HOMÈRE
VIliade et Y Odyssée doivent être les grandes archives de l’histoire patricienne de laGrèce : Homère a vécu à l’époque des poètes, au milieu des fondateurs des nations ; cependant il n’a chanté ni les luttes du patriciat, ni celles de la famille. A la vérité, ses héros sont des pères suivis de leurs cliens ; Agamemnon ressemble à un de ces chefs sans pouvoir qui guident les aristocraties féodales. L’Olympe réunit tous les dieux qui ont présidé à la civilisation de Rome. Malgré cela , l’aristocratie romaine ne pénètre pas dans l’épopée d’Homère ; le connubium y esl» outragé par les adultères de Jupiter, et rien de plus contraire à la sévérité du patriciat que les turpitudes plébéiennes de Mars et de Vulcain. 11 y a quatre points d’opposition entre les poèmes d’Homère et le système de Yico.
I. La mythologie de Vico est un langage poétique , mais les dieux d’Ilomère sont des croyances populaires embellies par le génie artistique de la Grèce.
II. La mythologie de Vico est l’histoire sévère de la ville patricienne , elle raconte les victoires des héros ; mais la poésie d’IIomère transporte aux dieux la honte des défaites plébéiennes.
HL La civilisation fut établie par la religion et le connubium , qui supprimèrent la licence de l’état de nature ; mais dans Y Iliade les mœurs de Jupiter et de Junon sont telles, qu’elles suffiraient pour briser les liens de la famille romaine et pour dissoudre des sociétés policées.
IV. Enfin, le siège de Troie et la pérégrination d’Ulysse transportent une fédération de peuples et de longs voyages dans l’époque des familles et des villes isolées : d’ailleurs ce sont deux évé* nemens qui ne se rattachent nullement au grand postulat de l’histoire romaine.
Homère , le grand , le seul historien des temps héroïques , refuse donc son témoignage aux théories du droit historique ; il menace d’en anéantir les origines. #Vico crut qu’il y allait de son point d’honneur de soumettre à ses doctrines les deux poèmes de Y Iliade et de l’Odyssée ; c’est dans ce but qu’en 1722 il écrivit ses notes au droit universel (1). En voici les résultats.
(1) < £ ’l Vico frauanto per appruovare al monde
Les dieux sont-ils les mots du premier langage ou les croyances de la première religion? — La première poésie fut eu même temps uu langage et une croyance. Les anciens peuples s’exprimaient par des métaphores et par des personnifications poétiques ( caractères poétiques), parce qu’ils n’avaient pas le langage abstrait de la prose ; ils animèrent la nature par toutes les passions humaines, parce qu’ils ignoraient qu’il pût y avoir d’autres moyens pour en expliquer les phénomènes. La croyance et le langage découlèrent donc de la même source ; ils se'fondirent dans
ck' esso amava si la stima degli uomini eccellenti , nia non già la faceva fine e meta de’ suoi travagli lesse tutti e due i poemi d’Omero con l’aspctto do’ suoi principj di fllologia e per cerli canoni mitologici cbe ne aveva concepiti ( en lisant Homère, puisqu'ils ne se trouvent pas dans le Droit Universel, et même ils le modifient considérablement, comme nous verrons après ) , li fece vedere in altra comparsa di quello con la quale sono stali fin’ ora osservati e contenere divinamente esser tessuti su due subietti due gruppl di grecheistorie de’ tempi oscuroederoico secondo la division di Varrone. Le quali lezioni Omeriche insieme con essi canoni diede fuori pur dalle stampe del Mosca in quarto l’anno seguente 1722, en queslo titolo : Jo. Baptislæ Yici Nota; in duos libros, allerum de Universi Juris principio, alterumde constantia Jurisprudenlis. V. l'/lwfobiographie de fi ce, vol. tv, p. 419.
les personnifications mythiques, et firent par là un dieu de chaque phrase , de chaque événement. Les trente mille dieux dénombrés par Varron sont tout à la fois une bible et un dictionnaire ; ils renferment l’histoire de la pensée et de la parole. Par cette admirable simplification, Vico arrivait à décrire la langue , les idées et les événemens de tout une époque divine, antérieure à la fondation de la ville. Les Égyptiens disaient qu’ils étaient passés par les trois âges des dieux , des héros' et des hommes ; ils ajoutaient qu’ils avaient parlé les trois langùes des dieux, des héros et des hommes. Yico s’emparait de ces trois époques , et , en les généralisant dans toutes les nations , il plaçait dans l’âge divin l’histoire de la famille isolée et le complet anthropomorphisme de la pensée et de la parole. Dans l’époque héroïque du patriciat , le langage ne fut pas métaphorique , mais on continua de croire aux premières créations de l’âge divin , et l’on transporta dans l’Olympe l’aristocratie féodale de la ville. C’est pour cela que Jupiter, dans Homère, est soumis au conseil des dieux comme un chef aristocratique ; le sénat est le Destin contre lequel il ne peut pas lutter ; Minerve , si hostile aux rois et aux plébéiens , si funeste à Romulus et à Agis , est l’ennemie du roi des dieux. Dans l’âge humain les mythes cessèrent, car on s’exprima par le langage abstrait de la raison. —
En résumant ce principe d’antrhopomorphisme , Vico établit l’axiome d’où dérivent la religion et la poésie, les idées et la langue; savoir : que l’homme se fait type de l’univers , et transporte sa propre nature Jans tout ce qu’il ignore (1).
(1) Et sane pleræque omnes metaphoræ Homericæ ex duplici hac caussa, aut rerum ignoratione, aut verborum inopia conflatæ ; ut navet, maris equi; remi, navium alœ; quam Virgilius posteà imitatus dixit, alarum remigium de Dœdalo : sive, ut alibi diximus, de nave à Dædalo inventa ; et aliæ ad hoc instar innumeræ ; paucissimæ ad ornamentum confictæ, ut ilia, Ajàx, turris Grœcorum. Et quod maxime metaphoras commendat , ut rebus sensu , motuve carentibus , animum et actum attribuant, ut prata rident, iralum mare, pontem indignalus Araaxs, id ex eo metaphysico vero effluit , quod Homo Universi régula fiat , et omnia , quæ ignorât , ex sua spectet natura , quod ab rerum imperitis , et pueris maxime , usurpari cotidie observamus : ex quo généré sunt metaphoræ apud Homerum quamplurimæ, ut fumus, ignis flalus, suspiriosa sagitta. Atque ex hoc fonte prima inter hommes metaphora orta , qua Cœlum a motu syderum ingens animal , à fulmine mens longe humana præstantior, nempè Deus eflictus est, et fulmine fari, Aquilarum volalibus nuere; unde Fatum et Numen provenere : cum qua metaphora , seu lingua falso Divina et Idololatria et Divinalio simul coortæ sunt. Droit Univ., p. 215, note (a).
