‹ Vie d'al-Hadjdjâdj ibn Yousof(41-95 l'hégire [equals] 661-714 de J.-C.) d'apr̀es les sources arabesChapitre 348 sur 439 · Le Béarnais en est donc arrivé à la période où il faut · texte numérisé non relu

Le Béarnais en est donc arrivé à la période où il faut

marquer par des mots sêpanibles oo {\k\\ osi iiuiii^uo par \K*^ desiaeacesà une ép«3que plus an'lKuqiu'. Il o^t j>iH>hal»lo k{\\\' s'il continuait à se JêvelopjK^r il*uue mauiôro ^*|lohl;^luH^ il perdrait prochainement la plupart iW oos tlosim^ii» m iloNriuh^-. inutiles.

56. Je vais maintenant transorirt* nii iiit'iim |p\lr la paraWede TEnfant Prodigue -- m phinitMiiM ih/il»M h»T lit^n oais caractéristiques, de manière à <loiiiM*r un hIimi liinl ilti caractère général du langagt) <|U<' (W^ ilillfniM pi h" |»l»»' frappantes entre les dialcctos.

!• Lescar, — y omi k a'be i\ys sil/ . lu m-J ..vviii «1 »(i/ «U ' ke di'^u a su paï» « paï, 'dain ww U\ p/ir <l hi Ik* Il m rc'bjen ». — e lu paï k m\^ parfadf,;! lu u !»<•

e kaukez 'diaz a'pr»s, lu riiîi7,w*'ii lui. k'Aiin ^ .il '|I»h '«ip pjsp'j'yt, ke s en a'na ta y pîi'i <^i.j;iii ;,t . « ,i H'< I ♦ » *^u^ min5a tut en se dibîr'tiii.

e après ki ad abut tum min 7,;il, k iirn »/;i "^ 7' h» I* m.Im'. denz akep peïs; e ke k:>mtn i/j 'I tJt '/» 'î* i» î*» /'*• / '» ''»•* •'' ' kes en a'na bai let m h:; d v .^rru 'î' * t, 'î/'' /► * '"*/* " 'I' " lus 'kans ta ^wardalu* (f:/rt'. <- / f/f" î'.- ** * »/' "" V' •" delas'tekoskilus p;/rtHf/.ï^ .yi* .;. '.v/-.' "

aprez a be refle /it. • <r z *:. y . la maizu Aon me yhi. a «v : . / - / '

3uasike VxvJï ^-r :-xi'r. /' v .> • /

ta kazo. e ke :j&«: jc' ; . :< -- ^ / . /

seû e kuxitjfr vut . ^ • .

turi^a Vk Id.

;>û be d;»i : t*: ^ .-- i. < * ' • /

eSQlijawL. *■ a M i: . I . ' -

liai: ^vri i;ai .»■.

2® Pau, — y 'omi k a'be dys 'sil/. e lu meï 'jwen duz 'dys ke ^\'g\x ou su 'paï, « 'paï, 'baXo m la 'par doù 'be ki m deû re'bjene ». — e lu 'paï k us parta'jja lu 'be.

e où kad de kaiikez 'dios, lu 'hil lu meî jwen, apjcz a'be ama'sai so de 'su, ke s en a'na pla 'Iwen denzy pe'iz estiaji'jje; e a'kiu ke s mi'jija lu 'be en 'ham malo 'bito.

e 'kwan n a'bu paz meï ar're, k arri'ba denz akep pe'iz yo gjidLm mi'zsji, e ke kunien'sa a s tju'ba den lu be'zuji. e ke s a na hi'ka ou ser'bisi d y 'omi de 1 en'daet. ki 1 erabi'a den lus 'kans taha 'pe/e lus pors. e k abeae 'pla bu'lyt arre^u'la z de las 'tekos ki lus pors nii'jijabon, mez ar'res n ou ne 'dabon.

mez en i pensam 'pla, ke z di'yu, « 'kwan de baï'lets doû me 'paï ki s 'sartan a 'nuste, e 'ju a'si ke 'kaebi de 'hami ! e 'dun, ke m em 'bou a'na tJu'ba lu me 'paï, e k oîi dize'aeï, paï, k £Ï pe'kat kuntio lu 's£Ù e kunUo 'ty, e nu suï paz md 'dijie d est ape'.iat lu tu hiif ; 'pjsm me kum y bai'let ». — e ke z ife'ba, c ke s en a'na tiu'ba lu su paï.

