SUCCESSEUR DE PIERRE LE VÉNÉRABLE

Cette charte a été publiée déjà par M. Chavot dans Y Album de Saône- Sr-Loire (1843-1843, p. 67). Mais comme ce recueil fort intéressant ne se trouve pas dans un grand nombre de mains , nous croyons devoir reproduire ici le document important qui suit, & auquel nous renvoyons dans le cours de notre ouvrage.

In Nomlne Dni j. C. Amen.

Notum sit tam posteris quam prxsentibus quod Domnus Stephanus, Cluniacensis Abbas, consuetudines difli !oci bonas & a SANCTO HuGONE aliisque beatis ejusdem villa abbatibus refte statutos usus stare & conservare desiderans, jussit ut viri antiquiores prxfati loci convenientes insimul, de statu vill% & usibus a san^is rétro Abbatibus constitutis & conservatis inter se colloquendo dissererent, & eos ad memoriam revocarent, redaftosque scriptis ad supradi^um venerabilem Abbatem déferrent.

Sunt igitur pneà'i&.i loci consuetudines, de quibus ele^i viri senes concorditer dixerunt, hx qu% sequuntur.

I. Si quis in eadem villa Cluniaco per annum & diem ut ctvis habitaverit, deinceps eum ecclesia pro parochiano tenet St fert & habet.

II. Si aliquis eum qui prsnominati loci habitator & ecclesix parochianus habetur de servitute interpellaverit, ecclesia ipsum pro jure manutenere débet.

III. Siconviflus fuerit esse servus, non impetitori eum reddere débet ecclesia, sed jubere & permittere ut eum rébus suis que voluerit porrefturus villam exeat.

IV. Si de aliquo burgensium vel in prœfato loco habitantium clamor 8c querela ad potestatem loci fafta fuerit, is de que clamor fjftus est, si jus facere paratus sit & pro posse suo idoneam

fi»

securitatem mittat, neque res, neque corpus ejus capi aut maie traftari débet.

V. Si burgenses inter se controversiam habuerint, antequam clamor ad potestatem loci fiat, per se vel per manum vicinorum ad pacem reduci & concordiam possunt, nisi de hoc sit controversia quod fraftum villae vocant, ut si quis verberet, furetur, aut adulterium faciat; horum namque animadversio & castigatio ad magistratum loci pertinet.

VI. Si verberatio aut iftus cum sanguine fit, sexaginta solidorum pœna est; si absque sanguine, sex solidorum de quibus dominus loci très, is qui percussus aut verberatus fuerit alios très, habebit.

VII. Si quis alium furem, servum, putidum, perjurum, leprosum, traditorem vocaverit, contumeliae hujus pœna, si clamor inde ad potestatem villae fiat, sex solidorum est, quorum très dominus loci, reliquos très ille cui fafta injuria est habebit.

VIII. Si quis furti conviftus fuerit, ejus res & corpus in placito & miseratione domini sunt.

IX. Adulterii pœna est ut adulter adulteraque a fine usque ad finem villae nudi concurrant ; quod si fecerunt res eorum & corpora pacem habebunt.

X. Si quis postea crimen aut criminis pœnam eis improperaverit, si clamor inde fiat, domino loci très solidos, ei quem vîtuperaverit alios très dabit.

XI. Qyi uxorem duxerit, capellano suo panem, vinum & carnem , pro modo facultatum suarum honorifice dabit ; pro débite isto capellanus invitus minimos non accipit, neque is qui uxorem ducit denarios invitus capellano pro convivio dabit.

XII. Si quis testamentum fecerit, quod de rébus suis non contra jus statuent, ita servandum est.

XIII. Si quis non fafto testamento obierit, is qui defundo génère aut cognatione propinquior fuerit bona ejus habebit, qui & mortuum sepelire, & pro anima ejus benefacere débet.

XIV. Si quis non fafto testamento sine herede & uxore decesserit, bona ejus ad ecclesiam devolvuntur.

XV. Qui panes ad vendendum faciunt, pro fornagio & debito fornerii majoris & socii sui de panello minimum vel minimatam pastae dare debent.

XVI. Alii qui sibi ad comedendum non ad vendendum panificant , pro fornagio & debito duorum fornariorum , de panello

obôlum vel obolatam pastae donare debent. Ulterius nihil , praeter ligna ad coquendum panem, exigi débet.

XVII. Pro molendo sextario a messionibus usque ad natale Domini , duae cuppae cumulatae, una avenae, altéra farinae , dari debent. A nativitate Domini usque ad messiones, cuppae non cumulantur sed rasae tribuuntur. Qui minus sextario molet ad supradiftam rationem pro eo quod molere voluerit debitum molendini exsolvet.

XVIII. Si gluto aut meretrix viro prpbatae vitae aut feminae turpis verbi aut fafti contumeliam irrogaverit, statim de injuria illata vindiftam sumere potest; de qua vindifta magistratus neque clamorem exaudire, neque alio modo se intromittere débet.

•«^^^M9l^^e«ef?*^^t6f^*^^4-^^ ...^

EX ORDINE CLUNIACENSI

A BERNÀRDO REDACTO Part. II, cap. xxv.

.... Est & aliud quod constitutum est a Domno Hugone Abbate, ut in secunda feria hujus hebdomadae (post festum SS. Trinitatis) semper agatur, scilicet ut pro cunctis in CytMETERio nostri MONASTERii QUiESCENTiBus specialiter ac studiose memoria fiât, quod ipsius edifto per omnia loca nostra fit. Post Vesperos regulares & suffragia sanftorum, priusquam procedatur ad sanftam Mariam pulsatis omnibus signis, sicut in festivitate omnium Sanftorum, in choro aguntur Vesperi pro defunftis, & post caenam officium simili modo, & in sequenti die missa matutinalis, ad quam traftus a duobus albatis cantoribus dicitur, cunftique Sacerdotes qui ipsa die missam cantaverint, specialiter pro eis cantant, & alii septem Psalmos. Verum ad missas, & ad vesperos, & ad officium, & matutinos, prima dicenda est ea colleAa Deiis eujus miseratione ; duodecim quoque pauperes de pane & vino & carne reficiuntur & cunftis aliis.

Ibidem, cap. xxx.

.... Scîendum quoque est quod a domno Hugone Abbate, totius religionis praecipuo cultore, in communi capitule rogatu & assensu fratrum est sancitum , ut ab oftavis Pentecostes usque ad Adventum Domini , etiam per oftavas S. Benedifti & his similes, & ab oéïavis Epiphaniae usque ad Septuagesimam , canatur missa major de intemerata et perpétua virgine dei génitrice maria, singulari post Filium suum spe nostra, in illis sabbatis quae vacant a festivitatibus vel a ferialibus epistolis & evangeliis, quae quolibet modo in aliis feriis per hebdomadam dici potuerunt, siwe a dominicali officio duabus vicibus vel amplius difto, & jam si una vice ad missam minorem in dominica diétum sit, & alia per hebdomadam ad majorem, & in oftavis similiter dîAo, scilicet ad minorem missam in Dominica & in alia feria. Quod si etiam sabbatum sit occupatum, in una aliarum feriarum quas a festivitatibus vel ferialibus epistolis vel evangeliis seu dominicali ofFicio, modo quo supra diftum est, vacuae fuerint, in toto jam difto tempore, DE EADEM commemoratio celebretur.