SUBJONCTIF

Ex. : Hou., ZI, 1X, 165 : ἀλλ᾽ ἄγετε, XANTOUS ὀτρύνομεν, ο κε τάχιστα | ἔλθωσ᾽ ἐς χλισίην Πηληιάδεω ᾿Αχιλῆος (εἴ, Od., 1X, 355; X, 358; XV, 310; ΧΙΧ, 403, εἰς.). OPTATIF :

Ex. : Hou., J4., XII, 388 : πάπτηνεν δ᾽ ἀνὰ πύργον ᾿Αχαιῶν, εἴ τιν᾽ ἴδοιτο | ἡγεμόνων, ὅς τίς οἱ ἀρὴν ἑτάροισιν ἀμύναι. Od., XV, 458: ἄγγελον nav, ὃς ἀγγεἔλεες γυναιχί. Toutefois on trouve déjà le futur de l'indicatif dans Homère. Er. : Od., XIV, 331 sqq. : (ὥμοσε) νῆα χατειρύσθαι xat ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους, | où ὃν, μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.

Voy. Gcopwix, our. cité, ξξ 568 et 570.

Le relatif employé est ordinairement 6ç, mais on rencontre aussi ὅστις.

ἔχ. : Sornocze, Œd. R., 1437 sq. : ῥῖψόν με γῆς ἐχ τῆσδε..., ὅπου |

θνητῶν φανοῦμαι μηδενὸς προσήγορος. El., 319 sqq. : μέλλουσι γάρ σ᾽, εἰ τῶνὸς un λήξεις γόων, | ἐνταῦθα πέμψειν ἕνθα μήποθ᾽ ἡλίου | φέγγος προσόψει, ζῶσα δ᾽ ἐν χατηρεφεῖ | στέγῃ χθονὸς τῆσδ᾽ ἐχτὸς ὑμνήσεις χαχά. — Τιυο.. IT, 16, 3 : ναυτιχὸν παρεσχεύαζον ὅ τι πέμψουσιν ἐς τὴν Λέσθον, ... καὶ ναύαρχον προσέταξαν ᾿Αλχίδαν, ὃς ἔμελλεν ἐπιπλεύσεσθαι'. -- Χέν., Hell. II, 3, 2 : ἔδοξε τῷ δήμῳ τριάχοντα ἄνδρας ἐλέσθαι, οὗ τοὺς πατρίους νόμους ξυγγράdouar, καθ᾽ οὗς πολιτεύσουσι. Cyr., V, 2, 3: (ἐχέλευσε....) εἴσω δὲ πέμψα! τινάς, Oftives αὐτῷ τὰ ἔνδον ἰδόντες ἀπαγγελοῦσιν. — Du, Il, 11: φημὲ δὴ δεῖν ἡμᾶς πρὸς Θετταλοὺς πρεσθείαν πέμπειν, ἣ τοὺς μὲν διδάξει ταῦτα,

REMARQUE. — On rattache quelquefois aux propositions relatives finales des locutions comme ἔχει ὅ te εἴπη, il a quelque chose à dire; mais, en réalité, ce tour s'explique par l'analogie de οὐχ ἔχει ὅ τι εἴπη,» il ne sait que dire, qui renferme une interrogation indirecte.

Sur le modèle de ἔχει ὃ τι εἴπη on a formé des locutions comme celles-ci :

Ex. :1socn., IV, 44 : τοιοῦτον ἔθος παρέδοσαν, ὥστε ἑχατέρους ἔχειν ἐφ᾽ οἷς φιλοτιμηθῶσιν. --- PLAT., Bang., 194 d : οὐδὲν ἔτι διοίσει αὐτῷ, ἐὰν μόνον ἔχη ὅτῳ διαλέγηται. -- Χέν., Écon., 7, 20 : τοῖς μέλλουσιν

2e En latin, les propositions relatives finales se mettent régulièrement au subjonctif *.

Ex. : PLauTE, Amph., 340 : Certumst confidenter [hunc] hominem contra adloqui, | qui possim videri huic fortis (cf. Trin., 15; Épid., II, 3, 2 sq., etc.) — Cæcivs SrarTics, Syneph., fragm. 2 : serit arbores, quæ alteri sæculo prosint. - Cic., de Off. 1, 14, 43 : sunt multi (ils sont nombreux les gens) qui eripiunt aliis, quod aliis largiantur (cf. de Fin., IV, 15, Hi; in Catil., 1, 4, 9sin Verr., I, 5, 62, 160; de Leg., 11. 26. 65: in Cæcin., 18,53; de Orat., Mi, 35, 141; de Nat. deor., 11, 12, 34, etc., etc.). — Corx. Νέρ., Them., 10, 3 : (Themistocli Artaxerxes) Lampsacum (urbem donarat), unde (— e qua) vinum sumeret. — T.Livr,

{. Cet exemple montre deux choses, d'abord que le futur s'emploie {oujours dans la proposition relative finale, même quand la proposition principale est à un temps passé (cf. Xéx., Cyr., V. 2, 3, exemple cité ci-dessus), et ensuite qu'une intention se rapportant au passé pcut être rendue par l’imparfait du verbe μέλλω. Cf. Praton, Apol., 20 a: ἐπιστάτην AuGeïv, ὃς ἔμελλεν αὐτὼ καλώ τε κἀγαθὼ ποιήσειν.

2. Sur ces expressions, voy. Goonwm, our. cil., 8572, 15 οἱ l'Appendice VI (éd. de 1897, p. 411).