De gentium lingua divina quanquam sint apud Homerum loci aliquot ; primum in Iliade , ubi dicit Briareum ab Diis , Ægeonem ab hominibus appellari ; deinde avem memorat, quam Dit nominant/0.ziJa; homines, x j^iv-în, tum
in contentione Deorum. à Diis Xqnthum, qui ab homi-
Mars et Vulcain, dans l’Olympe d'Homère, sont traités comme des plébéiens : pouvaient-ils être méprisés de la sorte , Vulcain qui préparait
nibos Scamander dictus; et Odyssea XII Deos vocare jtlxfxr ii, vagas Scgttam et Carybdim ; postremo amuletura advenus magicas Circis arles Mercttrium monstrare Ulyssi, dictum fiâlv Diis , qaod nefas hominibus scirc : tainen quia Plato satis incerta de hac lingua Deorum , cujus in his locis Homerus meminit , disseral ; ita ut Dio Chrvsostomus , Or. Il, imposturæ Homerum perstringat, qui probare velit hominibus , se Deorum linguam callere : hac de causa linguam divi nam nuliani pntavi aliam, quam Auspicia, quibus Dii loqui hominibus credebantur. Sed cum Schefferum de Phtlosophia Italien postea forte versarem , cap. v , pag. 25, Porphyrii locum Dotavi, ubi rcfert, Ægyptïn triplex lingvce genus fuisse , episto/icnm , symbolicum et hierogl'jphicum ; ita ut iis hieroglyphica , seu charaeteres sacri sive divin! alii essent à sijmbolicis, seu per similitudines et metaphoras , quales sunt chnracteres Heroici ; et tum sacritum symboiici diversi ab epistodeis seu mlgaribns, qui essent usui pcæsentis communis vit». Cumque iidem Ægijptii très item Mundi ælai es statuèrent, Deorum, Ecroum, Jlomimim; rem altius vestigabundus , ex his nostris Mythologiæ principiis mveni , Divinam gentium linguam priorem heroiea , ut keroicam vidimus priorem vnlgari. Nam qui fulmine ab ferma erronum vita deterriti Régna heroiea fundarunt, qtiæquia Optimntium , ab ipsorum paucitate præ plebejorum.rauIlitudine, Respublicœ
l’agriculture, et Mars qui la protégeait par ses victoires ? — Ici Yico répond en dédoublant sa théorie du caractère poétique. La pauvreté du
paucorum sunt appellatæ , sunt qui primo et proprie dicti
pauci , quos æquus arnafit
Jupiter :
nam reliqua multitudo erronum , qui ab ilia nefaria ferarum more, vita, fulmine non sunt deterriti , diu à violentis vexati tandem , ut salvi essent , ad Fortium Asyla confu' gere , à quibus sub Agrariis legibus primum recepti, deindè revocati, adacti sunt perpetuo parère imperiis Optimorum. Igitur qui stupidorum hominum principio à fulmine excitati sunt , tanta eos Divinl Numinis religio pervasit, ut ea aspergentes omnia, uti diximus cap. xx, part, poster., § sub hoc, pag. 265, quicquid vidèrent, audirent, memorarent, çrederenl Jovem : de quo tempore primo et proprie dicturn illud , '
Jovis omnia plena :
non aliter ac Peruenses, ut cum Acosta in corum Historia sup. hoc Libro vidimus , omnia nova , magna , mira , qualia iis omnif videri necesse fuit, crederent Deos. Exqua falsa persuasione creditumest, aurea œlale interris Deos cum hominibus esse versatos .-quamultimam omnium antiquitatum sapil Homericum illud , quod omnia ab eo dicaatur divina, divina nox, divinum mare , divina innumera alia , usque ad Ultjssis subulcum givinum. Et principio quidem cum Deum omne putarent, Pan, sive omne , ipsls dictus est Deus : quam vocem primulum eX admirationis interjectione Pa, undè Pape postea mansit , nalam conjicio. Deindè pro variis sumrni Numinis muneribus ac beneflciis principio duodecim fecere Deos, qui sunt Dii majorant
iUU
premier langage, dit-il, força les hommes à embrasser sous la dénomination de héros toute cette population de serfs qui n’avait ni nom , ni mariage, ni famille. 11 arriva par conséquent que chaque caractère poétique , chaque personnifica-
gentium; deinde innumêros alios, quot summi Numinis in genus humanum innumera agnovere , ut item in dicto cap. xx , § Sub hoc , pag. 265 , dictum est. Ea rqtione , cum pularent omnia , quæ homines facerent , patrare Deos, ut d. cap. xx, § lia ex vera, p. 265, dictum quoque est, Deos item charactcres fecere, quibus tanquam lileris uterentur, ex quibus verba rerum componerent, quas ipsi in huma nasocietate agi tarent : eoque tandem pactoverum illud fieri potest, primam Itominum linguam naturalem fuisse, cum iidem Dii, qui uti elementa res ipsas, ita uti literæ rerum verba componerent : quod gentes ex falsa bac persuasione quam diximus , Ada vero ex Scientia Dei infusa præstitit, ut Sacra narrat Hisloria. Ita quæque prima genlium oratio , quædam fabula divina erat : et ita verum dari Philologie potest , primos ■ earum fabularum auclores. Poêlas fuisse Theologos, ut qui omnia per Deos loquerenlur, per Deos signijicarenl. • Dr. liniv. , püg. 332, noie (a).
