CAPUT PRIMUM
Yera Transalpinorum seQteotia exponitur.
Ad propositum non pertinet , ut innumera conciliorum, patrum et scholasticorum testimonia recenseam. In boc uno totus esse velim , nempe ut ex stroplici et praecisa verae quaestionis definitione plerasque bine inde disputantium argutias facile amputes, et perspectum babeas temperamentum , in quo dissentientestbeologi tandem consenliant.Haec est autem assertio mea, quam ex ipsissimis doctissimi cardinalis Bellarmini verbis describere juvat. « Quarta sententia, inquit ■, estquodammodo in me-
' Ad pleniorem qassttoDls exposiUonem, fùsias tramcribere
ft dio, pontificem, sive baereticus essepossit, sive « non, non posse ullo modo definire aliquid baere- « ticum a tota Ecclesia credendum. »
i^ Itaque nibil disputes de persona uniuscujusque pontificis. Etiamsi quispiam Papa doctrinam baereticam bono animo ut catbolicam intra se tenuisset, imo etiamsi apertam haeresim pertinaciter et palam docuisset, ita ut depositus fuisset, nec immerito, ut baereticus ; baecomnia nostram quaestionem nibil attinerent. Porro si persona pontificis possit baeresim amplecti, docere, pertinaciter tueri , ita ut baereticus fiât , atque ut baereticus jure merito deponatur, evidens est aut nullam pontificiam definitionem infallibiiem esse, aut saltem nullam esse infallibilem nisi accedente ipsius sedis apostolicae, sive primae, bujus Ecclesiae consensu.
2"* Ne disputes de pontifice qui citra fidei dogma aliquatenus erraret. Agitur tantum de pontifice ,
Juvat BelUrmiDitestliDODiam, quod ex parte tantum laudat Fd- Delonius. « Quarta sentenUa est quodammodo in medio, ponU- « ficem, sive hareticus esse possit , sive non, non poste ullo « modo definire aliquid htereHcvm, a iota Ecclesia creden- « cItfm.HiBce8toommunis5ima opinio fere omnium catholico- « rum.... Yidenturquidem hianctores (nempe quosantealau- « dat) aliquo modo Inter se dissenUre, quia quidam eorum « dicunt ponUflœm non posse errare, si mature procédât, et « consilium audiat aliorum pastorum : alii dicunt pontifi- « cem eUam solum nulio modo errare posse. Sed rêvera non « dissident inter se. Nam posteriores non volunt regere, quin tis « neatur ponUfex mature procedere, et consulere viros doctos : « sed solum dicere volunt tpsam infalllbilitatem non esse m « cœtuconsiliariorum, vel in oondlio episooporum, sed tn solo a pontifice : sicut e contrario priores non volunt ponereinfalU- « bilitatem in oonsiUariis, sed in solo pontiiice. Yerum expiicare « volunt pontificem deberefacere quod in se est, consulendo « viros doctos, et peritos rei dequa a^tur. Si quls autem peteret « an ponUfex erraret , si temere definiret ? sine dubio prsdicU n auctores omnes responderent, non posse fieri ut pontifex « temere deflniat. Quienim promisitfinem, sinedubiopromlsit « et média, qu» ad eum flnem obtinendum neoessariammt Pa- « rum autem prOdesset scire, pontificem non erraturum,quando « non temere définit; nisi etlam sciremus, non permlssuram a Dei providenttam, utille temere deflniat vtDesumm. Pontij. lib. IV, cap. II, n" 8, 9. {Edit. Fers.)
DE SUMMl PONTIFICIS
qui, assenliente sede apostolica, solemni ritu aliquid hœreticum definiret
S"" Ne disputes de pontiûce , qui d^nirei aliquid hœreticum , nec tameo illud hasreticum a tota Ecdesia credendum pf oponeret. Supponitur îUud hxreticum a sede apostolica ita definitum esse tanquam dogma fidei, utomnes Ecclesias dissentientes a sua communione pellat, et resectas definitivo judieio declaret.
CAPCr IL
Personalis pontiflcum infiilUbilitas refeUitur.
