EPISTOLA L
AD eilIlfraTISSIMUM CÂR0I1IALEM GABRKLU.
OuDCffad, ismali ITM.
Emihbbitimiiu domiub, Spero Teniani ab Emineotia vestra facQe datam iri, si yestram singulareui erga me benevolentiam iamdudiiiii expertos, drca rem quae Ecelesia deciu maxime attinet, intimom pectus dam aperire non dobitem.
Ovaotes janaenistae late disséminant catalogum typis editum, iibi leguntur tituli operam quae in Romano Indice noper damnata sont. Hos înter occurril Lovaniensis censura » adversos ResoluUonem Ca9us a quadraginta doctoribos Parisiis datam; quas quidem censura minus nitîda, imo incondnna mihi visa est. Venim doluî, née diffiteor miserans, pios sanae doctrine propugnatores ita profligari. Si quid incautum irrepsit, digni Yidebantur induJgentia , quippe qui pondus did et aestus jampridem por^ tant , atque tuends Ecdesi» auctoritati bono animo Incumbunt. Hinc autem jansenists adversus sedem apostolicampessimeaffecti, amplumsibî triumphum decemunt. Id vulgo putatur factum arte et indus- « tria D. Casonii . sancti Offidi assessoris , quem factio petulans ut suum patronum venditat^.
Praterea, ut fractos suorum animes refidant, palam pollicentur pastoralia Camutensis et Noviomensis episcoporum Mandata 4, jamjam pari ocn-
* CoDsalaDtur lum cardinaliB Fabrooli ad Cameraoeoflem eptstoU, 10 joUi 1707 daU; corn Cameraoeosis ad Caprosia- Dum docem epistola, ioeiinte anno 1710. Dtraqae reperietar in
» Reperitar bac oensan in CoUecUone Judicwrumh D
» Ad Ulod aaoou QfflcU Judldum vindicandaia, oonnalla 00. UtodlçiaoUervatcard.Gabriem,lii rapoDriooe8aa,6lam 1704 daU : « Haud raro evenlt simf les cetiauras oigro thêta no- « lari , eo qoU ipsarum aoctom in unom errorem recto fine « invecU, iD alteram extremum, «eu qnid huic flnillmum - incautf ImpiDgant, vel in oonvicla et maiedicta erampunt!
« «imo calaiDo uldsoiotar, vel bonam eaïuam malis alaue « aUas repioiiatia medtU tueri olmiUintiir. . Reperietur fat^
iccUonis limui classe. (Edit. Fm,)
J\^lm "^p *»?'«'«'««» qo« praUtl illi, slcut et pra-
^.{Bd^^^^^"^' adversus Carom «ww««,/i« edide.
sur» nota eooligenda ease; eo qnod bi antistites de m&Uibffitate Eedesiae mnlu locnti, de pontifida
«t , ut sedisapostolîcae aoctonUtem invidiosam Êh dant, eamque tyrannidis insiniiilent. Hse aotem muitia jam late sparsa animom impeUunt , ut ^mh ca qoaDdam obaenranda explicem.
!• Ita a teneris ungoicolis edoetus estfexCbris- ^ûniasinnis ut sedem apostolicam impensissÎHie eolat ac revereatur; neqoe tamen minus àrbîtietur regiam potestatem periculodssime oon?dlendam eue, si pontiSciam infallilnlitatemin legni fimbus tantillum pateretur. Hanc pariter aversantur supremae omnes curiae, qu» parlamenia yocantur. Ita sînguli regni oondiiarii senUunt; ita Galliamm antistites; ita, paodssimis exeeptîs, omnes doctores et docti. Unde, si quisquam hanc doctrinam ▼d indirecte insinuaret , unanimi omnium gentis ordinum oonsensu statim oonderanaretur. Itaque banc assertionem non soium tuendae Roman» auctoritati* nîbl] profiituram, verum quam maxime obfiituram esse nemo non vtdet.