Conf. les notes aux pag. 83 , 105, 332, 362, où il y a des modificaliois ou des développemens au texte du Droit Universel. Voyez aussi les notes aux pag. 303, sur les rois et les héros d'Homère; p. 517, Régna Heroica fuisse Optimatium ; p. 327, Régna Homeri Optimatium , etc., etc. Trois années plus tard , en 1725 , Vico disait que la découverte des caractères divins lui avait coûté vingt-cinq ans d’une méditation difficile et fatigante. V. la Pr. Sc. Nouv., pages 189 et 221.
tion héroïque , ou même le nom de chaque père reçut une double signification , tantôt se rapportant au héros lui-même et à la ville aristocratique, tantôt indiquant ses serfs et leurs aventures dans la ville plébéienne. C’est pour cela que dans la mythologie il y a deux Vénus et deux Amours, comme il y avait les mariages aristocratiques et les copulations fortuites des plébéiens. Mars et Vulcain tantôt sont des héros, tantôt des plébéiens. L’adultère de Mars et de Vénus, et la honte dont on les accable devant les dieux, se rapportent au mariage des plébéiens : Vulcain, en sa qualité de forgeron , n’est que le serf d’un héros ; il est précipité de l’Olympe par l’indignation des patriciens. Les poètes ont dit qu’en frappant Jupiter à la tête il l’a fait accoucher de Minerve ; c’est qu’en effet l’émeute des serfs ou de Vulcain a forcé le sénat à méditer sur ses forces; Vulcain a véritablement donné la vie à Minerve , c’est-àdire , à la sagesse patricienne. Par cette double force du caractère poétique , Romulus devient un héros plébéien ; Énée et Cadmus ne sont plus que des colonies plébéiennes qui fuient pour se soustraire aux vengeances des sénats héroïques. Plus tard Vico voit dans Tantale et Sisyphe des masses de plébéiens épuisés par le travail et par la faim au milieu des champs des pères dont ils convoitent les produits et la richesse. Horace Codés qui se défend seul contra une armée, et les
quarante chevaliers normands qui mettent en déroute une armée de Sarrasins , pour Vico , sont autant de caractères poétiques des familles héroïques qui comprennent sous leur domination d’immenses suites de cliens. Comment pouvaiton indiquer le plébéien sans nom et sans famille , si on ne le rapportait pas à son maître ? — Telle est la découverte des caractères doubles qui expliquent les défigurations plébéiennes des mythes héroïques (1).
(1) Ob banc ipsam linguæ poelicæ in ipsius primordiis inopiam , eidem characteri sæpe diversa , et quandoque etiam adversa attributa : ut Vulcnntu , quatenus invenit ignem , est character heroum ; quatenus artes fabriles exercet domi , est character plebejorum : nam Minerva est character artium in bello , quæ œdijical cquum dureum et mves apud Homerum ; ut apud eundem Ulysses in Calypstu insula navem ipse fabricat sibi. Venus , quantum signifient vel aquam, ulpote in mari nala , est ttxor Vulcani ; charactesis lleroum , quantum significat ignora; unde solcmnes nupiiæ Aqua et Igni Heroibus celebratæ ; at quantum significat cultum lieroicum , quo Heroes honesti , seu nobiles pulchri , præ erronum mediterrancorum fœditate ex ferino cultu , est mater Amoris alan, seu pudici, et character ileroicus; cum atœ essent Heroum slcmma : quantum significat ultramarinas ex cultioribus gentibus uppulsas, ac proinde elegantiores , est characterplebejaruui ; et facta Vulcani uxor, quatenus est fabrorum plebejorum character; et est mater Amorh impudici, ut Romani Patres exprobrabant plebeis, quod ngilarcnl connubia more ferarum, ut tradil Livius. Sic Mars quantum terræ domitor,
in.
Comment concilier les adultères de Jupiter, les querelles de Junon, le rapt d’Hélène, le jugement de Pâris, et tant d’exploits licencieux, avec la sévérité aristocratique du connubium? — L’histoire mythique, répond Vico, était sérieuse et sévère comme les mœurs de la ville héroïque; mais elle se prolongea au milieu de générations qui parlaient d’autres langues , de poètes qui avaient d’autres idées. On fut étonné de l’étrangeté de ses images, on n’en comprit pas la véritable signification , et les poètes d’un siècle corrompu lui prêtèrent le sens de leur corruption. 11 y avait l’histoire de Junon, ja ouse de son époux , suspendue en l’air avec deux enclumes aux pieds : les poètes efféminés ne virent pas que c’était un symbole sé-
est character heroum ; quantum belli furor , est character plebejorum militanüum apud suum cujusque Heroem : unde forsan Mari Vencris ptebejœ concubinu» : quod inter plebeios non nupiiœ, sed concubinalus essent. » Dr. Univ., pag. 3C2, note (b) , § x. Voyez l’application de ce principe dans les notes à pag. 316-317. Minervæ ex Jovis capite naiæ mythologia, p. 206. Mars plebei, Minerva heroes in bello, pag. 330. Martis, Veneris , Thersitis mythologia, pag. 236. De primis coloniis , pag. 369 , sur le mythe de Romulus , et pag. 324, Sisyphi mythologia, Vulcani claudi mythologia.
rieux et barbare de la déesse du connubium , attachée au cou par le lien du mariage ( torulus ) , fixée à la terre avec la stabilité de l’enclume, jalouse du privilège des mariages aristocratiques , parce qu’elle ne voulait pas les communiquer h la masse des plébéiens. Par une méprise toute naturelle, on transporta le libertinage moderne dans l’histoire héroïque , et dès lors le mythe de Junon devint l’histoire d’un mauvais ménage. On ne vit plus que des adultères et des aventures libertines dans les auspications de Jupiter, qui par la terreur de la foudre avait fondé la famille chez une foule de populations dispersées dans la forêt de la terre. Le rapt d’Hélène devint une histoire galante ; on y méconnut le symbole qui résumait , par une personnification, toute l’histoire des Sabines ; et on ne vit pas que Troie avait été subjuguée par les aristocraties qui voulaient se soustraire à son brigandage héroïque. D’autres mythes subirent la même transformation : on fit d’Énée , de Thésée , de Jason des hommes barbares ; on avait oublié la raison pour laquelle ils avaient délaissé leurs maîtresses; on ne se souvenait plus de celle impérieuse nécessité qui imposait aux patriciens de mépriser les amours et la beauté des plébéiennes pour conserver la pureté de la caste. En un mot , les poètes corrompus ont enveloppé tout le passé dans leur corruption ; ils ont traîné dans la boue
de leur volupté l’histoire des dieux et des héros. — Cependant la découverte de cet âge des poètes corrompus suffit à supprimer toutes ces interprétations libertines qui ont défiguré les mythes primitifs (1).