Cardioalis Bellarminus sic habet ■ : « Pontifex in n casu haeresis potest ab Ecclesia judicari et de- « poni , ut patet dist. 40 , can. Si Papa, » Fatetur hoc ipsum doceri « apud Innocentium, serm. 2 de « consecratione pontificis. Et quod majus est, in « YUi synodo, act. vu , recitantur acta concilii Ro- « mani sub Hadriano, et in iis continebatur Honon rium papam jure videri anathematizatuin , quia
« de bacresi fuerat convictus Ubi notandum
« est , quod etsi probabilesil Hoaorium non fuisse « hsreticum, tamen non possumus negare quin « Hadrianuscum romano concilio, imo ettotaviii « synodus generalis senseritin causa hxresis posse « romanum pontificem judicari. v
Postea vero Bellarminus ita dissent* : a Tertia « sententia est in alio extremo , pontificem non « posse uUo modo esse hœreticum , nec docere pu- « blicehaeresim, etiamsi solus rem aliquamdefiniat. « Ita Albertus Pighius , etc.... Tertia probabilis est, « non tamen certa; quarta » (videlicet pontificem sive hsreticus essepossit, sive non, non posse ullo modo definire aliquid haeretioum a tota Ecclesia credendum) a certissima est, et asserenda. »
Bellarminus denique exemplum Honorii papao sibi sic objicit ^: « Dices : At certe crediderunt îsta « concilia (nempe sextum et posteriora) Papam errare possç , cum Honorium hasreticum fuisse credi- « derint. Respondes credidisse solum eos patres, a Papam errare posse utprivatum hominem, qusB « est opinio probabilis, quamvis contraria videatur « nobis probabilior. »
Quibus positis , tria sunt , qus a tanto viro sciscitari velim. !<" Quid sit in praxi hœc personalis pontificum infallibilitas quadprobabilis est, tum tamen certa, atqueadeo in praxi nullaest; quandoquidem opposita sententia, dicens Papam errare posse, et haeretîcum ûeri, probabilis est, quamvis contraria
" De tumm. Pont lib il , cap. xxx, n"" 1 , 3. * Ibid. llb. IV, cap. H, 09 7, lo.
> Jbid. lib. lY, cap. XI , n<* as.
videalur probabilior, Porro unicuique licet opinionem probabilem juxta conscîentiam sequi. Unde unicuique licet hanc infallibilitatem personalem probabiliterfaisam rejicere% et faliibilitatemprobidiiliter veram tueri : in&Uibiiitas autem quam rejicere unicuique hominum licet, in praxi nulla est; neque credibilé dixeris, tantum Dei donum pontificibus singuUs concessum fuisse , ut in praxi nullum sit , et inutile ad dirimeodas fidelium oontroversias.
2"* Qusero , qua de causa opinio asserens Papam errare non ^sse^ etiamsi sohu rem aliquam definiat y sit probabilior quam opposita f Enimvero opposita ex traditione constat, ut patet, dist. 40, can. Si Papa, et apud IntuK. sei'm. 2 de consecratione pontificis ; ex eo deniqueguocf Hadrianus cum romano concilio, imo et tota sexta synodus gèneralis senseritin causa hteresis posse romanum pontificem judicari; id confirmantibus posterioribus conciliis. Sententia vero quaspersonalem infallibilitatem affirmât est in alio extremo , ait Bellarminus ; ita Albertus Pighius, etc Probabilis est ,
non tamen certa, Iterum atque iterum quxro , qua ratione opinio Alberti Pighii sit anteponenda sententiae Hadriani papae, concilii romani , sextssynodi generalis, et aliarum qux secutae sunt? Praeterea unaqusque pontificum persona moritur, neque tamen unquammoritur sedis apostolics auctoritas. Ergo non in persona transeunte, sed in sede immota qusrenda est haec praecelsa auctoritas, si uspiam inveniatur. Quinetiam aliquando fit, ob diuturnam electorum dissensionem, aut aliquam aliam gravem causam , ut haec sedes per aliquot annos vacet. Imo et per magnum schisma factum est, ut per annos circiter quadraginta certo pastore caruerit. Incertus autem Papa in praxi nullus est. Tum certe neque sedis hujus auctoritas fntermissionem passa est , neque universalis Ecclesiae corpus capite déficiente, detruncatum et exanimejacuit. Ergo luce dariusest, supremam hanc et immotam auctoritatem , non in sedente , semper mortali , et interdum incerto, sed in sede immortali, et semper certa, permanere.
