SV
Ouinihusjani pin modulo nostro discussis, liceal dissertationi coronidem apponere ; ncc alla erit nisi judicium quod dootissimus Papebrochius jam auctorilatc sua pronuntiavcrat, nempc: Existimamus posse stari huic nostrifi (rafiitinui. Si quid judicio rlarissimi Bollandiani addere potuimus, eae sunt probaliones , ea sunt monuinenla, ex gcnuinis fontibus nostris repetila, quibus jiidiriuiii istud magis ac magis veritate fundnlum a|iparet.
Hac vero conclusione gencrali posila , juval et necesse est ad examen particularium descendere.
I. — Existimamus fatlum principale Missionis S. Glari, ipjale narrât traditio Nanu'ii'nsis, snfliciciiler probari, nempc sanctum Ciarum Nannetas
' Aticlartam .seii Sulœ ud Acia Hancioruin ïoiiii \ OJubns, ad dicni 10. Nota \'i.
inissum fuisse a Ponlilice Roniaiio ; si voro tempus quaBiiliir, respondcbimus ex eadem tradilione nostra, beatuin Praîsulem venisse, vel abeunle seculo primo , vel secundo ineunte. lia tradilioneni Nannetenseui inlellexit ni probandam judicavit P. Papelirochius, qnaestidiic inaliire discussa.
II. — Circunistanlia) accidenlales facli, si ila io(iiii fas est. Ires siint, scilicet: Diacotiuiii Adcodatiini i-oniilein fuisse S. (Haro; Clavura (luo dexlera beati Pclri criioi fiieral coiilixa, Nannelas a S. Claro allatum fuisse ; el Ecclesiam seu Oralorium iii honorera SS. Aposlolorum Pétri el Pauli ab eo dedicaluni fuisse.
1° S. Clarum cuni Diocono ad prœdicandnm venisse, omniiio probabilc est et consenlanoum rcgulis ac consueliidini Erdesiaî in prinia-vis lemporibus.
2° Aullam videinus ralionem cnr non adinillalur Iraditio tara eonslans Ecclesiae noslraî circa Clavum S. Poiri. Onoticscumque fit menlio de Missione S. Clari, mcntio fil i)arilcr de Clavo (]uem secum detulit. Ordiiiariura anni 1263 testalur Clavum islum hoc lernpore servari : (Juem, inquil, in maxima vmeratione habemus. Lectiones festi S. Similiani aperle demonslranl praîdiclam Reliquiam seculo undecimo vel etiam decimo in Cathedrali Ecclesia custoditam fuisse. Nos docenC seniores seu canonicos Ecclesiœ in solemni supplicatione dclulisse capsam in qua Aposloloium Pétri el Pnuli reliquiœ custodiebanlur. Quœnam aulem fuerinl rcliquiaj istae, paulo posl expressius significalur, cum dicilur, aperta capsa, Clavum que manus Pétri Apostoli fixa fuit deproraplum fuisse, ut ejus tactu aqua sanctificaretur ac sanalio surdi et muli procuraretur. Idem loquuntur Breviaria annorum l/iOO, I-')70 et 1518. ubi legilur S. Clarum , pro reliquiis SS. Aposlolorum mcmoralum Clavum coUocasse in Ecclesia a se consacrata.
Objici potest seculis posterioribus non amplius mentionem fieri de Reliquia tam insigni, quin ullo modo doceamur quomodo perierit, vel desieril veneralioncm habuissc in nostra Ecclesia. Ultro faleraur nos penilus ignorare quomodo perierit de sacro Ihesauro Calhedralis Nannetensis hœc insignis- .■^ima Reliquia ; sed exinde non slalim coUigenduni est eam nunquam exslilisse , cum existentia ejus conslel monumentis certis. Forsan in icmporc perturbalionum quae Britanniam minorera agitarunt seculo decimo quarto , vel incuria cuslodura , vel melu subreplionis, rcmota esta Ihesauro Ecclesia;. et postca, dubilatione an authentica essel exorla , in oblivinioneni posita . vel quovis alio raodo siiblata. Excmpla alla afferri possent in ipsissima Ecclesia nostra. Didicimus ex buUa Leonis Papa; X pro fuiidalione pnedicationis quotidiana- in Cathedrali Nannelensi terapore Quadragesimaj, data Romœ VII Kal. April. au lûlS, cujiis apograpbum in manibus habemus
olim in Calhcclrali recondituiii fuisse calicein , quo beatus Gohardus ulebatur in celebrando sacrosanclo sacrificio, quando a Normaniiis tnicidatus est casulam quoque elstolam quibus induebalur in hoc glorioso agone Martyri sui. Attamen in quodam Catalogo Reliquiarum descriplo in line seculi decimi octavi, nec unum verbum legitur de reliquiis tam insignibus, quse videntur oninino periisse, qiianivis nesciamus quo tempore vel quo modo id acciderit; noc taiiien in liis tribus seculis civitas Naniietonsis ullum passa est excidium.