(i) Cum primæ et nativæ poeticorum characterum significationes longissimi temporis traditionibus per rudissimarum tum gentium manus ad Homerum usque , ut supra demonstravimus , fœde corruptæ pervenissent , quod vocibus priscis præsentes significationes gradatim subderentur; bic Cation maximi momenti est slatuendus ; quod nativa eoruni characterum significatio sumenda est ab ipsa rerum hurnanarum natura , quam inhis Libris etNotis metaphysicis rationibus super origine Poeseot et Historia Temporis Obscuri descri psimus; et commode et apte innumeras'fabulas exposuimus, ac in primis, utrumque Homeri Poema universam Temporis Obscuri Historiam continere enarravimus.
An ob id ipsum sequentes PoeUe alias fabulas a primis gentium religionibus prorsus aliénas , immô quæ primas omnind corrumperent, commenti sint : ut quia generaùones Heroum ex Jovis mente auspiciis significata , unde primi Heroes Jovis se filios appellarunt , Jovis cum Heroidibus admissa adultéra credidere; hinc porrô Heroum cum Deabus quoque ünxere concubilus . quia cuslodiamconnubiomm inter Heroas , putarunt Junonis xelotypiam; hinc probalionem Heroicœ originis per ingéniés ærumnas et labores Heroum , in infensa Junonis in Herculem odia , tanquam ex Jovis adulterio natum detorsere. Atque indidem ex quadam aptitudine Jovis et Junonis ünxere rixas; quibus adjunxere, ut pœnam de Junone ab Jove sumptam. Junonis in œre suspendium ; quod in his Notis (pag. 274)
Quel rapport y a-t-il entre les voyages <f Ulysse et l'histoire de la famille et du patriciat? Rien de plus opposé à l’aristocratie romaine que les pérégrinations d'Ulysse : la famille est fixée à la terre , le patriciat est hostile à tout étranger ; le plus grand intérêt de Vico fut donc de nier les voyages d’Ulysse. D’abord il remarqua les erreurs de la géographie d’Homère , et que Y Odyssée avait l’air d’un conte brodé sur les relations d’un marchand phénicien. Ensuite, il fit observer qu’Ulysse ignorait complètement la navigation de la Méditerranée, tandis que Bacchus/Persée, Thésée, Hercule avaient pénétré jusque dans l’Inde. Décidément les peuples de la Grèce étaient isolés comme ceux du Latium ; ils ne connais-
enarravitnus esse symbolum nupiiarum. Atque ab his Jovis et Junonis rixis, quorum ille Rex Deorum , hæc Dearum Regina habcbatur, facile conflclæ pptea aliorum Deorum simultales , odia , cer lamina , conlenlioncs , lurbce, pugnœque , et ab his Jovis adulleriis aliorum Deorum nequitiœ : quæ omnes fabulæ testantur minorum gentium , ut llomeri ætale, corrupliores fuisse reiigiones. Voir l'application de ce principe dans les notes, pag. 227.Traditionespoeticæ anteetpost Homerum corruptæ.— Pag. 272-374. Jovis et Junonis mylbologia , Tbcsei , Jasonis et Æneæ mythologia. — Pag. 319. De discordiæ porno mylbologia.
saient pas les étrangers , et les combattaient on les pillaient par des brigandages et des guerres héroïques. Cependant toute la géographie ancienne est parsemée de dénominations grecques ; eh bien I puisque l’homme est naturellement entraîné à imposer ses idées à tout Funivers, les Grecs auront nécessairement imposé les noms de leurs terres aux régions qu’ils visitaient. Le premier Océan aura été celui qui baignait les côtes de la Grèce ; la première Hespérieaura été l’Occident de la Grèce ; Atlas aura été une montagne du pays : Thèbes, une ville grecque; le Pont, les Lotophages , les Lestrigones auront été d’abord entre les confins du monde grec; on doit faire la même supposition pour l’Inde et l’Éthiopie. Ensuite, les Grecs, en sortant de leur pays pour les besoins du commerce, auront imposé leurs noms nationaux à toutes les terres : ils auront appelé Hespérie l’Italie et l’Espagne; Atlas, une montagne de l’Afrique ; Thèbes , une ville de l’Égypte ; et ainsi de suite le Pont, les Lotophages , les Lestrigones , les Éthiopiens , les Indiens , qui auront reçu leurs dénomination^ d’après les régions de la Grèce qui avaient quelque ressemblance avec eux. Les mythes grecs, en suivant ce déplacement, ont voyagé dans le monde ancien; la légende d’Hercule, de Thésée, de Bacchus, en gardant l’ancienne nomenclature géographique de la Grèce , s’est naturellement
superposée au monde entier. V Odyssée est sortie des limites de la Grèce pour divaguer dans les îles de la Méditerranée ; Y Iliade , à son tour, a débordé en Asie , et Agamemnon , au lieu d’être le chef des Achéens , se trouva à la tête des rois de la Grèce.* — Voilà la découverte de la géographie poétique ; elle répond aux oppositions d’Homère contre l’histoire romaine; elle détruit tous les voyages mythiques, renferme Y Odyssée entre les limites de la Grèce, et dissout la grande fédération grecque de Y Iliade , si contraire à la barbarie et à l’inhospitalité des anciennes aristocraties ( 1 ) .
(1) Voyez la note (a) , p. 251 : De primarum gentium inhospitalitate. — Unde Barbaria antiqua dicta? — Cur genus humanum in Græcum et Barbarum Græcis ? — Et civem vel hostem Latinis ? — Prisci Latini barbari. — Unde italicum osle? — Præsens Barbaria cur sic dicta? — Primi heroes latrones. — Unde latro pro milite? — Unde confiera genlem, condere loges, condere régna?
Homeri tempors Gracoi exteroarom gentium imperitoa.