2* Pace vestradixerim, eminentissîme domine, et summo cum honore Eedesiae matris ac magistrœ ^ quam totis visceribus , quoad spiravero , amare , colère, venerari, amplecti, singulari obsequio prosequi oertum est ; nullo hacteous cujusquara , vel con* ciJii Td pontificis decreto definitum ftiit, Papam esse infallibilem. Qua de causa, quaeso, ad hoc in suis Handatis docendum cogerentur sînguli Galliamm episcopi , dum Eedesiae ad versarios confutant , quod nec ipsi Pontifices in docendis addictissimis dbi fidelibus unquam edlxerunt?
3"" Scriptores hujus infallibilitatis studiosissiini dixere tantum hanc esse fere de fide \ quis autem non yidet id ex confesso de fide non esse , quod fere de fide esse dicitur?Quid^idenimintra fidem non est, quantumvis ad illam propius accesserit, extra illam habendum esse constat. Quis autem culpabit unquam Galliarum antistites , caeteroqui sedis apostolicœ amantissimos, si in tuenda solius fidei doctrina et in refellendis verae fidei adversariis, tacuerint illud pontifid» infallibilitatis dogma, quod ex oonfesso de fide non est, et cujus assertio, non sine dedecore et scandale, una totius GalUcanae gentis voce proscrîberetur?
4<' Cardinalis noster Perronius, sedi apostolic» addictissimus, ut ex ooncione percdebri ad terUum quod appellant ^tedum habita satis exploratum ba-^ betur, neque In Responso ad mqforis BrUanniss regeni, neque in aliis circa ecclesiasticam auctoritatem controversiis, haoc doctrinam adstruendam sibi proposuit. Ita Richeliua carAnalia; ita omnea
AUCTORITATE. APPENDIX
alicujus nomiuis Galli. Neque tamen unquain id segre tuHsse visa est sedes apostolica. Quidni , et idem licebit antistitibus, qui, in banc sedem optime affecti, acerrimos iilius adversarios, citra omnein inter catholicos invidiam, impugnare student?
B* D. Bossuetas , Meldensîs episcopus , opusculum cui titulus Expositiodoctrinœ cathoUcx, etc. typis mandavit. Profecto, si pontificia infallibilitas ad fidem pertineret, grande foret piaculum, banc silentio prstermittere , dum singula fidei dogmata adversus bœreticos diligentissime recenserentur. A tqui de illa infalltbilitate ne voculam quidem usquam emisit. Ipsi abunde est , modo ratum sit Papam esse pastonim caput, sedem vero apostolicam unitatis sive communionis centrum. Hic libellus ab Inno- ^MÎntio XI honorificentissime approbatus legitur, etiamsi pontificiam infalltbilitatem ex numéro dogmatum fidei, affectato silentio, expunxerit. Norunt omnes bunc antistitem ducem et auctorem fuisse, in conventu cleri Gallicani 1682, qui propria manu quatuor propositiones contra pontificiam auctoritatem scripsit : is idem tum f^aratioriès Protestant titan, tum alia circa Ecclesiae potestatem opéra in lucem edidit, omissa constantissime pontificiae infallibiiitatis doctrina. Itaque vehementissime mirarentur catholici una et protestantes , si iUud idem siientium quod in Meldensi aliquatenus videtur approbatum, in prsesuiibus multomelius affectis crimini verteretur.
ei^ Absit, eminentissime domine, ut ex odio aut ex animi œgritudine, quidquam sinistrum ac malevolum bic insinuem. Rem nudam candide loquor. Neminem latet cardinalem Noallium cum caeteris antistitibus anno 1682«and^timvoluisse, ut pontîficum décréta circa fidei doctrinam non baberentur irre/ragabiUa, nisi accedet-et universm Ecclesix auctoritas. Is idem pastorale Mandatum contra quadragintadoctores, molliore quidem et ambiguo sermone, contexuit , neque ponlificis auctorttatis meminit in hoc opère. Eritne pondus et pondus in sanctuario? Certe si pontificiam infallibilitatem tacere nefas est, quanto prae caeteris prœsulibus peccavit cardinalis sacri Collegii membrum , qui non solum ob acceptam purpuram , verum etiam ob banc ipsam infallibilitatem, non ita pridem a se negatam »X explosam , acrius stimulari debuit ut ad saniorem sententiam se tandem aliquando revocatum démonstret !