3' Aliqua dilTicullas suborilur circa Ecclesiam quam dicunl fuudnlam esse Nannetis a S. Claro. lUud affirmant Lecliones ejus Officii , ubi babelur S. Clarum beatorum Apostolorum omnlumque Sanctorum redilicasse liasiliram. Videnlur aulem iiegare Lecliones Oflicii S. Felicis : nam ibi legilurS. Clarum inlra mœnia civitalis minime poluissc it-dificare Ecclesiam propter conlrarietatem paganorurn, nec etiam Episcopos cjus successores ante conversionem Conslanlini Iinperaloris. Si vero quis attente conférât ulrasque lecliones , illas posse haud difficile conciliari depreliendel. Credimus Breviaria ambitioso usa esse vocabulo . quando nomine Basilica; insigniunl Ecclesiam a S. Claro in honorem SS. Aposlolorum dedicatam. Facile inlelligitur illum non poluisse, sdilicare Ecclesiam inlra mœnia civitalis propter perseculiones Ethnicorum, et tamen poluisse forsan in suburbio dedicare parvum et abscondilum Oralorium sub tilulo beatorum Apostolorum. Cum autem Ecclesia , edicto Constantini Imperaloris, libcrlale donala est, Episcopi Nannetenses incœperunticdidcareBasilicam quic dcscribilur in Lcctionibus S. Felicis, illamque sub patrociniu SS. Pétri et Pauli dedicarunt, quorum invocalione et nomine muniri S. Clarus v(duerat Nanuelensem Ecclesiam, jam ab incunabulis. Hanc viam ad conciliandas ulrasque Lecliones innuimus in conscribenda Leclione nostri Officii , el di\imus S. Clarum Ecclesiam .<:ch Oraturiam in honorem bealorum Aposhdorum a-di(icasse.
Prœler ea qua? Iraditio noslra lilurgica exhibet rirca S. Clarum, i]u:itiior facta narrantur quie cerliludiue historica poUerc nobis visa sunl.
1* S. Clarus, die deciiuo Octoiuis, obdormivit in Domino. Lecliones quidem non expriniunt dicin nliiiuarium S. Clari : sed diem liiiiic decinnim Oclobris omni tempore celebravit Eiclesia noslra , tanquam feslum .>ui fundaloris. Noruiit omnes fesla sanctorum , eorum pnecipue qui solemnem cullum liabent, agi in die nalali ipsorum. Existimamus igitur diem ol)itus S. Clari indubitale asiguandum esse dici decimo Octobris. Niiiil est aliunde quod pnssit nos inducere ad crededum feslum S. Clari in hiinc diem posilum fuisse, proptiT translationcm quamdam sui sacri corporis. Yestutuni Kalendarium Collegial.T S. Albini Andegavensis a P. Byeo allegatum , Tomo V Oclobris, et a B'dhindiaui- receiilioribiis in SiipplemenlH rju^dom Tomi.
KT PIECKS JUSTIFICATIVES. 32l
assignant difUi 10 Oclobris festo S. Clari , el 'i.") ejusilciii iinMisis Trauslationi ejus.
2* Oinniuo leiiciida est tiaditio qiuL- ilucel S. Claniiii scpiiliniii fuisse Ragiiiniaci in lenilorio Veiielensi. Sepiilcniin ejus senipcM' ibi invisum est hoilieqiie invisitiir. Onines auclort's tiim anliqui , tmn nioilorni in hoc consenliunt.S. Clanim obiissc et sopulluni Inisso in dicto loco Raguiniaci, licet Lectiones nostrorum vctemm Breviariornni sileanlde bac circunistanlia.
Ex relalione quam ad nos diroxorunt D. Fioby professer in Seminario majori Venelensi, el D. Galles ejusdeni civitatis , vir antiquarum perilus rerum Brilanniiv, oumperinius nionumenlum quod exstat hodie Raguiniaci, nempe capellam cl sepulcrum in ea posilum, seciiio decimo sexlo consUucla fuisse; nec apparent vestigia œvi anliquioris.