At enim Homerus sæpe Oceanutn Deorum patentent appellat ; et ubi Achilies se ex Thelide marina Dea nutum , præstantiori jactat origine, quam Pelegonis ex Axio flumineorti , dicit ab Oceano (lumina, fontes , profttndos puteos originem ducere : et narrat Ulyssem in Ægypto cum Proleo marino numine luctasse, qui in omnium rerum formas convertebatur : quibus locis, Aquam , rerum omnium principium abÆgyptiis didicisse satis aperte probare videtur. Item narrat, Thoni uxorem Ægyptiam Helenrc
C’est ainsi que la poésie et la religion commencent , au milieu des bois , sous la hutte du
nepente douasse : narrat , à Creta in Ægyptum iter esse, liante Borea , quinque dierum , et indè Utyssem ad Ægyptios delatum : narrat postremô Thebas centum porlarum celebrem Ægypli urbem; quæ omnia confirmant, Ægyp- . tum Homero cognitam. Quin bis ego addo , Homerum me; morare Phœnices, à quorum Rege narrat muneribus ornatam Helenam : memorare Æthiopiam , et ubi Thetis Achilli dicit , Deos eo epulatum ivisse viginti dies , et ubi Ælhiopes in Orientales et Occidentales partilur : in Menelai et Ulyssis erroribus memorare etiam Libyam.
Sed quanti hæc ! cum idem Homerus narret, Mercurium ad Ogygiam Calypsus insulam, in Pkœnicia mari sitam di/ftcillimum habuisse iter, quod litoravicina nulla essent, ubi in templis Diis sacra fièrent? tam longe Græcis Phoeflicii maris insula, ut nunc nobis America, videbatur ! quod si Phœniciam Homeri ætate Græci commearent , quæ -Homeri frons narrantis eo Deos et quidem alatos difficillimum habere iter? At Homerus fidem ab Auditoribus promeret,cum Alcinous dicat Ulyssi,*e ci navem daturum , •qua in patriam reducatur, vel si opus sit, Eubœam usque 'vecturam ; quant , inquit , quividerunt, dicunl quam longissime sitam. Ex qua Aicinoi cqnfessione tongissima Grœcorum navigatio Homeri tempore erat à Phæacia , sive Corcyra Eubœam usque-: quod iter Græciam universara à mari describit; et tamen Phœaces dicit rei naulicœ peritissimos , qui sine gubernaculo navigenl.
Ex quo loco bellissime demonstratur Homerus fuisse ex Græciæ parte magis occidua : cumque inter alias satis militas Græcas civitates Samii apud Ciceronem in Orat. jpro Arcbia eum civem vindicent suum , et Samus in magis
Uk
père, se développent avec la famille féodale, puis dégénèrent dans les émeutes plébéiennes ,
occidua Græciæ parte sit posita; Homerus est Sam iis adjudicandus. Atque iodé est, quod viciai Llyssis potissimum , nou Menclai , non Diomedis errores uarret : et proximæ Siciliæ , Italiæ , Pbæaciæ historiis Odysseam exornet : neque G ne cas appellet Argivot, vel Pelatgot , Domina remo *tiorum Græearum geatium propria , sed Aehivos, quod nomen poslea proximis Achæis permansit. Conjecturam approbat iniruui gentis acuraeo , ex qua Pythagoras , Italicæ et Græcanicae Pliilosophiæ sublimions magnum incrementum. Præclara Samiorum gioiia , ab se duo muxima Grsecæ Sapienliæ décora prodiisse !
Sed ad rem, neque Ægyptum , neque adeo ltaliam Grsecis llomeri tempore cognitas , duo ejusdem loci indubkanter demonstrant : de Ægypto ille , ubi , dum Mcnclaus narrai Teletnacho , se diu in Ægyftti Pharo detenlum , describit eam intulum lam longe a cmlineni't s'Uam, quantum e.ronerala navit lecundo venta perpeluum diem navigaret. Sed eoim Pharus tam prope conlinentem adjacet , ut interjeclis molibus Alexandriæ portum, qualom Jul. Caesar describil, effecerit : aller locus est de Itaîia, Gircæi , quant urbem insulam Homerus i’aeit, cum ea in conlinenli sita esset. Si igiiur llomeri tempore Græci in Ægyptum Italiamque commearent , llomerus salis improbe menliri videretur, et omnem fideni suis Poematis abrogarel.
Quid igiiur statuendum? Uomeri tempore Græcos externarum gentium adbuc fuisse imperitos ; et Phœnices omne internum mare lucri eaussû percurrere , ut pluribus in locis ipse Homerus testatur in Odyssea , et ad mariiimas Græcas urbes nterces, quas supra diximus, exolicas, ut in Eumæi urbem elecirum et ex electro gemma ta monilia.
se dénaturent dans le libertinage des époques de corruption, et se défigurent complètement quand
aliasquequas ipse nugat appellat, et cuiu iis externarum natiouum quoque notitias importare.
Ex dictis Coroliarium rnaximi momenli eruas iicet : quod si aute Homerutn colonise in Itaiiajn deductæ sunl, ut ab trecentis ante anafo deductas esse probavimus, hac Parte poster., cap. xui, Coroll. ult. ; et Italia lioineti tempore Grands ignola; cas aliu* generis colonias fuisse necessc est, quant quas in terras rictas victores deducunt, quæ cum génie prindpe civitalem coiumunicaut ; de quibus (lissèrent us in Notis ad cap. xva, ubi enuuierantur ex 'Fanai et Sesoiiride, quale s cxplicavimus, consectanea.
De primarom Tocum alicDaiiooe.
At enint Fabulæ multo ante Ilomeri tempora inventæ iradunt, ab Uesperia Jiercuieai aurea reportasse porna, et Cad boves abegisse ; et prioretu Hercule Aüantem in Mauritania huntèris sustinere cælunt , in quo labore Hercules Atlauti suecessit ; Perseutu in Æihiopia Androtuedam libérasse; Argonautarum expeditioneui in Pont uni, et Bacchi ab Indis reportatas Victoria» : atque eodem Thebarum notai ne et edeberrima Ægypti et atUiquissima urbs in Bœotia appellatæ.
Heic, autiquitatis h ae tenus ohsc tinssions rebus ingenietu lucent ex uostris priodpiis aliaturum spero, si hæc duo vera , quæ jam detnouslraviiuus , couoedcntur : 1. Hotuerunt ad quingentosannosposlsecuLuni Heroicunt floruisse ( scculum lier oie um, quod t'.Uronologi désignant, accipio : jaam quod nos deûniiuus , ad Hotnerum usque perdurai ) ; IL ilomeri ætate nondunt vulgarem scripluraai inventa». Quibus datis , de bis Jabulis Græcorum , nisi gravius , idem
les uations s’entre-raêlent par le commerce et par la guerre. Alors , tout ce qui s’était passé sur la
certe est judicandum , qnod de nostrarum civitatum antiquitatibus , quæ à barbaris per multa rudia literarum se* cula ad nos pervenerunt ; quas vulgus omninô crédit , acrioris autem judicii homines aut prorsus falsas aut veras magna ex parle falsis commixtasjudicalt.