7^ Si baec ita se haberent, nullus est Galliarum autistes qui vellet deinceps operam dare ad refrsnandam jansenistarum audaciam. Quis enim sans mentis, Scyllam inter et Charybdin infelicissime posilus, a scribendo non deterrebitur? Si pontifi-
ciam infallibilitatem asseras, uno totius gentis et cleri Gallicani ore proscriberis; si reticeas, Romœ damnaberis. Nullaeritsalus, nisi aconfutandisjansenistls caute quisque abstineat. Regnum Cbristi , luctuosissima circa infallibilitatem dissensione divisum , brevi desolabitur : eo m bello civili , impune, late ac facile serpet jansenistarum virus. Quis in animum inducet unquam ut scribat, quandoquidem nullo cum fructu , imo ingenti tumultu et scandalo id fieri constet?
8° Hac deflenda catboiicorum discordia, Gallicanus clerus, sus veteris doctrins tenacissimus , a suo capite divelletur et dissiliet. Nonne horrendum scbisma prœsentire cogîmur, si GalIi acriores aperte negare, verecundiores autem silentio omittere pontificiam infallibilitatem non desinant ; Roma vero quotquot occurrent apud Gailos scriptores, nunquam non condemnet? In. ea censurarum irrisione, utraque infallibilitas, tum unius capitis , tum corporis totius Ecclesiae, apud impios et haereticos ludibrio versa ; sensim et apud omnes populos viiescere incipiet.
9» Nonne oportuit jansenistas ab episcopis congrua argumentatione refelli ? Nibil sane unquam profeceris , nisi , pro scholarum more , ex concesso ab %dversariis medio , negatum consequens probetur. Alioquin mera , ut aiunt schols , petitione principii tibi ipsi et lectori illuderes. Constat vero pontificiam omnem infallibilitatem , tum de jure, tum de facto , a jansenistis palam exsibilari. Commode quidem ita possunt impugnari : Nulla est, o jansenists, ea quam fatemini Ecclesis infallibilitas circa dogmata , 'si negetur ea, quam negatis, ejusdem Ecclesiae infallibilitas circa textusqualificandos; siquidem ipsa dogmata nullatenus definire potest, absque infalHbilitate in qualificandis textibus. Quorsum igitur baec aliens , advectitis et periculosissimae quaestionis Intempestiva propositio exigeretur? Porro, etiamsi baec doctrina esset necessario adstruenda , tamen eo loco tacenda , ut pote praeciso controversis limiti extranea , plane videretur.
Haec ego non mea causa , absit , neque ad ineundam aut Camutensis aut Noviomensis gratiam dicta velim. Nulla est hos inter et me societas , praeter episcopalem fraternitatem. Uni veritati consulatur impensissime oro. Quanto autem me sedi apostolica) devinctiorem sentio, tanto liberius et sine ullo verborum temperamento, coram Deo in Christo loquor. Et haec sint certa grati et devoti animi specimina , necnon et intims observantis, qua ad extremum usque spiritum ero, etc.
DE SUMMl PONTlFiCiS
EPISTOLA n.
AD £M1M£NTISS1MUBI CARDINALEM GABRiELLi.
Camerad, 25 aaga&ti 1704.
Eminbntissime Domine,
Vestra epistola, quam amissam doluimus* , decimo tertio postquam data' est mense , ad me ex insperato tandem pervenit. MiserabîHs belli tumultus, quo Germania convellitur, ni fallor, in causa est cur iter tamdiu occlusum fuerit. Quamobrem, ut EminenUam vestram non ita pridem monui, litteras fidis amicisque virî tradi , et per Galliam mitti, multo tutius etiamnum videtur.
