‹ Œuvres de Fénelon, archevêque de CambraiChapitre 253 sur 334 · CAPUT XXXVII · texte numérisé non relu

CAPUT XXXVII

ExamiDstar qna de caosa oogantur synodi œcomeoicflB.

Sic arguunt eritici : Si sedes apostolica non posset definire aliquid bsereticum, ejusque fides in docendo nunquam esset defectura, frustra et summo cum detrimento cbristianœ reipublicœ oogerentur generalia ex omni gente concilia. Ergo sola conci*> liorum nécessitas sufficît ad demonstrandum fidem hujus sedis posse deficere in docendo. Haec autem presto est objectionis solutio.

l"* Petms ipse infallibilis erat in ide docenda; imo et cseteri omnes apostoli pari infallibjlitate post descensîonem Spiritus sancti jam donabantur. Qua igiturdecausaHierosolymitanumconciliomapostoli eoegenmt, ut sententiam una voce pronuntiarent? £o certe concilie forma posteris assignata est, ut concilia cogerentur. Ergo luce clarius est convocationem conciliorum non esse rationem praecisam et decretoriam quse convocatos judices fiillibilitatis arguât. Hinc profecto liquet boc concilium, quod omnium forma et exemplar fuit, eo tantum fine fuisse coactum, ut et indocilioribus animis miyori cum splendore eluceret absolutissima apostolorum unanimitas.

y Quando Arius Cbristi Domini divinitatem negayit, coacta est Nicsena synodus. Tum certe omnibus Cbristi fidelibus omnino perspectum erat boc ipsum qiiod qnotidiano universas plebis usu jamdudum comprobatum erat, scilicet Cbristum ut Deum nqueacPâtrem adorari. Opposita baeresisinEbione, în Cerintho, in Paulo Samosateno absque coucilio generali jam expressissime condemnata erat. lYeque

quisquam integer et veri studiosus dubitare potuisset de absolutissima universalis Ecclesise auctoritate, quae Cbristum suprême cultu adorandum esse palam docebat. Quo posito, quœro a critids qua de causa superflue et valde incommoda haec Nicsna synodus , ex omnibus orbis christiani partibus adeo dissitis convocata fuit? Eamne convocari oportuit ut Ecclesiœsententia et auctoritas, quae nemini incognitaerat, omnibus innotesceret? Quid absurdius? Nonne advertunt eritici id de re jam pracjudicata factum fuisse, ut tanto tôt episcoporum miriûce consentientium spectaculo, indociles novatorum animi frangerentur, eorumque perrinceretur contumacla.

S"* De epistola Magni Leonis ad Flavianum scrîpta, nuUa poterat subesse apud catbolicos dubitatio. Neque enim Léo de doctrina quam asserebat quemquam dubitaresinit; neque Chalcedonense concilium in ea confirmanda se tantulum haerere posse arbitrabatur. Quînetiam, velint, noiint, eritici, necesse est ut fateantur banc epistolam , jam consentiente palam toto Occidente, imo et comprobante majore parte totius Orientis, ita firmatam esse, antequam Cbalcedonenses episcopi convenirent, ut nullatenus esset pênes ipsos banc repudiare. Iterum igitur atque iterum quaero, qua de causa numerosissima bsec synodus congregata sit. Ut quid perditio base? quaudoquidem baec sedis apostolicae sententia, suffragante Occidenti toto propemodum Oriente , jam suprema et infallibili auctoritate confirmabatur. Neque tamen minus coacta est immense cum apparatu Cbalcedonensis synodus, ut epistola jam conjfirmata splendidius in tanto concilie confirmaretur. Nonne perspicuum est banc magnificentisslmam concilii convocationem factam fuisse, non ut res ambigua, et a Leone forsan contra fidem definita, ad superiorem et rigidiorem censuram revecaretur; sed solummodo ut definitio jam certa, et universaliai Ecclesiœ assensu manifeste comprebata, tanti bujns^ consensus splendore illustrata, novatorum super-, biam et indocilitatem magis ac magis exosam faceret. Neque vero quisquam sanœ mentis dixeril inutilem et supervacaneam esse piam ejusmodi oatentationem auctoritatis. QuM enim magis unquam profuit ad pervincendam sectae nascentis audadam^ et ad condiiandam Ecclesiae docilitatem infidelium ^ quam ea tôt episcoporum ex tôt longinquis regio* nibus confiuentîum unanimitas, quae in concilia splendidissime praenitet? Fateor equidem quosdau) esse bomines ita doctes ac peritôs, ut nuUatenua baereant; sed audita capitis et oentri sdlicet sedia apostolicae definitiene, continue inférant reliquun^ universalis Ecdesiae corpus idipsum sentire, atque