Ejus effecti præcipuam caussam conjicio, voeum primarum alienalionem ab ipsarum significations naliva , temporum successu necessario factam ; de qua ut disseramus , bæc duo in antecessum sunt statuenda : I. De anliquo terrarum Orbe universo profanas notitias nobis non alia via , quam per Græcos traditas esse : II. Principio voces inter Græcos brevi contentos orbe natas, deinde prolatione gentis prolatas esse ; hinc sequentia tanquam consectanea enarrantur.
I. Oceanus principio quodvis oculis interminatum mare significavit ; ut Homerus præter locos alius utriusque Poematis, Vulcani insulam dicil Oceano circumfusam. Quare non est necesse ut de Oceano extra Columnas accipiatur Neptunus, qui perpetuo adjuncto ab Homero appellatur èvvoui'/aiwv , terras compleclens ; cum de quaque Insula principio dictum acciperetur : neque de Oceano glaciali intelligendum , quum Homerus dicit cœlestem currum nunquam in Oceanum occiderc; cum cuivis allum mare totam noctem naviganti ejus planetæ phœnomenum innotescat; deindè , penetratis Herculis Columnis , mare , quod universam ambit terram , Oceanus dictus est.
II. Olympus certe, Homeii tempore, Deorum sedes, ipse montis vertex putatus; à quo modo bacchatus, modo nivosus, nempè in pendicibus, modo supra nubes, pluvias, nivet vtntçsquej stmper teretm et cirçumfulgent injugo,
scène du champ labouré et de la ville patricienne, se répand dans le monde ; les traditions se
per qtiod dispositæ Deorum sedes narrantur ; deinde Græcorifm mentibus in immensum expatiantibus, Olympus Cælum omnia compleetens sydera dictus mansit.
ni. Ad hoc ulrumque exemplum ilia fuisse necesse est , Hesperiam principio dictam Græcis occiduam Græciæ plagam , ubi ipsis Stella Hesperus occidere videretur ; deindè retecta iisdem Italia, ob situs similitudinem Hesperiam Græcis, Italiam fuisse; quæ præ occidua Greciæ parlicula, Hesperia magna dicta Poetls mansit ; tandem cognitam Hispaniam , ullimam ab occidua plaga terrarum , Hesperiam dictam mansisse : qua ratione verisimile illud fit , Herculem ad Hesperia, nempè aliqua occidua Græciæ parte, à Caco abegisse boves, elaurea poma reportasse.
IV. Sic Atlas Græcis fuerit principio quivis allissimus mons , qui aliquem ipsis terræ Orbem terminaret : nam qua ratione ilia mundani systematis tam rudis apud Homerum opinio nasci potuit, Allantem sustinere columnas, quœCœlum terrasque complecterentur , nisi inter rudissimos homines, qui in altissimorum montium convallibus agerent; et monlibus, quibus conclus! essent, tanquam pueri l'niversum terminari putarent? Deindè ad ultimos ad occidua Orbis terrarum plaga montes ex eadem rationis similitudine ea vox translata est; et ab eadem parte Abylas et Calpe, indè Herculis columnœ appellatæ, qui Atlanti in cœli onere snstenlando succcssit.
V. Sic Æthiopiam , seu Mauritaniam principio fuisse Peloponesum , diccndum est ; namque in hoc libro diximus , ad Herodotum pervenisse traditionem , principio Æihiopes albos, pulchrosque fuisse : deindè, ob situs similitudinem, Æthiopiam, quam nunc sentimus , dictam mansisse ; etita
confondent ; les efforts pour les faire concorder avec les régions nouvelles achèvent de les altérer.
fit verisimile , Perseum Græcum certe Heroem in Æthiopia præclara quæ narrantur edidisse facinora : an Peloponesus ab hac ultima antiquitatc etianinum appeiiaia Morea ?
VI. Eadem ratione Græcia prima Europn, quam Jupiter in Taurum convenus ex Asia per mare rapuil; et Jonia Græcis prima Atia fuerit oportet : sed in oninem orientem plagam Asiæ vocabulo postea propagato, Jonia dicta A*i« minor ma nsi t, et nomen Asiæ majoris exolevil : ad illud e converso instar , quo prima Hesperia fuit occidua Græciæ pars : deinde in ampliorem occidentem plagam , nempe Italiam , eo prolalo vocabulo , Italia dicta Hesperia magna est, et parvæ Ilesperiœ vox exolevit.
VU. Ex hoc genere verisimile fit, Bacchum Græcum certe Heroem ad Indos pénétrasse, et inde rediisse victorem , nempè in ultimam Græciæ partem orientaient versus meridiem, qua similitudine postea India cognita , est appellata.
Sic Colchorum non ilia penitissima Maris Euxini regio , quam dominatus postea Milhridates , sed aliquam Græcis proximam ejus maris oram , a qua fortasse Ponti nomen accepit ; atque in eam Argonaute suam expeditionem fecisse; in quibus ipse Orpheus numeratur, nempe Græci de ferino vicia recens ad humanitatem redacli, et Hercules, nempe Heroes, qui primi civitates fundarunl : certe OEeta Medeæ pater ex Chalcide Eubœæ urbe in hac ipsa Fabula memoralur.
Sic ex similitudine item aliqua Thebarum in Bœotia a Græcis Ægyptias dictas esse necesse est, quæ alio nomine ab Ægyptiis appellarentur : cunt etianinum in Hungaria
et tout ce qui auparavant avait été historique et sévère devient faux et mensonger jusqu’à ce que
eædem urbes alio nomine ab H un ga ris , alio a Germanis, alio a Turcis, alio latine græceve appellentur.
Sic sedantur ilia , quæ Homericos torquent Interprètes : Achillæi currus cquos ex Zephyro nalos ex ultima Hispan ia venisse , quod Ilomerus dicat genitos juxta flucntem Oceatii : nam non ultra est , ut Oceanus ætate Homeri accipiatur ultra Golumnas ; et commode de prima Hiberia eos equos deductos esse dici deinceps potest ; quin Æneas ia oralioue ad Achillem narrai, Boream Erichtonii cquas fecifsc gravidas.