c kum ea ep'kwcjo 'Iwen, lu su 'pai k où be'du, e k où hc doù ; ke kurru e ke z jeta où su 'kot, e ke 1 cmbja'sa. mez lu 'hi^ k où di'yu, « 'paï, k eï pe'kat kuntjo lu 'seû e kuntjo 'ty, e nu suï paz msi 'dijie d est ape'jal lu tu 'hiif ». — mez lu 'pai ke di'yu où suz baï'lets, « apurtab 'biste la meï 'beao 'raûbo e bes'til lu ne; hi'kal lu y a'net où 'ditesuljssoùs 'pes; ami'al lu be'tellu meï bet, ty'ai lu; e mi'jijem e sjep kun'tens; de'so ki lu me 'hiX ki ejo 'murt, k eï tur'nat a la bito ; k ejo per'yyt, e k eï retiu'bat ».

e ke s si'ken a s reju'i.

(D'après M. Camilou.)

3° Nay. — y omi k a'be dys 'sil/. lu meï jwep ke àvgn a sum paï, <( papa, 'dam me la 'par du 'be ki m re'bjsn ». — e lu paï k us parta'je lu su be.

e 'kaukez 'dias a'pjes, lu meï jwen 'hiif , ki abe 'tut ama'sat, ke s en a'ne de'hojo denz y 'peïs elhve'jiat; e k i miji'je lu su 'be en hule'jan.

a'paes k i abu 'tud despe'nyt, k arri'be yo 'yjano mi'zejo en akep peïs, e ke ba'du 'biste 'pjaube. ala'bets ke s en a'ne e ke debjen'j'u bai'let de y 'omi d akep 'peïs, ki 1 em'bje del lus sos bes eta ha 'pe/e lus 'ports, e k a'bae bulyp 'pla arre^u'laz

de lai laba'dyjos ki lus 'ports miji'jabon ; mez ar'res nu ne 'dabom pas. \

a'pjez abe pen'sal en et 'msmo, ke di'gUy « kwaji j a d aû'bjes en 'so de pa'pa, ki am 'pa 'msï ke n u 'kaù, e 'ju a'si ke mu'je/i de 'harai! ke ji Xebe'jsï, e k ani'jeï de 'kap a pa'pa, ek u dize'jeï, pa'pa, k si pe'kat kuntjo lu 'ssû e kuntio 'bos, e nu soi paz mû 'dijie d sst ape'jat lu boste 'hiX ; iis'tam me kum 'y duz bostez baï'lets ». — e ke X ^e'bs. e ke s en a'ne de 'kap a sum 'paï.

e kum £j ep'kwejo 'Iweji, sum 'paï k u be'du, e k este tu'kad de pi'tjat ; e ke kur'ru de 'kap a 'et, e ke z jc'Ie a sup 'kot, e k u 'he pu'tus. msl lu su 'hiX k u d'i'gw, « pa'pa, k d pe'kat kuntio lu 'scû e kuntJO 'bos, e nu soi paz mû dijie d estape'jat lu boste 'hiiC ». — mel lu 'pai ke di'gu aûs sos bai'Iets, « apur'tal la md be'jojo Vaubo e abi'^fal lu ne; e me'tel lu yo %2Lg au 'dit e kaù'syjos aùs 'pss ; e apur'tal lu betey yjas e tya'l lu ; e miji'jem e diber'tin se ; per'mu ke lu me 'hiX ki ci a'si, k £J0 'mur, e k d tur'nat a la 'bito ; k sjo psr'jyt, e k si retiu'bat.

e ke kumsn'ssn a z diber'ti.

(D'après M. Gérez.)

4® Aas-en-Ossaii, — y 'omi k a'be dys sils. e lu mes o^^^" deûz 'dys ke di'yu a sa 'paï, « 'paï, 'dam me lum mez (Liels ki si mi 'token ». — e lu pai k uz parta'sa lu bê.

e kaûke 'di a'pjss, lu mes 'swsn dsûz 'dys ke s aple'ya tul lu 'bê, e ke s en a'na ta y pe'is estaan'se ; a'kiu ke despe'nu lu 30 'bê en se maù 'tjenen.

e kwan a'bu 'tud despe'nyt, k a'bu ya yjan 'hami en a'kep pe'is ; e ke komen'saba d abe be'zuji. o ke s en a'na ta 'y d a'kep pe'is, k u n embi'a nta us kans t ana ha 'pe/e lus 'pors. e ke s cje bulyt har'ta de lai laba'dyjas ki lus 'pors min'saban ; mez ar'res ke nùn ne 'daba.