A D. Bruxellensi InterountLo aliisve fide dignîs vlris didici summum Patrem segre tulisse , quod , frequens asserta infallibilitate corporU pcatonm , pontificiam auctoritatem in Mandato praetermiserim. Sed promptum erit dicere quis in ea re fuerit animus.
1° Qusstio quam hinc inde exagitant theologi circa summi Pontificis et concilii oecumenici auctoritatem , a quacstione quam tractaodam suscepi d* Infallibilitate Ecclesiœ in dijudicandis textibus, est omnino diversa et aliéna. Alteram igitur seorsim ad altéra perpendi et discuti oportuit. Profecto circa pontificiam infallibilitatem neutram opinionem negare, neutram affirmare volui. Quamobrem , si ab hoc tramite tantillum exorbitaverim(quod quidem me fecisse nequaquam arbitror ) , hoc prœter et contra mentem factum candidissime pronuntio. Absit , eminentissime domine, ut tanto Pontifici, quem impensissime colo, amo, admiror et revereor, intimum pectoris sensum dissimulare velim. Ex evangelica promissione et traditione apostolica credo, et ad extremum usque spiritum , Deo dante, profitebor. Pétri successores sternum fore Ecclesiœ caput,atqueadeo illorumfidem in romanasede nunquam defecturam esse. Imo in hoc unitatis catholicae centro , propter principaliorem potentiam , necesseest alias omnesecclesiasconvenire, Ipsaerit, ad extremum usque diem, Ecdesia mater cœterarumque omnium magistra. Et hœc sunt pro quibus tueudis sanguinem animamque fundere juvaret : estera quse concilii aut summi Pontiûcîs superioritatem attinent, in scholis disputanda relinquo. 2*> In nostra controversia nihil profeceris, nisi
i Legatur ea de re card. GabrlelU ad aichiepisoop. Camerac. epistola, b JulU prjrccdcDtis data; necnon CameraoensU ad cumdeiD cardioalem, data 9 augasti, Uilcr Episiolas dwvntu iu ultima oollectioois classe. (EdiL rets.)
ai^mento, ut aiunt scholae, ad kominem adversario8 urgeas. Quidconcedunt jansenistae? Untversalem Ecclesiam circa dogmata fidei errare non posse. Quid vero negant.' Summum Pontificem eadem infallibilitate donari. Quid denique nobis probandum incumbit? Idipsum quod jansenistae pemegant, nimirum totum Eodesiae corpus, Pontificem scilicet cum universali omnium episcoporum concilio , esse infallibile in judicandis textibus. Hoc negant ; hoc praecise probatum oportuit. Ex coneessis, negata optime probantur : ex infallibilitate uni versalis Ecclesis circa dogmata fidei concessa, optime arguo concedendam esse pariter ejusdem universalis Ecclesiae circa textus infallibilitatem ; quandoquidem nuUa est in praxi, ac mère ludicra circa dogmata infaiiibilitas , nisi vigeat et circa textus. Nequ«r enim uUum dogma nisi aliquo vocum textu, significari et transmitti unquam potest. Quod si, negata Pontificis circa dogmata infallibilitate, infallibilitatem Pontificis curca textus inferre velles, ludibrio verteretur haec inepta disputatio. Hoc enim hominum genus pontificiam etiam circa dogmata infallibilitatem palam irrident et exsibilant.