Sic Lotophagos fuisse Homeri alios propiores , qui loto vescerentur : et sic verum, quod Ilomerus narrat, Ulyssem Malcia ad Lotophagos novem diertim navigations pervertisse : qui locus , cum de Lotophagis ultra IJerculis Columnas , qui sic mansere dicti, acciperetur; iter vigiüliduum et quingentum milliariorum spacio descriptum ,• novem diertun navigatione peraclum Eraloslhenes iu Homero notavit.
Sic Lestrigonas fuisse Homeri ætate, qui ex cognitis Græciæ genlibus , non ex toto terrarum Orbe longissimos dies, brevissimas noctes haberent; qui Homeri locus Aratum induxit, uteossub capite Draconis collocaret : sed postea nomen mansit genti , quam in Sicilia Thucydides , Græcorum léistoricorum veracissimus , agnoscit ; unde Ilomerus mendacii et Aratus erroris nolati.
Sic Dodonæum oraculum ab Homero inter Thesprotcs ponitur; deinde a Græcis ex cærimoniarum similitudine aliqua in Tliebis Ægyptiis aliud célébré dictum est.
Sic quoque rem comparatam esse necesse est , Cimmerios dictos , qui in septenlrionali litore siti , a Græcis non
les mythes , humiliés et faussés de toutes les manières possibles , tombent dans la déconsidération la plus complète , et laissent libre et absolu l’empire de la raison humaine (1).
Les quatre découvertes de l’anthropomorphisme , des caractères doubles , des poètes corrompus et de la géographie poétique sout autant de batteries dressées dans le but de détruire le sens littéral d’Homère. Les deux poèmes ne peuvent pas tenir contre les forces combinées de cette herméneutique , et ils finissent par révéler l’histoire des temps héroïques et les premières origines de Rome. L’Iliade représente les violences, les enlèvemens, les guerres perpétuelles des héros ; elle résume dans le rapt d’Hélène l’en-
viderentur, et ita in imis terrarum agere crediti : deinde Infemi maris accolæ prope Cumas ex vocis simililudine Cimmerii ab Ilomero appellati : nam probabile onmino non est, Ulyssem a Circe ad Cimmerios, qui nunc dicuntur, navigasse, ul viseret Infcma loca; cl uno die ad Circem rediisse ; nam sine ulla magica Circis arte ab Homero rediisse narratur. Quas omnes locorum simili tudines non est necesse Græcos ipsos observasse , cura verisimiitft irnmo necessarium fuerit , Phœnices narrasse Grœcis. Droit Univ., not., pag. 227-231. Voyez l'application de ce principe de la géographie poétique dans les notes à pag. 182, 249, 568 et passim.
(1) La note (6) à pag. 362 , contient le résumé synthétique du travail de Vico sur Homère.
lèvement des Sabines , et dans la guerre de Troie toutes les guerres de l’aristocratie romaine. L’Odyssée chante les prétentions des plébéiens qui réclament le connubiiim, l’opposition des patriciens qui le refusent , leur défaite et leur restauration par lesquelles ils rétablissent le pàtriciat , et punissent cruellement les rebelles. C’est là le véritable sens de l’importunité des prétendans, de la chasteté de Pénélope , des voyages d’Ulysse , de son retour et de ses vengeances. Ulysse a triomphé; mais dans d’autres parties de la Grèce, le patriciat a succombé , et l’histoire mythique, par un langage analogue à celui d’Homère, nous apprend la mort d’Agamemnon , tué par une femme, et la faiblesse d’une Pénélope qui , cédant à ses amans , a engendré Pan , c’est-à-dire un monstre, une réunion de deux natures contraires, l’héroïque et la plébéienne (1). Vico détruisait
(1) Borneras Græcorum iraditionom Historiens.
Ex hactenus disserlatis conficitur, Homcrum in suis fabularum arguments verum fume Hisloricum ; et ob hanc primarum vocum alienationem falsum hactenus visum esse. Nam, ut de Iliade prius dicamus, necesse est Paridem fuisse hotpilcm, qualis principio Latinis fuit hostis, hoc est externus, quijushaberetperpetuo de externis rapere, ut in his Libris diximus, et in Notis gravius infra de primarum gentium inhofpitaUtate demonstrabimus ; et Paridem characterem fuisse Trojanorum , qui de Græcis plagis fœminas raperent, quarum Helenam fecere characterem. Tem-
impitoyablement , par son interprétation mythologique , tout ce qui s’opposait à son droit histo-
poris progressu nativa hospuis significatione ad aliénant translata , Paris hospes hospitio ab Argivis Regibus receptus, jure hospitii violato putatus est Helenam rapuisse. Bellum autan Græci æ nalura fœderalum fuit , quo plures populi Græci , de quibus Trojani fœminas rapuerant , quisque junctis armis suam injuriant ultisunt; haud aliter ac Sabini ob su* fœminas raptas sociale contra Roman os bellum gessere. Sed Achivorum appellatione postea ad Græcos universos prolata, bellum ex hominum institntione fœderatum habitum est , quo omnes Græciæ populi aliénant injuriant ulti essent : et ita error nominis postea mature admonuit Græcos fœdera, quæ salis sero aliæ gentes intellexerunt : et sero intellexisse ipsa forma Optimatium reipublicæ probal, cujus propria nota est, tueri sua ; quam formant Heroicis temporibus late régnasse in bis Libr'ts ürmavimus; ut de Iiispania præ ceteris dictum sit, eam, postquam per partes vicia est, suas vires, intellexisse. At enim, cum postea Græci populi propriis vocabulis dislincti sunt , Achivorum commune nomen in ceteris est obscuratum : solis vero Acfueis mansil et nomen et res, ut essent civitates æterno fœdereinunum systema compositæ ; ex quo genere Helvetiorum prius , deinde Ilollandensium civilates sunt inter se fœderatæ. Præterea cum jus belli primitus tantum esset apud Heroes , ut late in bis Libris disseruimus, ubi de Jure Quirilum publico agimus; et Jleroes principio Regcs omnes appellarenlur, ut in his Libris et latius Notis probatur ; ex tôt Regum injuriis unam fecere : cumque ex priorum poetarum errore Græcos omnes ad unius Regiæ domus injuriant ulciscendam fœderatos Poel» posteriores accepissent ; eam injuriam Regiæ Domui om-
rique. Il aurait nié l’existence de Mahomet , si elle l’avait gêné : et certes , il ne fallut pas moins
nium Grœcarum tplendidissimœ, nempe Argivorum attribuere ; et ex ea Helenam a Paride raptam suis tradilioni* bus ad posteros transmisere. Postremo novem priorcs anni , quibus id bellurn sine iudictione gestum est ( nam decimo post anno fœdus belli caussa inter Græcos Trojanosque ictum narratur ) , diserte probat omne anteactum tempus , quo prima bella in terris perpétua in his Libris probavimus, quæ proprie dicuntur lairocinia fuisse : unde Latinis ad Piaulum usque mansit, ut latrones milites dicerentur.