e ke s pen'sa, « en 'so de 'paï ke 5 a 'hsja de bai'Iets k an 'pà tap k em 'bos tap k en 'as, c '511 a'si ke 'krebe de 'hami I — ke m boï Xe'ba, e ke m em 'bo ta 'paï, e k u dize'jeï, 'paï, k e p'ekak kuntaa du bun 'diu e kuntia 'bus, e nu so pam msz 'dijie ke m ape'jel lu 'boste 'hiX ; tae'tam me kum a 'y duz bostez bai'Iets ». — e ke /( ife'ba, e ke n a'nade 'kap asa'paï.

e ke 11 'cja paz ep'^'Wcj arri'bat, deï tiol 'Iweji sa 'paï k u 'bi, e ke s sp^aù'sa, e ke kur ru e 1 anaya'ha au 'kot/, e k u se min'saba de pu'tus. e lu 'hiA' k u di'^u, « 'paï, k e pe'kak kuntaa du bun 'diu e kuntaa 'bus, e nù so para mez 'dijie ke m ape'jsl lu boste 'hiiC ». — mel lu 'paï ke di'^u aûs soz bai'lets, a pur'tal lu mez be'joj abii!a'men, e abi^ial lu; hi'kal lu va 'bay au 'dit e y 'pa de su'acS aûs 'pes ; nii'al lu be'id lu mes pjepa'jat e pe'lal lu ; e ke 'bam rnin'sa e z 'bam aray'za ; per mu ke lu me hiX a'si k eaa psr'yyt, e ke s s rekone'^y t ; k eaa murt, e k £ resysi'tat ».

(D'après M*"® Soustrade.)

5" Izeste, — y 'omi k a'bs dys 'sils. e m mes 'swsn ke di'yu a t so 'paï, « pa'pa, 'dam m oja 'par d eb bê ki m re'bjen ». — e p 'pai k us parta'sa s so bê.

e 'kaùke 'di a'paes, em mes 'swsn de sos 'hils, a'pjîZ abe 'tut ama'sat, ke par ti ta y peïl Iw eji ; e ke z en em'bja ez 'bês en yo 'bito de dez'baûTo.

e a'pjss ke 5 abu 'tud despe'nyt, ke 5 arri'bayo ^jan 'hami ad akep 'p£Ïs. c ke komen'sa d os'ta ep 'yjam mi'zejo. e ala'bets ke s en a'na en 'so de y 'omi d akep 'psïs, ki 1 embi'a ta k 'kan t ana ywar'da s 'pors. e k abe' je plà bu'lyt arre^u'la z dab ejal laba'dyjas k es 'pors min'sabon ; mez ar'res ke nù jie 'dabon.

e ala'bets k en'dja en 'em me'di/, e ke di'iyu, « 'kwan de bai'lets en 'so de pa'pa k am 'pâ 'plys ke noùz n ep 'kaû; e '5U a'si ke 'kaebi de 'hami ! — ke ji Xeba'jei, e k ani'jeï en 'so de pa'pa, e k u dize'jeï, pa'pa, k eï ps'kat kuntao lu 'seii e kuntao 'bus, e nù soi paz mez 'dijie d est ape'jat eb boste hil ; tis'tam me kum y d ez bostez bai'lets ». — e ke z >(e'ba, e ke s en a'na en 'so de sa 'paï.

e k ej ep'^wsjo 'lw£ji, e t so 'paï k u be'du, e k u he 'doù ; e ko kur'ru 5e'ta s a 'kot/, e ke 1 embaa'sa. mez et 'hil k u di'yu, « pa'pa, k eï pe'kat kuntao lu 'seû e kuntao 'bus, e nù soï paz mez dijie d est ape'aat eb boste 'hil ». — mez ep 'paï ke di'^u a s sos bai'lets, « pur'tat em meï 'bet/ abiifa'men e abi'iCal lu ; hi'kal lu yo 'bay a d 'dit, e kaù'sal lu; e hst arri'ba em meï 'beb be'tet/ e aû'sidil lu ; c min'sam e diber'tin se;

»f z'iLsZ.j >ai*n»- -,cv^i,-r% .

r* i«ï 1 — '^ 1 TEL ia- . lairu. 'j 1 >: îr

-ç- £iiiiik-r d. ; X-E* -Hii li.»- 7"v ^i L.. l:^~c: x •- ï. tj.>vv

£* lOTi: "a. ; ». ji is-: -v-i • i -: -■: - 1: ?• i r : :*.> -«t

:i . Thr at — i..'Tr -^ £ tT^T : .1 :■■ .-' - :. : *. - - :• -

£ =: :rd U-

par

£HL'12; : "^i * i..ii:. : :>

£- - JLT : i. T

Page 1