ in hæc facinora proruperint : falsum et inutile; quid enim ad nos pertinet harum civitatum scrupulosus census, cüm abundè constet ex notioribus datum exemplum quo cæteræ animo essent; cùm ipse imperator tam infanda ausos nullä pæœnâ coerceret ; quin etiam christianos supplices multo sale defrictos palam irrideret, ac tormentorum vim nonnisi scommatis ac dicteriis cumularet ?

Neque tamen dissimulator egregius ubique ab irà continuit, sed depositä clementiæ larvà, quanquam christianis solebat invidere martyria, plurimos variè conquisitis causis comprehensos, ipse tormentis adigebat, ut negarent Christum. Hinc nobis Juventini, Maximi, Romani, Theodori, ali prodierunt, quos, si patres Gregorius Nazianzenus, Augustinus, ali ; si historici, Orosius, Socrates, Sozomenus, Theodorctus, cæteri ; si ipsa acta martyrum siluissent, templa ab lis usque temporibus in eorum martyriorum memoriam constructa clamarent : ut innumerabiles prætermittam, quos

1 Orat. 3. quæ est a in Julian. p. 74.— 2 Idem. orat, 21. in Athan.- - 3 C. rv. 6 17.

verberibus, exactionibus, omni infamiæ genere oppressos ad desperationem cogere conabatur. :

Mitto illud notissimum de bonarum litterarum studiis interdictis, ne christiani studio et eloquentià defensare se possent. Sed tacere non possum illud Socratis', quèd Julianus in ipsis initiis Diocletiani crudelitatem exosus, secutis temporibus eam revocaverit : Nam qui priùs philosophum se esse jactabat, continere se amplius non potuit, eaque christianis parabat supplicia quæ Diocletianus infliterat, nisi tum eæpeditionis Parthicæ curà teneretur. Iaque consentiunt omnes historici, et Patres, Gregorius Naz. orat. 3 et 4. Sozomenus, Theodoretus, Orosius, devotum ab ipso christianorum sanguinem, si voti compos ex Persico bello rediisset; quæ satis ostendunt quäm Diocletianico et persecutorio animo esset.

Hæc igitur sunt quibus lethalem icololatriæ romanæ curare plagam est visus, post quinquaginta annos apertis idolorum templis, instauratis sacris tamdiu vetitis, reddità idololatris imperatoriâ familià cujus ipse par esset, reddito Augusti nomine ac regià potestate; ipso etiam baptismo publicè ejurato, ut sanaret illud vulnus quod baptizaius, imd etiam in clerum adscitus intulerat ?.

Eo ergo pertinet illud prophetæ nostri : £t admirata est universa terra post bestiam *. Nempe ubique terrarum idolorum servitus se tam inexpectato instauratam obstupuit : Et adoraverunt draconem, assueta dæmonia coluerunt, et adoraverunt bestiam , ipsum imperium romanum, imperatores ipsos, ipsum Julianum pro deo, pro Serapide, pro solis filio se gerentem, suasque imagines cum idolis thure et suffitu adorandas proponentem : dicentes : Quis similis bestiæ, aut quis potest pugnare cum eà ? quæ seipsam suscilaverit, ac deos romanos invictos esse ostenderit ? quod tum pagani maximè præsumebant, sed frustràa. Et si enim datum est ei os loquens magna : superbè de se et arroganter, ut in commentario nostro retulimus; et blasphemias exquisitiores, quippe ductas ex arcanis christianæ Religionis quam ide perdidicerat, ut eam velut cognitam irridere crederetur;, frustra, inquam hæc omnia : Nam data est illi potestas, non effusa et ad libitum illimitata, sed ut cæteris, ut Antiocho, menses quadraginta duos, certo quodam spatio divinà potentià eircumscripto, et ipsà tanti persecutoris cæde ac punitione finito ; quod ipse etiam fateri cogeretur, dicens : Vicisti Galilæe *, aut, ut aus refert historicus, conversis ad solem, quo tutore gloriabatur, vocibus : Satia

1 Lib. rer. 12, 19. — 2 Greg. Naz. orat. 8, — 3 Apoc. xrtr. 3, et seg. — 4 Theodor. 111. 22. .