Ex hac eadem vocum primarum alienatione verum hactenus laluit alterius Homeri argument! , de Ulyssit errori -, bu». Nam quid est , post Trojanum bellum tam frequentes Heroum mari errorcs, Ulyssis , Menelai , Diomedis, Æneœ, aliorumque in ignolas terras, gentes urbesque; cum He* roes iis longe priores , Hercules in ultimam Hispaniam ,
- Perseus in longe mari dissitam Ætliiopiam, Bacchus in remolissimos Indos, terrestria itinera, certa et explorata tenuissent? Célébré erronum et hospiliàrum argumenlum fecerant ab primis suis originibus erroncs prius medi terranei ; deinde iranmarini, qui in hospilia , sive atyla nbique locorum recepti sunt , ex quibus clientelœ deinde orlæ : postea trantmarinorum erronum ad eos qui ri tempe»tatum errant, et hospiiiorum ad externat amicitia» prolatis vocabulis , vulgo factum , ut Heroes mari errantes ubique genlium hospitio recepti , donisque aucti summa humanitale apud Homerum dimittantur, prælerquam apud inltotpitaies Cy clopes : cum, ut demus maxime, Græcos publica amiciliæ fœdfcra , ac proinde privata quoque hospilia mature intellexisse; tamen aliæ gentes ferme omnes , vel ipsi
que ses croyances et ses terreurs religieuses pour l’empêcher de voir dans Moïse et les Juifs
Ægyptii diu post bellum Trojanum , immo ipsius Homeri anale, durarunt inhospitales : quod aliudsit argumentum, Homeri ætate Græcis exlernas gentes ignotas. Hæc ipsa una , neque alia sane ratio probabilem Procorum fabulam facere omnino debet. Nam qui in bominum mentem venire potuit , Proceres Ithacæ aliosque tanlo numéro Ulyssis Regiam occupasse , et per ludos ac lusus , ganeamque ejus substantiam omnem absumere, invitamque Penelopem cum aliquo ipsorum adigere ad nuptias voluisse?Necesse omnino est, Procos fuisse earum civitatum clientes, qui de Regum substantia victitabant, in Regum ordinem irrupisse, unde Reges dicti; et Regum quoque voluisse sibi communicari connubia, ut plebei Romani postea tentarunt et tenuerunt : Penelopem autem characterem esse fœmimrum ex Regum ordine, sive Palncias, quæ Regum , sive Patrum ordini custodiunt connubia : et bella civilia inde orta , quibus Clientes sive plebei ab Ulysse et Telemacho, sive Patribus, victi sunt. Forsan similem historiam significavit Ulyssis cum Iro paupere pugna , ubi Iras ab Ulysse afllictus jacuil , nempe lurbas agrarias , in quibus plebei pauperes victi sunt. Per eum fortasse Orbera alicubi heroum connubia plebibus communicata sunt ; et Penelopes peperisse Pana ficta est ; nempe peperisse filios ex divina , qua se ortos pulabant heroes , et fera natura, ex qua plebei ab heroibus habebantur, ad ipsissimum illud instar, quo Patres adversus Canulejum Trib. plebis, qui primus Patrum connubia teniavil, liv. IV, dicunt : « Auspi- « ciorum discrimine sublato , ferarum ritu promiscua « connubia haberi, ut qui natus sit, ignorel, cujus sit san- * guinis; quorum sacrorum dimidium Patrum sit, dirai-
ibyC
qui se dérobent aux vengeances des Pharaons , un mythe comme celui d’Énée et de Cadmus, ou une masse de plébéiens renouvelant la retraite
< dium plebis , nec secum quidem ipse concors : » de quibus monstris , neque de iis quæ nunc sentimus, intelligenda omnino est lex Romanorum , ut monstrosi partus in ~>rofluentum projicerentur : nam leges de iis quæ ut pluri- *i um, non quæ raro eveniunt, conceptæ sunt ; et nihil tam rarum quam monstra : at monstra fuere filii Patricii Mine paire : unde proprie locutus Pamphilus, qui suspicans Philumenam non rite prægnan'em, dicit, aliquid montiri alere : ex qua heroica vetustate filii spurii , seu sine pâtre nati in Romanis legibus monstra mansere dicta , ut in uno ex juris Responsis Cl. V. Dominicus Nicolai , acerrimi ingenii JC; mihi amaro desiderio excolendi F. Caravita, egregius caussarum patronus , ex Ant. Fabro in Jurisprudenl. Papinian. observavit.
Igitur Homerus ignoratione originum, quam fecerat primarum vocum alienalio, hæc duo argumenta perturbate exposuit; quæ ordine enarrata, universam Historiam temporis obscuri manifesto describunt : qua nempe narrantur erronés medilerranei , asyla , clientelæ prima agraria fundalæ, plebes turbis agrariis coortæ, et Regum, seu Patrum ordo primum in terris natus , atque adeo régna heroica, sive respublicæ Optimatium conslilutæ. Deinde inter prima régna heroica ultro citroque rapinæ; tum justa sive solemniter indicta bella, et per externorum bel- Iorum occasiones , nominis , seu gentis seu linguæ cognatione fœdera amicitiæ caussa intellecta. Postremo bella civilia de connnbiis, imperiisque communicandis inter plebes et Patres orta , et plebes victæ ; hinc plebeii , ut iras victorum eflugerent , maris forlunæ comntissi ; et er-
du mont Sacré , ou une colonie de serfs fuyant les persécutions d’un sénat héroïque.
rones transmarini , iinde transmarinæ Colonise. Notes du Dr. Univ., pag. 231-233 et poiiim.