3° In hac nostra controversia nullatenus quaeritur quis ait circa textus infallibilis, an summus Pontifex, an ooncilium : sed plane quseritur an aliquis sit qui ea circa textus infallibiliute gaudeat. Nos yero ita procedimus : saltem totum Ecclesiae sive pastorum corpus ea circa textus aut approbandos aut damnandos infallibilitate donatur. Hase est certe causa communis. Si valeat jansenistarum opinio. neque sedes apostolica, neque concilium ea infallibilitate gaudebit; utrumque tribunal circa omnes textus errori obnoxium putabitur : cum autem de dogmate defîniri nunquam possit, nisi de aliquo vocum textu certa deûnitiopronuntietur; hinc inferendum est nuUametdehisoriam fore in praxi utriusque tribunalis auctoritatem , si valeatjansenistarum opinio. Itaque, dura subdole discordiam inter ambas potestates disséminant, utramque funditus sulv vertere moliuntur. Quamobrem operœ pretium est ut, cessante scholarum circa utrumque tribunal controversia, In communem hostem communi studio irruamus. Haec autem communis decertandi ratio haec est, ut demonstretur saltem totum Eccleslae corpus in textibus dijudicandis errare non posse. Postquam vero haec assertio plane confirmata fueril, tum certe explorandum erit utri potestati, nimirum Pontificis aut concilii annexa sit ea infaiiibilitas. Quod si alio ordine procédas , ex civili turaultu infelicissimum erit contra hostem communem bellum ; ex inutili et aliéna quaîstione , nostra capiUlis qilœstio evanescet ; ex disputalis inUa cathoUcorum scha-
AUCTORITATE. APPENDIX
las, ea qu» in dubium revocari nefas est incerta )acebunt.
4<> Adversarîi' aucupabantur vel leviusculum in meo pastorali Mandato praetextum, ut me in sermone caperent, et expostuiarent quasi pontificiae infallibilitatis assertorem. Regni cancellarius , jansenianaa factioni addictissimus, necnon et Parisiensis, Rhemensis, Rothomagensis , coropluresque alii antistites inciamitassent régis regnique jura et placita ea macbinatione subnii. Itaque in dedinanda bac alienissima quaestione, non solum mihi ipsi, non solum causs fidei tuendœ, verum etiam et sedis apostolics reverentis atque dignitati consulere mibi visus sum. Nihil enim in jansenistarum votis aut prius aut vehementius fuit , quam ut ex ea adventitia controversia , nostra disputatio nullum haberet exitum , et utraque potestas pontificia scilicet et regia, collideretur.
5^ Id mibi facile crimini vertissent, tum apud Regem , tum apud optimos quosque ac pios omnis ordinis vires, quod, occulta ambitione ductus, Pontificis benevolentiam turpi adulatione captarem.
&* Nec mireris denique quod de corpore pastorum interdum disseruerim. Vocabulum illud , Ecctesia, saepe saepius mibi pr»sto fuit; at vero ubi ventum est ad bunc casum in quo corpus pastorum supponitur corporipoptUorum textus hœreticos ut catholicos tradere, nullatenus licuit illud Ecclesiae vocabulum tum demum usurpare, Enimvero eo loci Ecclesia est ipsamettotalis coUectio, tum pastorum, tum gregis laici : tribunal autem de quo tum temporis disputabam non est ea totalis Eoclesia, quae pastoribus et grege constat. Tum certe necesse fuit ut alia locutioue utramque Ecclesiae partem lector djstinguere posset. Itaque corpus pastorum definiens, opponi oportuit corT^ori populorum deûintionibus datis obtemperanti. Altéra pars Ecclesise docet, nempe ministrorum coilectio; altéra crédit et obsequitur, nempe coilectio gregis laici. En simplicissimam hujus locutionis rationem , quae omni dolo vacat. Quemadmodum vero dum Ecclesix vocabulum audis, continuo intelligis corpus pastorum, quod capite et membris, videlicet Christi Vicario caeterisque antistitibus constat, ita etiam simul atque audieris locutionem iliam, corpus pastorum, continuo intelligis caput idem eademque membra, videlicet Pontificem caeterosque antistites, quos ea locutio evidentissime complect^tur. Par est utrobique ratio et sententia.
7« Si pontificiam infailibilitatem exceperis, quam affirmare ne mibi quidem suasisset eximia Eminentiae vestrae prudentia , luce clarius est me de caetero quam maximam apostolicae sedi auctoritatem tri-
buisae? quippe qui passim ac palam docui pontificia décréta , acoêdente vel tacito Ecdesiarum consensu, eadem omnino auctoritate pollere qua poUent et Tridentini canones.