Patebit vero ex multis traditionis testibus inferius proferendis, quam accurate et dilucide veteres hanc aeternam sedem a sedente homine jamjam morituro distinguere consueverint. Hinc mos invaluit , ut omnia non es personne sedentis , sed ex sedis apostolicae nominepassim sancirentur.Omnea illi qui pontificiam auctoritatem magnificentius extollunt, non de Leone aut de Gregorio, aut alio quovis egregio pontifice, sed de Petro, in sede loquente, ac vivo, pracdicant. Quinetiam si quispiam pontifex, ut exempli causa Honorius visus sit tuends
AÛCTOWTATE. CAP. IV.
fidei minas consuluisse, tum maxime asseveratar a aancto Agathone , apostolicam sedem ilUbata atque, ut itadicam, virgine fide hactenus confirmasse omnium fratrum fidem.
Itaque arbitror me sententis a Bellarmino penitus assertae abunde obsequi, modocum ipso dixerim : « Sententia qos docet pontificem, sive baerec ticus esse possit, sive non , non posse ullo modo « definire aliquidbsereticum a totaEoclesia creden- « dum, certissima est, et asserenda. »
CAPUT ra.
Vera ac sobria sanioris partis Gisalpinorum sententia
exponitur.
Si semel negaveris personalem banc pontificum inÊJlibilitatem, nibil est in quo plerique Cisalpini unitatis amantes, a Transalpinis dissentire mihi videantur : cujus quidem rei probatio breviter ac dilucide fieri potest.
Omnes Cisalpini unitatis amantes credunt apostolicam sedem esse ,exinstitutioneChristi , aeternum catholic» communionis fundamentum, centrum atque caput.
Atqui lucedarius est apostolicam sedem non fore aeternum catholicae communionis fundamentum, centrum atque caput , sïdejinirel aliquidhœreticum a Ma Ecclesia credendum.
Ergo omnes Cisalpini unitatis amantes credunt , aut saltem credere debent, apostolicam sedem ex instttutione Christi nunquam posse definire aUquid kœreticum a tota Ecclesia credendum,
Quod si quisquam illorum meam banc assertionem in dubium vocet , profecto nec sibi ipsi satis constat, nec satis perspectum babet quid ipse sibi velit , dum hoc fundamentum , caput , atque centrum agnoscit. Enimvero crédit apostolicam sedem futuram esse sine ulla intermissione , in docenda fide , universalis Ecclesis fundamentum , centrum atque caput. Liquet vero sedem quae definiret aliquid hxreticum a tota Ecclesia credendum^ abscissis a sua communione quibuslibet dissentientibus , non esse in fide docenda fundamentum , centrum atque caput universalis Ecclesiœ, eotemporis puncto quo definiret illuc hœreticum : imo esset, eo temperas puncto fundamentum instabile, corruens, et ruins causa; esset sdiismaticum in baeresi docenda caput; esset falsatœ traditionis centrum.
lo Hoc fundamentum corruens totam Ecclesiœ arcem ad ruinam impelleret.
y Scbismatis esset caput , quippe quae excommunicaret eos omnes qui recte sentirent.
S"* Centrum esset faisais traditionis , quippe quse
abuteretur suo munere centri , ut falsatam traditionem omnibus extremis Ecclesis membris infunderet. Tum certe dici non posset in ulla fidei formula : Credo sedi apostolicœ; credo banc sedem esse hic et nunc in docenda fide aeternum catholicae communionis fundamentum, centrum atque caput. Ergo quicumque fatetur apostolicam sedem nunquam esse defecturam , sed sternum fore in fide docenda fundamentum , caput atque centrum Ecclesis , aut ficto animo id fatetur, aut satis non attendit quid ipse dicat , aut certe fatetur sedem apostolicam nunquam posse d^nire aUquid hssreticum a tota Ecclesia credendum,