3° Translatum fuisse corpus S. Clari Andegavos, circa annuni 878, certis constat probalionibus. Ut rucle observavit 1*. Byeus *, et jam Travers animadverlerat, omnes scriplores Britones aflirmanl hoc anno Iranslalionem peraclam esse. Elenim lempus fuit quo pleraque corpora Sancloruni e Britannia in Gailias devecta fuerunt, ob liraorem Normannorum undique irruenliuin ; et licet non detur narralio translalionis S. Clari , oninia lendunt ut credalur vere in boc lempore facla fuisse. Forsan corpus bujus Sancti, anlequam translatum .\ndegavos fueril, non semel loco raulalum est. Indubium est vero recondilum fuisse in Ecclesia S. Albini, ibique magnam habuisse venerationem a remotissimis lemporibus. Lectiones Proprii anni 1782 asseverant usque ad hoc tempus in eadem Ecclesia depositum permansisse. Periit lempore perlurbalionis Gallicse, seculo decimo oclavo exeunte.
Narrât Albertus Le Grand ' corpus S. Clari, anno 380, Raguiniaco Nannelas fuisse translatum nec improbabilc judicari polesl : verumtamen non sufficienler constat utrnm vera narret Albertus, an, ut solel, ingenio suo nimis indulseril.
4° Non dubitandum est parlem aliquam Capitis S. Clari servatam fuisse in Ecclesia Catbedrali Nanneteusi. Propria annorum 1675, 1733 et 1782 sacram hanc Reliquiam memorant; eamque descriptam reperimus in Calalogo Reliquiarum ejusdem Ecclesiae manuscriplo, notam lemporis non exhibente, sed paucis annis anle finem seculi decimi oclavi, ut palet, exarato. In Propriis annorum 1675 et 1733, legitur CapiU servari in Ecclesia Calhe-
* Acla Sandorum, Tom. V Oclobris, ad diem 10. Confer Traven, Histoire des Evêques de liantes , etc., C. II.
» Vie des Sainls de Bretaijne, 1537. Vitani S. Clari Albertus texuit ad diern 10 Oclobris, el ilerum do illo disseruil in Catologo Epi><oporum Nannetensium ad finem operis.
drali ; Calvaria appellatur ia Piopiin autii 178"i. el Calaloiçiis siipra laiulatub gallice désignât : le Crâne.
Hodie Raguiniaci, in capite argenleo servaliir talvaria quajdam quai dicilur esse S. Ciari , seil caput argenteum seu theca in qua inclusa est niiUissigiliis obsignatur, et frcquenlius Reliquia extraliiliir, ut imraergatur in aquani quam inlirnii bibuut , ut merilis S. Clari sanilalem recipiant. Si authentica foret ha!c Reliquia , non posset fieri ut Calvaria vere olim servata fuisset apud nos. Cum vero tempus frustra absumcretur iu elucidanda quaestione quœ hodie, delicientibus probalionibu.s , et Reliquia Catbedralis nostraj ab oculis sublata , scdvi non potest , conlenli fuimus commémorasse in Lectionibus Officii, modo et loculione geneiali, Caput S. Clari apud nos olim custoditnm fuisse, quod suflicienter probabatur tradilione nostra *.
Fropria annoruni 1675 et 1733 memorant etiam annulnm pnstoralem S. Clari, et addunl : Ad cujus conlactum multis sanitales confcrunlur iVfirotù. Memoratur eliam in Catalogo, de quo supra. Prœterniitlitur silentio in Lectionibus l'roprii anni 1782, sane quia (imuerunt ne objicerelnr quod Travers jani objecerat : liunc annulum prctiosioremesse quam ni perliiuiissel ad pauperem Episcopnni qunlis S. Clarus fuerit.
Quidquid vero garrierit Travers, eujus omnes noriint niorosilatem et pervi" caciara jansenianam, antiquam et piani tradilionem Ecclesiai noslraî secuti sumus, in memoranda bac preliosa Relicpiia, licet hodie deperdita. Ad confirmandam aulem traditionem nostram , suflieiat allegarc Cardinalem Rona de usu annuli pastoralis (-jusque anti(|iiilale.
« Usum ferendi annulum, ait doclus ac pins auctor, a cbristianis reecplum fuisse, Clemens Alexandrinus, Lib. 3 sui Paedagogi, C. 11, lestis est. Al vero Episcopis, inter reliqua sui ordinis insignia, Iraditos annulos mille el amplius annoruni leslimonia habemus , tiini in Ordine Romano et aliis sacramentorum anti(iuissimis libris ; lum apiiil Surium, die 3 Decembris, in vila S. Rrini Dorceslrensi Episcopi (jui vixil anno 040; lum démuni in quarto concilio Toletano, C. 27, quo sancitur, ut Episcopo injuste deposilo, tanquain suai dignilatis signum , anuulus restilualur; (jui , dudum recepto in Etclesia ritu. in sua ordinatione ijisi dari consueveral. Neque obslat Alcuiiii, Amalarii, cl Habani de aiinulu silentium : nam, istis tacenlibus, loquunlur alii , ipii eos diicentis et amplius annis anteeesscrunl, ni ex allalis Icstimoiiiis lueulcnter apparet ; cl fortassis divers;? fuerunt «liversis locis el lemporibus bac de ic. consuctudines. > (Bermn Lilunj. lib. 1 , rap. 24 , n° 13.)