S"* Haec est jansenistarum versutia. Parisiis inelamitant me pontificiae infallibilitati non obscure favisse; Romae et in Belgio obmurmurant , eo quod de corpore pastorum, non autem de pontificia auctoritate sim locutus. Hittc Quesnellius , in reoenti ad Carnutense Mandatum responso, apud laioorum tribunal accusât eos omnes qui contendunt Ecdesiam de Jansenîani textus heterodoxia jamdudum pronuntiasse. Hi omnes, inquit, pontificiam infailibilitatem contra regni jura et placita docent quandoquidem definitionem facti a solo summi pontificis tribunal! factam, universali Ecclesiae tribuere non verentur. lUinc ipsemet Quesnellius, aliique ejusmodi scriptores dictitant, actum esse de pontificia infidlibilitate, si constet Ecclesiam esse circa textus infallibilem; siquidem Ecdesia in sexta synodo textum Honorii ut baereticum damna vit. His artibus, sperant se tum Romanis tum Gallis vano metu firactis facile illusuros.
9<» Jam très occurrunt hujus factionis scriptores , quorum princeps et antesignanus est Quesnellius , et qui mei Mandat! doctrinam impugnant. Hos quamprimumrefellere certum est. In éa vero lucubratione percommode explanari poteritqua ratione pontificiae infallibilitatis assertores objectionem ex. Honorii papae condemnatione petitam , duce Bellarmino , facile solvant : ac rêvera inane et ridiculum est hoc terriculum quo student Ultramontanos a nostra assertione alienos facere. Neque sane in soN venda bac objectione, ultra tuendae causae fines quidpiam dixero. Etenim ad tuendam causam evidentissime pertinet, ut pateat utramque scholam, tum eorum qui pontificiae infallibilitati adstruendae student, tum eorum qui banc aversantur, in hoc unanimes esse debere , ut infall ibilitas in dijudicandis textibussaltem uni verso Ecclesiae oorporiarrogetur. Hinc profecto liquebit me ita affectum fuisse, ut velumbram altercationis intersanae doctrinae tbeologos cautissime decllnare voluerim, neque alterutri parti quidquam indulserim ; imo médius et quasi se* quester, utriusque scholae theologos ad communem causam certatim propugnandam impellere studui.
10» NondifBteor equidem argumenta quibus tum regni cancellarius, tuuc praecipui antistites régi suaserunt amandandum esse apostolicum Brève < contra quadraginta doctores editum, milii vider! nulla, falsa, absurda. Quin etiam Ecclesiae libertati^
> Die 12 februar. 1703 datum.
DE SUMMl PONTIFICIS
quain subdole ostentanl, infensissima sunt. Neque enim propria nobis ac perpétua sperari potest in regibus base pietas , qua Ludovicus noster Ecdesiam matrem colit , fovet ac tutatur. Quanta vero esset catholics fideî pernicies , si, régnante alio principe haereticis obsequente, cassa et nulla reputarentur quœiibet apostolica décréta quae ab ejusmodi rege non peterentur? Quasi vero medicus a curatione mcNrbi sese abstinere debeat, si aegrotus delirans salutem aversetur : imo quo miserabilius gens nostraGallicana suse eurationi repugnans et démens , eo impensius beneficentissirous Pater hancultro curare teneretur. Deo optimo maximo immortaies gratias, quod piissimum regise stirpis ingenium hoc fidel periculum a nostra state procul arceat.
11° Ad urabilicum fere adduxeram opusculum quo quaedam reliquœ cîrca infallibilitatem in dijudicandis textibus objectiones solvuntur : verum adveniente novo Quesnellii contra GamutenseMandatum libro, multa addenda mihi videntur. Certe nihil vehementius aut acerbius, aut arrogantius unquam lectum est eo Quesnelliano voluroine. In hoc equidein Ecclesiae gratulor quod totum virus aperte evomuerit. Hœresim quam phantasticam appellat , tpse , ipse veluti palpandam praebet. In hoc lucidissimo Jansenianae doctrinœ compendio, facile praesto est quidquid refellere et damnare oportet. Singulari cum animi cultu, gratitudine et observantia nunquam non ero , etc.