DE SUMMI PONTIFIGIS

adeo , ut ait Hieronymus' , ubicumquefuerit codaver, Uht€ congregetUur aquilœ : uno verbo , perspectum habent illi homines, ex forma a Ghristo data, caput atque membra, sîve centrum et extremas partes, fundamentumetarcem superimpositam a se mutuo non posse disjungi , et cirea fidem dissentîre. At vero plerique hominum multo tardiores sont in capienda Ecclesiae forma. Rude et imperi* tumvulgus indiget spectaculo, uttotius Ecclesiœ unanimitatem perspectam habeat, maxime si secta subdola et numerosa ipsi jam illuserit, Hoc autem spectaccdum, quod oculus ferit et admirationem exdtat , est concilium universalem Ecclesiamreprssentans. Ea de causa, ut jam ostensum est, apostoli, qui singuli infallibili auctoritate prsediti erant, nihilotamen minus in Hierosolymitano concilio deliberandum esse duxerunt, ut ea veneranda reprœsentatio absolutissimae unanimitatis spectaculum prsberet toti Ecclesiae.

4* In plerisque novatoribus damnandis sufficeret notoria omnium catholicae communionis ecclesiarum consensio , si homines in principiis a se positis strenue sibi constarent. Exempli gratia , Arius Christi divinitatem negat : damnatur ab Alexandrino Alexandri concilio. Omnes optime norunt se Christum Dominum ssque ac Patrem adorare consuevisse; neque certe quidquam erat in toto christiano orbe luculentiuâ. Ea omnibus nota et perspecta unanimitas ecclesianim sufficiebat , ut negata omn! appellationis via et facultate, Arii damnatio oondamaretnr. Enimvero Ecclesia semper eadem est, cui promissiones factœ sunt , sive reprsesentetur per procuratores in concilio congregato, sive non repraesentetur, et singuIsB singulis suis insedibus suam traditionem proférant. In ea ecclesianlm consensione situm est omne robur, omnisque auctoritas , quas viget ad debellandos novatores. Quod si hœc totius Ecclesis consensio jam vulgo nota sit , atque per se evidens; quœro qua de causa , tum ad sedem apostolicam, tum ad générale concilium appellari fas sit. ïïihil est sane quod dicas, nisi banc esse Ecclesiae erga filios imperitos et indociles benignitatem et indulgentiam , ut velit tantœ repraesentationis spectaculo et splendore mentes obcaecatas illustrari.

S"" Ita quidem Augustinus contra Pelagianos disputabat' : « Aut vero congregatione synodi opus « erat, ut aperta pernicies damnaretur : quasi nul- « la haeresis aliquando, nisi synodi congregatione « damnata sit , cum potius rarissimae inveniantur, « propterquas damnandas nécessitas talis extiterit;

■ EpisU ad Damas. Jam cit. supra.

> CotUra duoi Bpisi, Ptlag. lib. IT, cap. xii , n*. 34 , t. x.