* OiiiS speclani ad Raf,'iiiiiiainni cl llcliquias iiji scrvalas , didiciinus e\ reiiitiuiic accuialissinia Itlt. Floliy cl (iiiili'»; suprn laudaldniiii.
Omnibus igilur qiuu ad S. Clarum pertinent discussis et ad tnitinam revocalis. iranscrilteniiis iino lenore Lectiones quas in Oflicio probandas exaravimus. Uncinis includemus ea qna; de veriio ad verbum ex antiquis Breviariis annorum 1 iOO, li70 cl 1518. alque ex Propriis SS. Nannetensium ann. 16'2'2, 1C75 el 1733, diligenter exscripsimus ; nobisque liceal huic nanationi bistoriae de S. Claro quam Lectiones exhibent, post allala supra tostimonia, diccrc qnod P. Ili'n.^cheniiis , in sua Syilope bistorica de sanclo iioslro Siniiliano, prior ipse dixit : lln'c fnuit cvrliora.
Lectiones piu) Festo S. Ci.iRi.
1. — Cuui beatissimus Pctriis , iiiieni Doiiiinus jusseral agnos et oves pascere, Calhedram aposlolicani Honiii; fundavisset, niissi ab ipso ejusquc successoribus , viri gratia Dei pleni, in omncs Occidenlis partes vcnerunt Chrislum Jesum annunliantes. Jamipie a piimis seculis mulli ac strenui fidei prœcones ad Gallias Roma sunt directi. Inter quos lloruit « Clanis vir illuslris » et sanctse indolis, qui doclrinis cadeslibus eruditus, mundi obieclamentis » derelictis, hnuriantes carnis respnens volnptates, toto mentis spiritu » suspensus ad Deum, vigore castitalis et pœuitantiai se prœcinxil. »
11. — « Is, (ut a traditione niajorura nostrorum accepimus et anliquiâ
• Ecclesiae nostrse codicibusscriptum b^gitur ♦, sanctorum Aposlolorum con-
> sortia consecutus, Spiritu sanclo repb^tus est. Qui a Romano Pontifice ad
• Gallia; partes missus,unacum DiaconoDeodalo, ut verbum Dei préedicarel, » suaque praedicatione in lide Calbolica incredulus erudiret ;secum deferens
• Clavum, quo beati Pétri Apostoli manus dextera conlixa fuerat cruci, in
> Britanniam minorem, Domino ducente, pervenit; urbisque Nannelicae, ' divina inspirante gratia , primus Pontifes est effeclus. Ibi bealorum Apos-
• tolorum Pétri et Pauli œdilieavit Oraloriuni seu Ecclesiam,in qua Clavum
• quem secum deluleral coUocavit. > Quievit in Domino sexto Idus oclobris et sepultus est Raguiniaci in Venetensi territorio.
m. — Corpus ejus Nannetas primo, ut crediltir, deindeanno ocliiigcntesimo septuagesimo octave, ob limorem Normannorum, Andegavos transiatum, et in Ecclesia sancli Albini collocatum, longo tempore magnam habuil veneralioncm. Caput vero ipsius, una cum annulo ejus pastoraii, in Ecclesia Calhedrali Nannelensi , usque ad lempora perlurbalionis Gailicae in Une seculi decimi octavi , honestissime servabatur. Defuncto aulem beato Ciaro,
* Verba quae parenlhesi includuntur addidimus, ut ple.'iius innotescerel quibus auctorilatibus narratio noslra innilebatur.
Ecclesia ejus labore seminala crevit in huruililate, donec, post Enniuin Anlislitera (jui sedit tenipore incerto, siirrexit, seculo terlio abeunte vel ineunle quarto, magnus Confessor Similianus; alque lauream martyrii sanguinis eflusione meruerunt juvenes ÎSannetcnses , gloriosi fralres Donatianus (l Rogalianiis. Quos Palronos apud Deum Civitas amore perpetuo amplexa est, quemadmodum sanctum Clarum Patrem, qui nos genuit iii ('liristo, seniper prsedicavit ac singularitor diloxit '.
Les leçons de l'office de saint Clair qui terminent cette dissertation ont été approuvées sans aucune modification par la Sacrée Congrégation des Rites tn 1857.
BT PIÈCES Jl'STlFICATIVKS. 32&
Contrat de mariage de Pierre II , duc de Bretagne , et de Françoise d'Amboise.
