‹ Venise: ses arts décoratifs, ses musées, et ses collectionsChapitre 75 sur 104 · Cité par Lazari, Guida, p · texte numérisé non relu

Cité par Lazari, Guida, p

2. Livre III, édition de la fin du xv° siècle, in-40, f° D, verso : « Murianum inde vicus, sed qui, aediriciorum munificentia et amplitudine, urbs procul spectantibus appareat, longitudine ad mille passus patet, vitrariis officinis praecipue illustratur. Praeclarum inventum primo ostendit vitrum posse crystalli candorem mcntiri; mox, ut procacia sunt hominum ingénia et ad aliquid inventis addcndum non inertia, in mille varios colores innumerasque formas coeperunt materiam inflectere. Hinc calices, phialae, canthari, lebetcs, cadi, candclabra, omnis generis animalia, cornua, segmenta, monilia; hinc omnes humanae deliciae; hinc quicquid potest mortalium oculos oblectare; et, quod vix vita ausa esset sperare, nullum est pretiosi lapidis genus quod non sit vitraria industria imitata;

parle des vases de toutes formes qui se fabriquent à Murano, des imitations des pierres précieuses et des millefiàri qui, sous la main des artistes du xvie siècle, allaient prendre tant de formes bizarres et gracieuses.

Un peu plus tard, Leandro Alberti célébrera aussi la gloire des verriers de Murano 1 ; il décrira leurs travaux et restera saisi d'étonnement en face d'une galère ou d'un orgue de verre; mais ce sont là des curiosités, de véritables tours de force de fabrication, qui peuvent nous étonner comme Alberti, mais non provoquer l'admiration : Venise a produit trop de véritables œuvres d'art pour que Ton s'arrête à ces joujoux d'enfants.

Ce n'est guère qu'au xvic siècle, comme l'a remarqué Lazari, que l'industrie des miroirs de Venise prit une réelle extension.

En i5o7, Andréa et Domcnico del Gallo obtinrent du Conseil des Dix un privilège pour l'exploitation des miroirs en cristal2; le développement de cette industrie fut d'ailleurs assez rapide, et, à partir de 1 564, les miroitiers formèrent une corporation à part. Cependant, ces

suave hominis et naturac certamen. Quid quod et murrhina hinc tibi vasa sunt, nisi pro sensu sit pretium. Age vero cui primo venit in mentem brevi pila includerc omnia rlorum gênera quibus vernantiii vestiuntur prata. Atqui omnium gentium haec oculis maritima subjecerc negotia, ut quac nemo alioquin credibilia putasset, jam nimio usu vilescerc occeperint. Nec in una domo aut familia novitium hacsit inventum ; magna ex parte vicus liujusmodi fervet officinis. u Cité par I.azari, Nuti-jia, p. 9,3.

1. « In questa terra tanto eccellentementc si fanno vasi di vetro, chc Iavarietàet etiandio l'art i fie io di essi superano tutti gli altri vasi fatti di simile materia di tutto 'I mondo. Et sempre gli artelici (oltra la pretiosità délia materia) di continuo ritrovano nuovi modi da farli piu eleganti et ornati con divers! lavori l'uno dell' altro. Non diro altro délia varictà de i colori, quali vi danno, chc in vero ella è cosa maravigliosa da vederc. Certamentc (io credo) se Plinio resuscitasse tanti artiticiosi vasi (maravigliandosi) gli lodarebbc molto piu che non loda i vasi di terra colla de gli Arctini, o dell' altre nation». Io ho veduto quivi (fra l'altre cose faite di vetro) una misurata galca, lunga un braccio con tutti i suoi fornimenti, tanto misuratamente fatti, chc par cosa impossibile (corne diro) chc di tal materia tanto proportionatamente si siano potuti formare. Oltra di questa galca vidi un' organctto, le qui canne crano de vetro, longhc da ire cubiti (dico le più lunghc) condotte tanto arliliciosamentc alla loro misura, secondo la proportionc sua, che datogli il vento et toccati i tasti da' perili sonatori, si scntivaim sonare molto soavementc. Io voglio taccre la grandezza de i vasi, chc in vero parcrebbe forsc cosa maravigliosa à quelli non gli hanno veduti. Invero io assai mi maravigliai, pensando corne fosse possibile a condurre tanta materia ragunata insieme e parimente à ligurarla à simiglianza di diverse sorti di gran vasi. Ormai per tutta Kuropa è manifesta Parte di questi Muranesi, di quanta ccccllcnza la sia per i vasi loro, quali da ogni parte di quclla sono portati. Sonovi in questa terra 24 botteghe, ove COntinoamente si lavorano detti vasi... Ha dato nome à questo luogo Franccsco Balarino, il quale col suo ingegno in fabricar vasi di vetro ha superato tutti gli altri artelici insino ad hora. » (Leandro Alberti, Descrittionc di tutta Italia, édit. de Venise, 1553, folio 464.

Page 1