« multoquesint atque ineomparabiiiterplure8,qa» « ubi extitenint, illic improbari damnarique me- « ruerunt, atque inde per esteras terras devitandae « innotescere potuerunt. Verum istorum superbia, « quae tantum se extollit adversus Deum, ut non « in illo velit, sed potius in libero arbitrio gloriari , « banc etiam gloriam captare intelligitur, ut prop- « ter illos Orientis et Occidentîs synodus oongre- « gQtur. Orbem quippe catholicum, quoniam Do- « miqo eis resistente pervertere nequeunt , saltem « commovere conantur : cum potius vigilantia et « diligentia pastoral! , post factum de illis compe- « tens suffîciensque judicium, ubicumquejsti lupi apparuerint, conterendi sint. » Encernisappellatîonis ad concilium facultatem Pelagianorum sectae negari. Quare negatur? Si nullum aliud sit supremum et infallibile tribunal , quod ûdei causas finire possit, nullus est hominum infimi ordinis cui non liceat concilium appeilare :si una sitconcilii auctoritasqus mentes in obsequiofideicaptivet neque alii tribunali fas est conscientiae hujus hominis reclamatis vim facere. Jure merito petit ut in suafide exercenda assignetur ipsi certa et falli nescia auctoritas , ne in errorem contra fidem laberetur. Hune tamen appellationem ad concilium irridet Augustinus, etiam In secta Pelagianorum quae non paucos habnit episcopos assertores, l"* Sufficiebat iit improbaretur et damnaretur haec haeresis, in ea privata legione, ubi exorta erat. 2« Causa finita erat eo quod post geminum Africanae Ecclesiae concilium , ex Roma duo rescripta vénérant*. Si secta Pelagianorum roajori cum gratia et potentia crevisset , vduti secta Arianorum, nullo quidem potiore jure ad générale concilium appellasset : sed eo spectaculo indiguisset Ecclesia, ut excrescentem sectam comprimere posset. Non ita Pelagiani multo pauciores , et minore potentia freti. Hi certe, si appellassent, non audiendi erant, seàcotUerendi,

6<* Si concilium eofineeoque animo oogeretur, ut universalis Ecclesia, retractans sedis apostolicae definitionem, denuo examinaret , an definisset necne aliquid haereticum; Augustinus absurdissirae et iniquissime Pelagianis dixisset » : « Similes esds Maxi- « mianistis , qui cupientes exiguitatem suam nomine a saltem certaminis consolari , etc. » Haec est itaque ratio denegandse appellationis et convocationis concilii, scilicet exiguUas sectae. Quod si sectae omnes paucitate asseclarum vilescerent, sola sedis apostolicae defmitione statim comprimerentur. Ve rum ubi secta numéro, fama, gratia et potentia crevit , omnium ecclesiarum conspirantium speeta-

' Serm. cxxxi, Jam laud. supr.

* Contra Julian. Ub. ni, cap. i, d<> 5, t. X.

AUCTORITATE. CAP. XXXVIU.

eulo opu8 est, at hœreticomm retundatur audacia, etflactuansfideliumdocilitasconfirmetar. Quod si id neges, necessum est ut negespariter apostolos ex mera indulgentia Hierosolymitanam synodum co^isse, ut eorum consensio magis ac magis indociles hominum mentes domaret. Tum supponeres apostolicam sedem , a qua appellaturad concilium, potuisse credere, tueri et definire iUud hxreticttm a tota Eccksia credendum : supponeres deûnitionera hujus sedis a concilio posse damnari : supponeres fundamentum convelli posse immota manente aede superstructa : supponeres caput errans a corpore dissilire, ipsum denique centrum tantisper comimpi , sospite corpore cujus centrum est. Estne credibîle esse persuasum Ecclesiae universali , suum fundamentum nutare posse, suum caput in fidedocenda posse deficere , suum centrum fieri posse falsatx traditionis fontem , et cathedram pestilentiae. Id nemo vere cathollcus unquam dixerit , nedum uniyersalis Ecclesia. Ergo, si appellationes fieri sinat, id non admittitur ex insuffîcienti et incerta sedis apostolicœ auctoritate; sedex superabundanti piae matris indulgentia ,^u» eo usque obsequi et descendere non dedignatur, ut se totam in concilio unanimemostenderestudeat,ad8anandas indocilis sect» mentes.

7* In ea quam tuentur critici suppositione , idem esset ac si diceret universalis Ecclesia : Gommitto procuratores qui me repraesentent , ut vi datae procurationis examinent an damnanda sît sedis apostolics definitio , qus forsan aliqtdd kœreticum definivit, Quod si Tes ita sit , rolo ut declaretur Pétri sedem in fide docenda defecisse. Ita supponeretur Ipsissimum Ecclesise caput, centrum atque fundamentum, subjici mutilatae huic et detruncata; , sive falsae imagini, quas universalem Ecclesiam sinecapite suo reprssentaret. Quod absurdum esse nemo non videt.

8** Critici tandem aliquando discant a sancto Agathone quo animo sedes apostolica ad concilium appellari patiatur. « In quantum , inquit s eis (legatis ) « duntaxat injunctum est , ut nihii profecto praesu- « mant augere , minuere , vel mutare ; sed traditio- « nem hujus apostolicae sedis , ut a praedecessoribus « apostolicis pontificibus instituta est, sinceriter « enarrare. v Et infra * : « Cujus sedis auctorita- « tem... semper omnis catholica Christi Ecclesia, « et universalessynodiffideliteramplectentes, in « cunctis secutaesunt. » Et infra ^r « Legati offerre « debeant suggestionem , non tamen tanquam de

> EfiUL I, sopxa Uod. p. 891.

« incertis contendere , sed ut certa atque immutabi- « liacompendiosa definitionem proferre. » Porro spi* tum générale concilium , utjamdemonstratum est, legatorum procurationem , ea lege restrictam, ratamhabuit, et in actorum contextu inseruit. Concilium ea lege sedis apostolicœ definitionem a se esse recognoscendam confessum est.

CAPUT xxxvin.

Examinatur qua ratioiie oondUam pontifid pneemineat.

V Ex supra dictis aperte constat concilium générale superius esse Papae persona; quandoquidem si persona Papae contra fidem erret, et sua cootumacia fiât haeretica , concilium potest de illius persona ferre sententiam, eumque deponere.

2^ Ineptum est quaerere quid sit superius vel inferius, an pars essentiaiis corporis, nimirum centrum et caput, an tota corporis compages, qoae caput eum reliquis membris complectitur. JuxCa promissionem Christi , fundamentum et arx superimposita, centrum corporis et partes reliquae, caput et caetera membra, divelli et dissilire nulle temporis puncto possunt. Igitur frustra et inepte quaesiveris quaenam pars alteram possit corripere, et sibi subditam emendare. Neutra neutri subjacet , quippe quae ambae omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi omnîno consensurae sunt, et nunquam lapsurae. Unde absurda est vel tantulae dissensionis suppositio , quae fieri non potest, nisi negata aut saltem elusa promissione Christi , et corrupta Ecclesiae forma.

3° A sede apostolica appeliatur quidem ad concilium , ut rudioribus et îndocilioribus animis veluti palpabilis fiât omnium ecclesiarum consensio , in magnificentissima hac universalis Ecclesiae repraesentatione. Sed tum caput corpori adjuncto praeeminens , ut caput decet , una cum toto corpore sententiam suam repetit et confirmât. Absît vero ut in ultima hac sentèntia caput ipsum a reliquo corpore detruncato judicetur.

4« A concilio pariter appellari potest : aut etiam sedes apostolica, nulle privato homine appellante, examinare potest an patres concilii j qui universalis Ecclesiae procuratores erant, procurationis suas limites excesserint. 1« Examinatur an legati ipsius apostolicœ sedis, ut aliquando luctuosissime contigit, fuerint proditores; 2<» an reliqui proeoratores ecclesiarum, procuratione data abusi fuerint. Tum caput atque corpus reliquum , uno eodemqœ spirituducta, consiliidefinitibnesaut reprobant aut ratas faKÛunt. Ineoautem eapitiscorporis^eoonsen-

DE SUMMI PONTIFiaS

Bione j et concilli confirmatione aut reprobatione , sistit suprema et individuahujus individu! corporis aiictoritas.

&** Quando mortem obiit personaPapse , nequeper intestinos tumultus licet alium sine mora sufGci, sedes apostolica , quae a sedente homine sémper distinguitur, est verum totius Ecclesiœcaput nunquam intermoriturum : alias corpus Ecclesisdetruncatum atque adeo exanime esset , quoties moreretur persona pontificis. Haec autem sedes nunquam intermoritura , semper est caput; quo nihilest superîus. Neque enim caput cum toto corpore sumptum superîus esse potest se ipso ; quandoquidem neque caput a toto , neque totum a capite dissentire potest.

6** Si occurrat schismatis lues , tum certe persona utriusque Papae incerti ooncilio subjacet. Enimvero ad totum Ecclesis corpus quam maxime pertinet, ut de suo Yero capite sospitando sibi ipsi consulat. Sed nihilo tamen minus ipsa sedes, quanti^mvis ineer-, tus sit quis vere sedeat, integram suam praerogativam sibi retînet, ut sit caput in fide indeficiens , quo firatres sint confirmandi. Unde constat eo tempore , juxtaacincsteris, neque caput a corpore, neque a eapite corpus posse unquam dissentire aut divelli.

Page 1